Ender ALDANMAZ/EGEDESONSÖZ- Sayıştay, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) Genel Müdürlüğü’nün 2025 yılına ilişkin denetim raporunu yayımladı.
Gelir dengesinin geçen yıla oranla sağlandığı bildirilen raporda kamu kaynaklarının etkin kullanılmaması, mevzuata aykırı alım ve uygulamalar ile çevre ve personel yönetimindeki eksiklikler dikkat çekti.
KÖRFEZ TEMİZLİĞİNDE FAZLADAN GİDEN 1 MİLYAR 40 MİLYON TL!
Raporda körfez temizliğine ilişkin dip tarama faaliyeti ihalesi ile ilgili detaya yer verildi. Körfez temizliğinde asıl görevin İZSU’da olmaması gerektiğinin altının çizildiği raporda, Bakanlığın belirlediği metreküp başına tarama tarifesinin üzerinde yapılan ihale kapsamında 2 milyar 167 milyon 614 bin TL’lik maliyet oluştuğu, bakanlığın tarama tarifesi ile toplam maliyetin yaklaşık 1 milyar 126 milyon 800 bin TL olduğu tespiti yapıldı. Raporda yaklaşık 1 milyar 40 milyon TL’lik bir açığın oluşması nedeniyle idareden yanıt istendiği ve idarenin “ilgili fiyatta tarama faaliyetinin 1 gün=8 saat hesabına göre belirlendiği, İdarenin ise 7 gün 24 saat esasına göre iş planlaması yaptığından ötürü Bakanlık rayiç fiyatlarının yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmadığı” bildirildi.
İŞLETME EKİPMANI DA BAKANLIKTAN KİRALAMIŞ
Sayıştay’ın idareye verdiği yanıtta “İdare, Bakanlık rayiç fiyatlarının 1 gün= 8 saat hesabına göre belirlenmesi dolayısıyla yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmadığı belirtilmişse de, bu durumun yaklaşık maliyet hesaplanması ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Hem yapılan ihalede hem de Bakanlığın Tarama Fiyat Tarifesinde çıkartılan metreküp başına fiyat verilmektedir. Kaldı ki; işin yüklenicisinin de ilk etapta Bakanlık ekipmanlarını kiraladığı görülmüştür. Diğer taraftan; Bakanlık ekipmanlarının personelsiz kiralanması da mümkün olup, bu durumda fiyat tarifesine göre ekstra % 10 indirim yapılmaktadır” dediği görüldü.
Raporda İZSU ile ilgili farklı bulgulara da yer verildi.
ÇİĞLİ’DEKİ ÇAMURLARI BERTARAF EDİN
“Arıtma Tesislerinden Çıkan Depolanmış Çamurların Rehabilite Edilmemesi” başlıklı bulguda 20 yıl boyunca Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi (AAT) arazisinin körfez kenarında depolandığı ve depolanan bu arıtma çamurlarının şehirde koku sorunu yarattığı tespiti yapıldı. Sayıştay, 2.500.000 m³ çamurun rehabilite edilmesi noktasında uyarısını yaptı.
ÇAMUR KURUTMA TESİSİ İÇİN KREDİ ONAY BEKLENİYOR
Denetimde Çiğli Atıksu Arıtma Bölgesi’nde kurulan Çamur Kurutma ve Çürütme Tesisi’nin kapasitesi ölçeğinde etkin olarak çalıştırılamadığı ve atıl durumda olduğu tespiti yapıldı. Raporda tesisinin 2020 yılının Temmuz ayına dek faaliyette bulunduğu sonrasında arızalar nedeniyle kademeli olarak devre dışı bırakılarak 2022 yılında tamamen kapatıldığı tespiti yapıldı. İdare tarafından verilen yanıtta yurtdışı kaynaklı proje finansmanı için Hazine ve Maliye Bakanlığından kredi onayı beklendiği belirtildi.
SU HAVZALARINDA KAÇAK YAPILARI YIKIN
Sayıştay, Tahtalı Barajı, Ürkmez Barajı ile Mordoğan Göleti’nde tespit edilen ve hukuki süreçleri tamamlanarak yıkım kararı alınan kaçak yapıların yıkım işlemlerine başlandığı ancak tamamlanmadığı tespitini yaptı. Toplam 604 kaçak yapının 176 tanesinin 2025 yılı içerisinde yıkımının gerçekleştirildiği süreçle ilgili Sayıştay’ın idarenin yıkım işlemlerini tamamlaması noktasında uyarısını yaptığı görüldü.
VEFAT EDEN ÇALIŞANIN YERİNE 1. DERECE YAKINI İŞE ALINMASI LİYAKATA AYKIRI
Denetimlerde İZSU ile sendika arasında yapılan Toplu İş Sözleşmesi’nde (TİS) koyulan "vefat eden çalışanın yerine 1. derece yakınının (eşi, çocuğu vb.) işe alınması" yönündeki hükmün eşitlik ve liyakat ilkesine aykırı olduğu uyarısı yapıldı. İZSU’nun bu madde üzerinden personel alımı yapılmadığına dair yanıt verdiği görüldü.
KAYIP-KAÇAK UYARISI
Raporda Küçük Menderes Havzası’ndaki kayıp-kaçak oranları konusu da ele alındı. Raporda “2025 yılı sonu itibarıyla bazı ilçelerde gerçekleşen su kayıp kaçak oranının, yani gelire dönüşmeyen su oranının, mevzuatta belirtilen sınıra göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu ilçelerde su kayıp kaçak oranı; Ödemiş’te %31,50 ve Kiraz’da %31,02 olarak ölçülmüştür” denildi. Kayıp kaçakların önlenmesi kapsamında idareye uyarı yapıldı.
OKUNAMAYAN SAYAÇLAR VE KATI ATIK VERGİSİ İÇİN ÖNERİ
Raporda sayaçların düzenli okunmaması ve bu nedenle katı atık vergilerinin düzenli biçimde toplanamaması konusunda idareye uyarı yapıldı. İdare’nin İzmir’de yazlık sayısının fazlalığını öne sürdüğü görülürken Sayıştay’ın sayaçlara ulaşılamaması durumunda abone sisteminin kullanıma dayalı olarak katı atık bertaraf bedelinin tüm aylar için hesaplaması noktasında uyarıda bulunduğu görüldü.
