Metehan UD/ EGEDESONSÖZ- İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin şirketlerinden İZELMAN’da toplu iş sözleşmesi süreci öncesinde işkolu ve yetki krizi yaşanıyor.
DİSK Genel-İş Sendikası’nın, yakın zamanda başlaması beklenen TİS görüşmeleri öncesinde İZELMAN’daki işçiler için toplu iş sözleşmesi yetkisi almak amacıyla geçtiğimiz günlerde başvuru yaptı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ise Genel-İş’in yetki başvurusuna, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yapılan işkolu değişikliğini gerekçe göstererek itiraz ettiği belirtildi.
Belediyenin itirazının, şehir içi toplu taşıma hizmeti veren belediye şirketlerinin Genel İşler işkolundan çıkarılarak Taşımacılık işkoluna dahil edilmesini öngören düzenlemeyle bağlantılı olduğu öğrenildi.
BAKANLIK YÖNETMELİĞİ DEĞİŞTİRDİ
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 22 Ağustos 2026 tarihinde yaptığı yönetmelik değişikliğiyle belediyelerin yetki ve imtiyazı altında şehir içi toplu taşıma hizmeti veren belediye şirketlerini Genel İşler işkolundan çıkararak Taşımacılık işkoluna dahil etti.
Söz konusu düzenleme, belediye şirketlerinde örgütlü sendikaların toplu iş sözleşmesi yetki süreçleri açısından da değişiklik yarattı.
GENEL-İŞ DÜZENLEMEYİ DANIŞTAY’A TAŞIDI
DİSK Genel-İş Sendikası ise belediye şirketlerinin Taşımacılık işkoluna alınmasına ilişkin yönetmelik değişikliğini Danıştay’a taşıdı. Sendika, düzenlemenin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle dava açtı.
Genel-İş, dava dilekçesinde yönetmelik değişikliğinin belediye hizmetlerinin uzun yıllardır Genel İşler işkolunda değerlendirilmesine ilişkin uygulamayı değiştirdiğini savundu. Sendika, belediye şirketlerinin ticari şirket statüsünde bulunmasının, bu şirketler aracılığıyla yürütülen hizmetlerin belediye hizmeti niteliğini değiştirmeyeceğini öne sürdü.
Sendika tarafından yapılan açıklamada, belediye şirketlerinin kamu sermayesiyle kurulduğu ve belediye hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla faaliyet gösterdiği belirtilerek, şehir içi toplu taşıma hizmetlerinin de belediyelerin yetki ve imtiyaz alanında bulunduğu ifade edildi.
Genel-İş ayrıca Yargıtay’ın belediye şirketlerine ilişkin kararlarına atıfta bulunarak, belediye şirketleri aracılığıyla yürütülen hizmetlerin belediye hizmeti olma niteliğini değiştirmediği yönünde kararlar bulunduğunu savundu.
GÖZLER MAHKEME KARARINDA
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin yetki itirazı ile Genel-İş’in yönetmelik değişikliğinin iptali için açtığı dava, İZELMAN’daki toplu iş sözleşmesi sürecinin nasıl ilerleyeceği açısından önem taşıyor.
İZELMAN’da yeni dönem toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin ocak ayında başlaması bekleniyor. Ancak işkoluna ilişkin itiraz ve devam eden hukuki süreç nedeniyle yetki işlemlerinin uzaması halinde TİS takviminde de gecikme yaşanabileceği değerlendiriliyor.
Genel İş Sendikası'nın açıklaması şu şekilde:
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 22 Ağustos tarihinde bir yönetmelik değişikliği yapmıştır. Bu değişiklikle, yıllardır sendikamızın da faaliyet gösterdiği Genel İşler işkoluna dahil bulunan belediyelerin yetki ve imtiyazı altında, şehir içi toplu taşıma hizmetini yerine getiren belediye şirketleri işkolumuzdan çıkarılarak taşımacılık işkolunda sayılması konusunda düzenleme yapılmıştır.
İşkolları Tüzüğünün geçerli olduğu yıllardan bu güne belediye hizmetleri sendikamızın da kurulu bulunduğu Genel İşler işkolunda sayılmıştır. Bu Türk İş Hukuku bakımından artık oturmuş ve üzerinde tartışma bulunmayan konulardan biriydi. Sendikal örgütlenme de bu çerçevede gelişmiş, ülkenin belli başlı üç konfederasyonuna bağlı sendikalar da bu oturmuş normlar çerçevesinde örgütlülüklerini gerçekleştirmiş ve faaliyetlerini sürdürmekteydi. Bu konuda taraflar, konfederasyonlar arasında herhangi bir tartışma da söz konusu değildi.
Bakanlık ortada herhangi bir gereklilik olmaksızın birdenbire belediye şirketlerini özel ticari şirketlerle bir tutarak bu şirketlerin münhasıran belediye imtiyazını kullandığını, ticari faaliyet için değil bu imtiyazları kullanmak üzere kurulduğunu göz ardı ederek işkolunu değiştirip taşımacılık işkolunda olması yolunda düzenleme yaptı.
Düzenlemenin görünen, kayıtlardaki gerekçesi belediye şirketlerinin ticari şirket niteliğinde olması şeklinde yansıtılmıştır. Asıl nedenin bu olmadığı konusunda elbette değerlendirmelerimiz vardır. Olgunluğa kavuşturduğumuzda bu konuda da kamuoyunu bilgilendireceğiz.
Bu düzenlemenin resmi gerekçesi de, düzenlemenin özü de hukuka aykırıdır. Öncelikle belediye şirketleri özel şirketler değillerdir. Kamu sermayesiyle kuruldukları için çok sıkı kuruluş prosedürlerine tabidir. Her şeyden önce kuruluşları Cumhurbaşkanının iznine tabidir. Belediye hizmetlerini yerine getirmek üzere kurulurlar ve çerçevesi belli bir biçimde belediyelerin verdiği hizmetleri yerine getirirler. Hele şehir içi taşıma Belediyeler Yasası ile sadece belediyelerin imtiyazında bir hizmet olduğundan ve yasa ile bu imtiyazların belediye şirketleri eliyle yerine getirilebileceği düzenlendiğinden bu şirketlerin kamusal niteliği tartışmasızdır.
Nitekim artık kararlılık kazanmış Yargıtay kararlarında denildiği gibi “belediye hizmetlerinin belediyelerce kurulan şirketlerle görülmesi hizmetin belediye hizmeti olduğu gerçeğini değiştirmez, belediye şirketinin yaptığı işler Genel İşler işkolunda sayılmalıdır”.
Bu yapılan düzenlemeyi işkolumuzdaki örgütlülüğe saldırı olarak nitelendiriyoruz. Bu konuda hukuki ve sendikal mücadelemizi kuşkusuz vereceğiz. Bu kapsamda derhal Danıştay nezdinde iptal davamızı açıyoruz ve elbette yürütmeyi durdurma talep edeceğiz. Belediye hizmetlerini parçalanarak kaos oluşturulmasına, belediye çalışanlarının güvencesizleştirilmesine müsaade etmeyeceğimizin bilinmesini isteriz.
