Geçen hafta Tunç Çağı mimarisine gireceğimizi yazmıştım. Bunlara bakarak Anadolu medeniyetinin özgünlüğünü görebiliyoruz. Prof. Dr. Ömer Özyiğit hocamızın ve diğer arkeologların, mimarların araştırmaları ile devam ediyorum. Anadolu’nun Luvi kökenini anlatmamız tarih açısından doğru bir çalışma.
Milet’teki Grek öncesi Tunç Çağı mimari katmanları ve felsefenin kurucusu Thales’in Luvi/Karia kökenleri, Anadolu medeniyetinin özgünlüğünü savunan en güçlü iki kanıttır. Prof. Dr. Ömer Özyiğit’in de dahil olduğu Anadolu ekolü arkeologları, bu iki unsuru Batı merkezli tarih tezlerine karşı birer bilimsel kalkan olarak kullanırlar.
Milet'teki Grek Öncesi Tunç Çağı Mimari Katmanları
Milet (Millawanda) Antik Kenti'nde yapılan derin sondajlar ve kazılar, kentin Klasik Grek döneminden çok önce, Tunç Çağı'nda gelişmiş bir Luvi ve Anadolu yerleşimi olduğunu açıkça ispatlamış. MÖ 2000 (Orta Tunç Çağı) katmanında yerli Anadolu seramikleri ve mimari kalıntıları bulunmuş. Milet bu dönemde, Batı Anadolu genelinde konuşulan Luvi dil grubuna dahil toplulukların liman merkezi.
MÖ 1400-1320 (Geç Tunç Çağı ve Büyük Yangın): Milet’in en çarpıcı katmanlarından biri. Hitit Kralı II. Murşili'nin yıllıklarında, Arzawa (Luvi) isyanına destek verdiği için generallerine Millawanda kentini yakıp yıkma emri verdiği yazılı. Arkeolojik kazılarda bu döneme ait katmanda tam da Hitit metinlerinde anlatılan devasa yangın ve tahribat tabakası (küller ve yanık seramikler) birebir bulunmuş.
Tahkimat Duvarlarındaki (Anadolu Tarzı Surlar) Geç Tunç Çağı sur duvarlarının örgü tekniği, Yunanistan'daki Miken mimarisinden ziyade, Hitit ve Luvi kentlerindeki (Hattuşa ve Troya gibi) savunma duvarı işçiliğiyle benzerlik gösterdiği anlaşılıyor. Bu tarihsel araştırmalar yalnızca arkeologlarla değil, mimar gibi bir çok meslek insanının katkıları ile yapılıyor.
Bilgi Birikiminin Kaynağı: Miletli Thales'in Luvi ve Karia Kökenleri
Felsefenin, matematiğin ve astronominin kurucusu kabul edilen Thales, ders kitaplarında "Yunan Filozofu" olarak geçse de antik çağın en güvenilir tarihçileri onun soyunun tamamen Anadolu yerlisi olduğunu açıkça yazıyor. Tarihin babası sayılan Bodrumlu (Halikarnaslı) Heredot, Tarih kitabında Thales hakkında doğrudan şu ifadeyi kullanır:
"Soyca Phoenis (Fenike/Kenan) olan ama Karia kökenli soylu bir aileye mensup olan Thales..." Antik çağda Akdeniz’deki yerli denizci kavimler bazen birbirleriyle karıştırılsa da Thales'in ailesinin adı olan "Examyas", Grekçe değildir. İsim Analizi ("Examyas") yapıldığında Thales'in babasının adı Examyas'tır.
Her Şeyin Özü Sudur
Bu isim, o dönem Batı Anadolu'da yaşayan Luvi dilli yerli halklardan biri olan Karia (Karya) diline aittir. Luvi dilinin bir kolu olan Karia dilindeki isim yapıları incelendiğinde, Examyas ismi tamamen bu coğrafyanın özbeöz yerli kimliğini yansıtır. Thales'in ünlü "Her şeyin özü sudur (Arche = Su)" tezi ile geometrideki teorileri Yunanistan'dan gelmemiştir.
Thales, Luvi ve Hititlerin yüzyıllar boyunca Mezopotamya ve Mısır ile kurduğu ticari ve kültürel ilişkilerden süzülen saklı Doğu bilgisini devralmış, bunu rasyonel düşünceyle harmanlamıştır. Kısaca, Milet’in toprak altındaki Luvi yangın katmanları fiziki kanıtı, Thales’in babasının yerli Anadolu adı ise felsefenin kültürel genetiğini gösteren en net belgedir.
