Buse AÇIKALIN/EGEDESONSÖZ- Yaş meyve sebze ihracatında Rusya ve Avrupa hattında yaşanan ulaşım sorunları sektörü zorluyor. Rusya’ya deniz yoluyla doğrudan sevkiyatın yapılamaması nedeniyle üzüm, narenciye ve erik gibi ürünlerin değerinde satılamadığını belirten Türkiye Meyve Sebze Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, Rusya hattının yeniden açılması için bakanlıklarla görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Cengiz Balık ise Avrupa’ya yaş meyve sebze taşımacılığında Macaristan dozvolalarının tükenmesinin ikinci büyük kriz olduğunu belirterek, yeni geçiş belgelerinin öncelikli olarak yaş meyve sebze taşıyan araçlara tahsis edilmesi çağrısında bulundu.
UÇAK: RUSYA HATTI TIKANDI
Rusya pazarında yaşanan sorunlara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Hayrettin Uçak, deniz yoluyla doğrudan ürün gönderilememesinin üretici ve ihracatçıları ciddi şekilde etkilediğini belirtti.
Uçak, “Özellikle Rusya hattındaki deniz yolu tıkanıklığı üreticilerimizi ve bizleri ciddi anlamda olumsuz etkiliyor. Şu anda Rusya’ya deniz yoluyla doğrudan ürün gönderilemediği için üzüm, narenciye ve erik gibi ürünlerimizin fiyatları ne yazık ki değerini bulamıyor” dedi.
Sorunun çözümü için bakanlıklarla görüşmelerin devam ettiğini aktaran Uçak, Rusya’nın Ankara Büyükelçiliği temsilcilerinin İzmir’e gelerek sektör temsilcileriyle görüştüğünü söyledi.
‘KESİN TARİH YOK’
Rusya hattının yeniden açılması konusunda henüz kesin bir takvim bulunmadığını belirten Uçak, “Konuyla ilgili bakanlıklarla görüşmelerimiz sürüyor ancak henüz netleşen kesin bir tarih yok. Rusya’nın Ankara Büyükelçiliği temsilcileri İzmir’e geldi, kendileriyle temas kurduk fakat hattın açılışına dair kesin bir takvim belirtmediler. Buradaki sorunun kısa vadede kolayca çözülemeyeceğini öngörüyoruz” diye konuştu.
Ürünlerin kara yoluyla gönderilmeye çalışıldığını ancak bunun maliyetleri artırdığını ve zaman kaybına neden olduğunu dile getiren Uçak, “Temennimiz deniz yolunun bir an önce açılması ve ürünlerin hak ettiği değere kavuşmasıdır” ifadelerini kullandı.
İKİNCİ KRİZ MACARİSTAN’DA
Sektörde yalnızca Rusya pazarına odaklanılmaması gerektiğini belirten Cengiz Balık ise Avrupa’ya yaş meyve sebze taşımacılığında Macaristan üzerinden yaşanan geçiş belgesi krizine dikkat çekti. Balık, “Ancak sadece Rusya’ya odaklanmamak gerekir; şu anki ikinci ve en kritik sorun Macaristan dozvola krizidir” dedi.
Polonya ve Hollanda gibi Avrupa pazarlarına gönderilen özellikle narenciye grubu ürünlerin analiz sürecinden geçtiğini belirten Balık, ürünlerin Avrupa Birliği’ne ilk giriş yaptıkları sınır kapısında analiz edildiğini söyledi.
‘YAŞ MEYVE SEBZEYİ SIRBİSTAN ÜZERİNDEN GEÇİREMİYORSUNUZ’
Analiz sonucunda herhangi bir kalıntı ya da limit aşımı tespit edilmemesi halinde araçların AB içerisinde yoluna devam ettiğini ifade eden Balık, Macaristan dozvolalarının tükenmesinin sektörü kritik bir noktaya getirdiğini belirtti.
Balık, “Şu anda Macaristan dozvolaları tükendiği için Macaristan üzerinden yaş meyve sebze taşınamıyor. Eğer aracı AB sınırından çıkarıp tekrar Sırbistan güzergahına sokarsanız analiz süreci bozulur; yeniden muayene, analiz ve bürokratik engeller ortaya çıkar. Diğer kuru yükleri Sırbistan veya Ukrayna üzerinden gönderebilirsiniz ancak yaş meyve sebzeyi bu hatlardan geçiremezsiniz” ifadelerini kullandı.
‘10 BİN DOZVOLA 20 GÜNLÜK İHTİYACI KARŞILAR’
Macaristan’ın bu yıl Türkiye’ye 150 bin adet dozvola tahsis ettiğini aktaran Balık, normal şartlarda bu sayının yıl sonuna kadar yeterli olduğunu ancak belgelerin ekim ayının başında tükendiğini söyledi.
Bakanlığın girişimleri sonucunda 10 bin adet ek dozvola sözü alındığını belirten Balık, belgelerin basım aşamasında olduğunu ifade etti. Ancak söz konusu ek belgelerin sorunu uzun süreli çözmeyeceğini vurgulayan Balık, “Günde yaklaşık 500 Türk tırının çıkış yaptığı düşünülürse 10 bin dozvola yalnızca 20 günlük ihtiyacı karşılar. Yılın tamamlanmasına henüz üç ay var ve kriz kapıda” dedi.
‘POZİTİF AYRIMCILIK YAPILMALI’
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından temin edilecek yeni dozvolaların öncelikli olarak yaş meyve sebze taşıyan araçlara tahsis edilmesi gerektiğini belirten Balık, sektörün talebini şöyle dile getirdi:
“Yetkili makamların, analize tabi ve çabuk bozulan yaş meyve sebze taşımacılığına pozitif ayrımcılık tanıması sektörümüz için en kritik adımdır.”
