EGEDESONSÖZ – Bayraklı Belediyesi’nin Adalet Mahallesi’nde (tapuda Salhane) 69 bin 830 metrekarelik 9 parsele ilişkin hazırladığı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği, daha önce yargı tarafından iptal edilmesinin ardından revize edilerek yeniden askıya çıkarıldı. Aralarında Sabancı Holding’e ait parsellerin de bulunduğu alana ilişkin yeni plan, TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi tarafından da yargıya taşındı. Oda, yeni düzenlemenin önceki mahkeme kararlarında ortaya konulan hukuka aykırılıkları gidermediğini savundu.
8720, 8721, 8722, 8723 ve 1144 numaralı adaları kapsayan plan değişikliğiyle bölgede Merkezi İş Alanı (MİA) ve park alanı fonksiyonlarında değişiklik yapılmış, bazı parseller için 3,5 emsal yapılaşma hakkı getirilmişti. Düzenleme, bölgede 200 metre uzunluğunda ve yüksek katlı yapılaşmanın önünü açması nedeniyle tartışma yaratmıştı.
Plan değişikliği daha önce Şehir Plancıları Odası tarafından yargıya taşınmış, İzmir 7. İdare Mahkemesi bilirkişi raporundaki tespitler doğrultusunda planı iptal etmişti.
Mahkemenin kararında plan açıklama raporunun bilimsel ve teknik gerekçeler açısından yetersiz olduğu, getirilen nüfus yoğunluğu ile sosyal ve teknik altyapı donatıları arasındaki dengenin yeterince analiz edilmediği ve plan sınırındaki değişikliğe rağmen etki değerlendirmesi yapılmadığı belirtilmişti. Kararda ayrıca Bornova Deresi yanındaki gölet alanında yapılan düzenlemenin taşkın riski bakımından değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekilmişti.
İPTAL EDİLEN PLAN YENİDEN HAZIRLANDI
Yargı kararlarının ardından plan revize edildi. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13 Şubat 2026 tarihli kararıyla uygun bulunan ve 18 Mart 2026 tarihinde onaylanan yeni 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliği yeniden askıya çıkarıldı.
Yeni planın notlarında, 1/5000 ölçekli Yeni Kent Merkezi Nazım İmar Planı plan notlarının geçerli olduğu belirtildi.
Merkezi İş Alanı olarak belirlenen bölgelerde ticaret, çarşı, büro, iş hanı, ticari depolama, banka, sigorta, çok katlı mağaza, eğlence yerleri, konut, çok katlı taşıt parkı ve özel hastane gibi kullanımlara izin verilirken, konut kullanımının toplam yapı inşaat alanının yüzde 33,33’ünü aşamayacağı hükme bağlandı.
ŞEHİR PLANCILARI ODASI BİR KEZ DAHA DAVA AÇTI
Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, yeni planın da önceki mahkeme kararlarıyla ortaya konulan eksiklikleri gidermediğini belirterek düzenlemeyi yeniden yargıya taşıdı.
Odanın açıklamasında, dava konusu alanla ilgili daha önce hazırlanan planların İzmir 7. ve 8. İdare Mahkemeleri tarafından iptal edildiği hatırlatıldı. Oda, 18 Mart 2026 tarihinde onaylanan yeni plan değişikliğinin de önceki iptal kararlarında ortaya konulan hukuka aykırılıkları gidermediğini savundu.
Şehir Plancıları Odası, yeni planın yargı kararlarını etkisiz kılacak şekilde hazırlandığını ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesine aykırılık taşıdığını ileri sürdü.
'BÜTÜNCÜL PLANLAMA STRATEJİSİNDEN KOPUK'
Oda ayrıca planın İzmir Yeni Kent Merkezi’nin bütüncül planlama stratejilerinden kopuk olduğunu, münferit taleplere hizmet ettiğini ve kamu yararı taşımadığını iddia etti.
Planla birlikte ilave inşaat alanı ve nüfus artışı getirildiğini belirten Şehir Plancıları Odası, buna rağmen zorunlu olduğunu savunduğu Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirmesi Raporu’nun hazırlanmadığını kaydetti. Plan açıklama raporunun da nüfus, donatı ve sentez analizleri açısından yetersiz olduğu öne sürüldü.
Odanın bir diğer itirazı ise konut kullanımına getirilen oranlara ilişkin oldu. MİA alanlarında konut kullanımının yapı inşaat alanının yüzde 33,33’ü ile sınırlandırılmasına karşın Ticaret-Konut (TİCK) alanlarında yüzde 30'luk konut sınırı bulunmasının plan bütünlüğü ve planlama ilkeleri açısından çelişki yarattığı savunuldu.
Şehir Plancıları Odası, söz konusu farklılığın alan bütününde eşitlik ilkesini, plan hiyerarşisini ve plan bütünlüğünü bozduğunu belirterek 18 Mart 2026 tarihinde onaylanan plan değişikliğinin iptali istemiyle bir kez daha yargı yoluna başvurdu.
Böylece daha önce mahkeme tarafından iptal edilen Adalet Mahallesi’ndeki plan değişikliği, revize edilmesinin ardından yeniden yargı sürecinin konusu oldu.
Oda’nın açıklaması şu şekilde:
Dava konusu planlama alanına ilişkin 2024 yıllarında onanan planlara ilişkin İzmir 7. İdare Mahkemesi'nin E.2024/934, 22.09.2025 tarih ve K. 2025/960 sayılı kararı doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 15.03.2024 tarih, 04.322 sayılı kararı ile uygun bulunarak 25.03.2024 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin; İzmir 8. İdare Mahkemesi'nin E.2025/89, 18.06.2026 tarih ve K. 2026/689 sayılı kararı doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13.09.2024 tarih, 04.952 sayılı kararı ile uygun bulunarak 02.10.2024 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği’nin iptaline karar verilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 13.02.2026 tarihli kararıyla uygun bulunup 18.03.2026 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği; daha önce İzmir 7. ve 8. İdare Mahkemelerince verilen iptal kararlarındaki hukuka aykırılıkları gidermediği ve yargı kararlarını etkisiz kılarak 2577 sayılı İYUK'un 28. maddesini ihlal ettiği; Yeni Kent Merkezi'nin bütüncül stratejilerinden kopuk, münferit şahıs taleplerine hizmet eden işlemin kamu yararı taşımadığı; ilave inşaat alanı ve nüfus artışı getirmesine rağmen zorunlu olan Kentsel Teknik Altyapı Etki Değerlendirmesi Raporu'nun hazırlanmadığı ve plan açıklama raporunun nüfus, donatı ile sentez analizlerinden yoksun olduğu, ayrıca, Merkezi İş Alanı (MİA) kullanımındaki azami %33,33'lük konut oranı ile Ticaret-Konut (TİCK) alanlarındaki %30'luk konut sınırı arasındaki çelişkinin, alan bütününde eşitlik ilkesini, plan hiyerarşisini ve bütünlüğünü açıkça bozduğu gerekçeleriyle Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
PİYALE FABRİKASI VARDI
Söz konusu parsellerin bir kısmında ise İzmir'in simge sanayi kuruluşlarından Piyale Fabrikası vardı. Türkiye'nin ilk makarna fabrikası, 1922 yılında Hasan Tahsin Piyale tarafından kurulmuştu. 2001'de yaşanan ekonomik krizde büyük darbe aldı.
SABANCI SATIN ALMIŞTI
'Türkiye'yi makarna ile tanıştıran marka' olarak bilinen Piyale Makarna Fabrikası, 2002'de Sabancı Holding sermayesiyle kurulan GıdaSA Grubu tarafından satın alınmıştı. Fabrika, 2007 yılında kapatıldı, üretim Sabancı'nın, Sakarya'daki tesislere taşınmıştı. Sabancı fabrikanın taşınmasının ardından fabrika alanına AVM dikmek için harekete geçmiş ancak bürokratik engellere takılmıştı.
