İnsan evriminin aklın soyutlamayı öğrenmesiyle ulaştığı son aşamada, “üst insan” ile evrenin sırları daha anlaşılır duruma gelecekti. Ama öyle olmadı.

Üç bin yıl kadar önce, üç din ve dört kitabın ortaya çıktığı Doğu Akdeniz’den itibaren kesin itaat ve teslimiyetin toplumlarda benimsenmesi, muktedirlere ilham verdi. Böylece, göklerdeki tanrısal erk, dinler kanalıyla yeryüzüne indirildi.

Dinler bütün soruların cevabını verdiğinden ve verilmiş cevapların sorusu olamayacağından, soru sormak günahtır. İşte bu günah sayesinde, muktedirin dinler vasıtasıyla toplumları kontrol etmesi mümkün oldu. Ne aydınlanma ne ilerleme soru soran aklı tam olarak muktedir kılabildi.

Şimdi, dijital çağın eşiğindeyiz. Tanrıya emanet insan aklının soramadığı soruların yarattığı itaat ikliminde, verilmiş cevapların yeni üretim merkezi “yapay zekâ”, dinlerin yerini alıyor. Deizmin bu denli yaygınlaşması boşuna değil.

Aklın kendinden vazgeçtiği koşulların belki de en kritik inşa sürecindeyiz. Tüketim toplumunda konforun kollarına kendini bırakan insan, dijital devrimin sanal aleminde çok daha derin bir teslimiyeti benimsedi.

Yazılımlarla oluşturulan yapay aklın kayıt altına aldığı insan,devletin kontrol mekanizmalarından azade, sinyal olarak ekranlara iliştiriliyor.

İnsan aklı bildiklerini hızla unutmaya başladı. Öğrenme ihtiyacı sınırlandı. Unuttuklarının yerini sayısal sistemlerin komutları alıyor. Böylece, yeni biat kültürünün temelleri atılıyor.

Görünür ve ulaşılabilir olmayı sevmeyen muktedir, iktidarını bir kere daha görünmez kılıyor. Aklın yeni sınırlarında, düşünmek ve soru sormak yerine verilmiş yanıtların peşinden gitmek… Dinlerle sağlanan sınırsız itaat dejenere olduktan sonra, ilk defa bu denli etkili oluyor, muktedirler. Verilmiş yanıtlar, kutsal kitaplardan yapay zekaya aktarılıyor.

Aklın yeni sınırlarının inşa sürecinde, yeni zamanların insanı zuhur ediyor.

Görünen o ki insanın soyutlama yeteneğinin gelişmesi,yapay zekâ marifetiyle durdurulacak. Adeta, insan evrimine müdahale ediliyor.

Ve insan, aklının yeni sınırlarına kapatılıyor.