Üç gündür dünyanın gözü Antalya’da. Birleşmiş Milletler’in 31’inci İklim Değişikliği Taraflar Konferansı COP31’in başladığı bu kentte, dünyanın geleceği üzerine konuşulan büyük bir buluşmanın içindeyim. 9 Kasım’da başlayan, 20 Kasım’a kadar sürecek zirve, Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştiriliyor. COP Başkanlığını Türkiye üstlenirken müzakerelere Avustralya başkanlık ediyor. Antalya, bu günlerde yalnızca bir turizm kenti değil; insanlığın kendi geleceğini tartıştığı, dünyanın iklim krizine karşı ne kadar samimi olduğunu sınadığı bir uluslararası buluşma noktası.

Gazetecilik refleksiyle böyle toplantılara bakarken önce şu soruyu sorarım: Söylenenlerle yapılacaklar arasında ne kadar mesafe var? Çünkü iklim konferanslarının artık kendine özgü bir dili, diplomatik bir ritüeli, birbirini izleyen taahhütleri ve kapanış bildirileri var. Her yıl dünyanın dört bir yanından gelen delegasyonlar iklim krizinin büyüklüğünü kabul ediyor, bilimsel gerçekleri dile getiriyor, ortak hareket etmenin zorunluluğunu vurguluyor. Fakat konferans salonlarından çıkan sözlerin dünyadaki karşılığına baktığımızda, insanın içini rahatlatacak bir tabloyla karşılaşmıyoruz.

Greenpeace Türkiye aktivistleri Antalya’da yamaç paraşütü ile gerçekleştirdikleri eylemde "COP31: Electriftywindand sun" ve “Güneş, rüzgar bize yeter" ve pankartları açarak elektrifikasyonun başarısının, talebin yenilenebilir enerjiden karşılanmasına ve fosil yakıtlardan çıkışın hızlanmasına bağlı olduğunu vurguladı.

Antalya’da bugün iklim krizini konuşurken, aslında bir çelişkinin tam ortasında duruyoruz. İnsanlık, tarihinin en büyük çevresel tehdidini bütün ayrıntılarıyla biliyor; bilim insanları yıllardır uyarıyor, raporlar birbirini izliyor, veriler her yıl daha da ağırlaşıyor. Buna rağmen sera gazı emisyonları, dünyanın geleceğini güvence altına alacak hızda düşürülemiyor. Bir başka ifadeyle, iklim krizini anlamakta ilerliyoruz ama onu durdurmakta aynı başarıyı gösteremiyoruz.

27 Ekim 2026’da yayımlanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekretaryası değerlendirmesi de bu çelişkiyi açıkça ortaya koyuyor. Ülkeler iklim politikalarını ekonominin farklı alanlarına yaymaya, enerji, ulaşım, sanayi, tarım ve finans sistemlerinde dönüşüm gerçekleştirmeye çalışıyor. Ancak mevcut Ulusal Katkı Beyanları eksiksiz uygulansa bile 2035 yılında küresel sera gazı emisyonlarının 2019 seviyesinin yaklaşık yüzde 9 altında kalması bekleniyor. Bilimsel olarak gerekli azaltımın çok gerisindeyiz. Bu raporu Antalya’da okurken insanın aklına ister istemez şu soru geliyor: Dünyanın bütün bu diplomatik çabası, gezegenin geleceğini kurtarmaya gerçekten yetiyor mu?

COP31’in başarısını yalnızca Antalya’nın organizasyon kalitesiyle, kaç ülkenin katıldığıyla, kaç liderin geldiğiyle ya da kaç toplantının gerçekleştirildiğiyle ölçmek büyük bir yanılgı olur. Elbette uluslararası bir zirvenin düzenlenmesi, diplomatik ilişkilerin güçlenmesi ve ülkelerin bir araya gelmesi önemli. Ancak asıl başarı, ülkelerin burada daha fazla kaynak ayırmak, emisyonları azaltmak ve iklim felaketlerinden etkilenen toplumları desteklemek konusunda somut bir uzlaşmaya varabilmesiyle ölçülecek. Antalya’da ortaya çıkacak sonuçların, dünyanın başka bir köşesinde kuraklıkla mücadele eden bir çiftçinin, yükselen deniz seviyeleri nedeniyle yaşam alanını kaybetme tehdidi altındaki bir toplumun ya da sel felaketinden sonra yeniden ayağa kalkmaya çalışan insanların hayatında karşılığı olmalı.

İklim krizinin en büyük adaletsizliklerinden biri, bu krizi yaratanlarla onun bedelini en ağır biçimde ödeyenlerin aynı insanlar olmaması. Sanayileşmiş ülkelerin tarihsel sorumluluğu, gelişmekte olan ülkelerin finansman ihtiyacı, iklim felaketlerinin yarattığı ekonomik ve toplumsal yıkım, Antalya’daki müzakerelerin en önemli başlıklarından biri. İklim finansmanı meselesi, teknik bir bütçe tartışmasından ibaret değil; küresel vicdanın sınandığı bir alan. Çünkü iklim değişikliğine uyum sağlamak, yalnızca iyi niyetle mümkün olmuyor. Kaynak, teknoloji, bilgi ve dayanışma gerekiyor.

Türkiye açısından da Antalya’nın ayrı bir anlamı var. Akdeniz havzası, iklim değişikliğinin en ağır sonuçlarının yaşanacağı bölgelerden biri. Kuraklık, su kıtlığı, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve tarımsal üretimdeki kayıplar artık geleceğe ilişkin senaryolar değil; yaşamımızın içine girmiş gerçekler. Türkiye’nin iklim politikalarını değerlendirirken bu coğrafi gerçekliği unutmamak gerekiyor. İklim zirvesine ev sahipliği yapmak, aynı zamanda kendi ülkemizin doğayla kurduğu ilişkiyi, enerji tercihlerini, tarım politikalarını, kentleşme anlayışını ve su yönetimini de dünyaya anlatmak anlamına geliyor.

Antalya’da iklim krizini konuşurken sofrayı da unutmamak gerekiyor. Bir SlowFood gönüllüsü olarak biliyorum ki iklim meselesi yalnızca karbon emisyonlarından ibaret değil. Zaten bir gün boyunca bunların tartışıldığına tanık olduk. Gıda sistemleri, tarım toprakları, su kaynakları, biyolojik çeşitlilik ve yerel üretim kültürleri bu krizin tam merkezinde bulunuyor. Kuraklık nedeniyle üretilemeyen bir ürün, yok olan bir yerel tohum, kaybolan bir zeytin çeşidi ya da toprağını terk etmek zorunda kalan bir çiftçi, iklim krizinin çoğu zaman istatistiklerin arkasında görünmeyen yüzünü temsil ediyor. Gıda adaleti olmadan iklim adaleti, iklim adaleti olmadan da sürdürülebilir bir gelecek mümkün değil.

Antalya’da bulunmanın insana düşündürdüğü bir başka gerçek de şu… İklim krizi artık yalnızca çevrecilerin, bilim insanlarının ya da diplomasi çevrelerinin meselesi değil. Bu kriz, ekonomik büyüme anlayışından tüketim alışkanlıklarına, tarım politikalarından kent yaşamına kadar her şeyi yeniden düşünmemizi gerektiriyor. Doğayı sınırsız bir kaynak, toprağı yalnızca ekonomik bir değer, suyu bitmeyen bir rezerv, gıdayı da sadece satın alınan bir ürün olarak gördüğümüz sürece, iklim krizinin gerçek nedenlerine dokunamayacağız.

İklim aktivisti GretaThunberg COP31’deydi.

Dünya Antalya’da bir araya geldi. Şimdi önemli olan, dünyanın Antalya’dan neyle ayrılacağı. Yeni sözlerle mi, yeni hedeflerle mi, yoksa uygulanabilir kararlarla mı? Çünkü konferansların sonunda alkışlanan bildiriler, ertesi gün atmosfere salınan karbonu azaltmıyorsa, diplomatik başarı ile ekolojik başarısızlık arasındaki mesafeyi kapatamıyoruz demektir.

Ben bugün Antalya’da yalnızca bir uluslararası zirveyi izlemiyorum; insanlığın kendi geleceğiyle kurduğu ilişkinin yeni bir sınavına tanıklık ediyorum. Gazeteci olarak merak ettiğim, konuşmaların ne kadar etkileyici olduğu değil, kararların ne kadar dönüştürücü olacağı. Dünyanın geleceği üzerine konuşmak kolay; o geleceği kurtaracak siyasi cesareti göstermek ise çok daha zor.

Antalya’dan soralım: İklim krizini durdurmak için kaç konferansa daha ihtiyacımız var, yoksa artık konferanslardan çıkıp harekete geçmenin zamanı çoktan geldi mi?

Çünkü doğanın diplomatik takvimi yok. Atmosfer, müzakere sonuçlarını beklemiyor. Kuraklık, sel, yangın ve aşırı sıcaklar ülkelerin uzlaşmasını beklemiyor. İnsanlık hâlâ zaman kazanabileceğini düşünüyor olabilir; oysa kaybettiğimiz şey yalnızca zaman değil, geleceğimizin kendisi.

Antalya’da bu geleceğin ne kadarının kurtarılabileceğini konuşuyoruz. Peki Dünya, kendi geleceğini kurtarmak konusunda gerçekten ne kadar samimi?