Mississippi seçmenleri, eyalet tarihinde ilk kez bir siyah siyasetçiyi ABD Senatosu’na gönderdi.
1988 yapımı Mississippi Burning (Mississippi Yanıyor) filminin açılışında iki su çeşmesi görürüz. Birinin üzerinde “White”, ötekinin üzerinde “Colored” yazar. Beyazlara ayrılan çeşme temiz ve bakımlıdır. Siyahların kullanabildiği ise eski, kirli, paslıdır.
Film 1964 yazında geçer. Filme esin veren olayda öldürülen James Chaney 21, Andrew Goodman 20, Michael Schwerner 24 yaşındaydı. Chaney siyah, diğer ikisi beyazdı. Üçü de siyahların oy kullanabilmesi için çalışan sivil haklar aktivistleriydi.
21 Haziran’da KuKluxKlan’ın siyahların gittiği bir kiliseyi ateşe vermesini araştırmak üzere Neshoba’ya gittiler. Dönüşte şerif yardımcısı onları durdurdu. Chaney’i hız sınırını aştığı gerekçesiyle, Goodman ile Schwerner’ı da soruşturma bahanesiyle gözaltına aldı. Akşam serbest bırakıldıklarında hava kararmıştı.Şerifleişbirliği yapan Klan üyeleri yolda onları bekliyordu.
Üç genç bir daha evlerine dönemedi.
Cesetleri 44 gün sonra, yapımı süren bir barajın toprak dolgusunun altında bulundu. Aileleri 44 gün haber bekledi, ülke de. FBI soruşturması, cinayetleri Klan üyeleriyle yerel kolluk görevlilerinin birlikte işlediğini gösterdi. Mississippi’de siyahların oy kullanmasını engelleyen düzeni, onları korumakla görevli olanlar da ayakta tutuyordu. Seçmen kütüğüne yazılmak isteyen siyahların önüne okuryazarlık sınavları çıkarılıyor, ısrar edenler işini kaybetmekle tehdit ediliyordu.
Alan Parker’ın Mississippi Burning filmi, küçük kasabalara çöken korkuyu iyi anlatır. Kiliseler yanar, insanlar geceleri evlerinden çıkamaz, polis olanları görmezden gelir. Ama kamera çoğunlukla federal ajanların yanındadır. Gene Hackman ile Willem Dafoe’nun oynadığı iki beyaz FBI ajanı hikâyenin merkezindedir, siyahların yıllardır sürdürdüğü mücadele arka planda kalır. Mississippi’yi değiştiren bu mücadelenin insanlarıfilmde pek görünmez.
Bunlardan biri olan FannieLouHamer pamuk tarlalarında çalışan bir siyah kadındı. 1962’de seçmen kütüğüne yazılmak istediği için işini ve evini kaybetti. Ertesi yıl gözaltına alındığı karakolda çok ağır biçimde dövüldü. Polisler, gözaltındaki iki siyah erkeği onu dövmeye zorlamıştı. Yaraların izini ömrü boyunca taşıdı. 1964’te Demokrat Parti’nin ulusal kongresinde konuştu. Mississippi’de siyahlara yapılanları, kendi başına gelenlerle birlikte, herkesin önünde anlattı. Konuşması bütün ülkede ses getirdi.
Hamer ve arkadaşları kapı kapı dolaşıp siyahları oy kullanmaya çağırıyordu. Kimi işini kaybetti, kimi dövüldü. MedgarEvers de aynı mücadeleyi sürdürüyordu. 1963’te evinin önünde vurularak öldürüldü.
FannieLouHamer, 22 Ağustos 1964'te Demokrat Parti Ulusal Kongresi'nin komisyonunda Mississippi'deki ırk ayrımcılığını ve uğradığı şiddeti anlatırken. Fotoğraf: AP.
Birkaç ay sonra Alabama’da bir kilisede bomba patladı ve dört siyah kız çocuğu öldü. Evers’in ölümünün ve bombalamanın öfkesiyle ünlü şarkıcı Nina Simone bir şarkı yazdı. Şarkının adı Mississippi Goddam’dı (https://www.youtube.com/watch?v=LJ25-U3jNWM&list=RDLJ25-U3jNWM&start_radio=1). Melodisi neşeli bir müzikal gibi başlıyor, sözler ilerledikçe bu neşe dayanılmaz bir hâl alıyordu. Şarkı 1964’te plaklaştırıldı, Simone konser salonlarında söyledi. O sırada Mississippi’de kapı çalanlar hâlâ ölüm tehdidi altındaydı. Chaney, Goodman ve Schwerner’ın öldürülmesi de siyahların oy hakkına yönelik çalışmayı durdurmadı.
1965’te kabul edilen Oy Hakları Yasası ayrımcı uygulamaları yasakladı, oy hakkını federal hükümetin güvencesi altına aldı. Yıllarca sandıktan uzak tutulanlar artık oy verebiliyor, kendi adaylarını destekleyebiliyordu.
1964 yazının üzerinden 62 yıl geçti.
3 Kasım 2026’da Mississippi’de Cumhuriyetçi Senatör Hyde-Smith ile Demokrat aday Scott Colom yarıştı. Donald Trump, Cumhuriyetçilerin kalesi sayılan Mississippi’yi iki yıl önce yaklaşık 23 puan farkla kazanmıştı. Mississippi’de bir Demokrat en son 1982’de Senato seçimini kazanmıştı. Seçim gecesi sonuç belli olmadı. Sayım günlerce sürdü. AssociatedPress 11 Kasım’da Colom’un kazandığını duyurduğunda fark 4.669 oydu.
Mississippi 44 yıl sonra yeniden bir Demokratı Senato’ya gönderdi. Colom aynı zamanda eyalet halkının doğrudan oyuyla seçilen ilk siyah senatördü. İç Savaş sonrasındaki “Yeniden Yapılanma” döneminde iki siyah siyasetçi Mississippi’yi Senato’da temsil etmişti. Her ikisini de eyalet meclisi seçmişti.
Scott Colom’un Jackson’da düzenlediği ilk halk toplantısına on kişi bile gelmemişti. Colom bunu 11 Kasım akşamı TougalooCollege’daki zafer konuşmasında anlattı. Kampanya boyunca eyaletin 82 ilçesini dolaştı. Cumhuriyetçilerin kalesi sayılan yerlerde de insanlarla kapanan hastaneleri, geçim sıkıntısını ve sağlık hizmetlerini konuştu.
Colom, kampanyanın son günlerinde MedgarEvers’in Jackson’daki evinde bir seçim filmi çekti. Evers’in vurulduğu yerde durup siyahların oy hakkını kazanmak için verdiği mücadeleyi anlattı.
O gece Colom’u kürsüye Bennie Thompson davet etti. Thompson, Tougaloo’da öğrenciyken FannieLouHamer’la birlikte çalışmıştı. Colom zafer konuşmasında Evers ve Hamer’ı andı.
O sandığa atılan her bir oyun arkasında öldürülen üç aktivistin,FannieLouHamer’ın, MedgarEvers’in ve adlarını hiç bilmediğimiz binlerce insanın ayak izi var…
Scott Colom, Mississippi'deki Senato seçimini kazanmasının ardından konuşurken.
