Türkiye'nin girişimiyle bir araya gelen yedi ülkenin dışişleri bakanları, bölgesel ve küresel krizlere ortak çözüm arayışıyla İstanbul'da bir araya geldi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğindeki görüşmelerde, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan oluşan R4 formatı ile İngiltere, Almanya ve Fransa'nın yer aldığı E3 grubu aynı masada buluştu.
Bakanlar düzeyindeki temaslarda Filistin meselesi, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, ABD ile İran arasındaki gerilim, İsrail'in saldırıları, Yemen'deki durum ve Rusya-Ukrayna savaşı ele alındı.
Taraflar kriz başlıklarının yanı sıra ülkeler arasındaki yeni işbirliği ve koordinasyon imkanlarını da değerlendirdi.
BÖLGESEL KRİZLERİN YAYILMASINI ÖNLEME ÇAĞRISI
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Hakan Fidan toplantıda, süregelen ihtilafların birbirini besleyerek çatışmaları yeni alanlara taşımasının engellenmesi gerektiğini dile getirdi.
Fidan, bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı bir istikrarsızlığa dönüşmesini önlemek amacıyla Türkiye'nin bölgesel sahiplenmeyi esas alan işbirliği mekanizmalarına öncelik verdiğini belirtti.
Fidan, İsrail'in Filistin'deki işgalinin, barış çabalarını aksatan uzlaşmaz tavrının ve bölge geneline yayılan saldırganlığının Ortadoğu'daki gerilimlerin temel nedeni olduğuna dikkat çekti.
Tüm devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyecek, iki devletli çözüme zarar verebilecek adımlardan kaçınması gerektiğini vurguladı.
Görüşmelerde ayrıca İsrail'in yasadışı yerleşimleri genişletme adımları ve yasadışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı duruş sergilemesi talep edildi; İsrail'e yönelik baskının artırılması gerektiği kaydedildi.
BAKAN FİDAN'DAN MEVKİDAŞLARIYLA DİPLOMASİ TRAFİĞİ
Bakan Fidan, konferans ve eş zamanlı temaslar kapsamında İstanbul'da yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü.
Fidan, konferans vesilesiyle kente gelen mevkidaşlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirdi.
Bakan Fidan, bu çerçevede Filistin Dışişleri Bakanı Varsen Ağabekyan Şahin ile bir araya geldi. 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı marjında yapılan görüşmede iki bakan ikili temaslarda bulundu.
Fidan, temasları kapsamında Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile de İstanbul'da görüştü.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 23 Ekim'de düzenlenen R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamında da Avrupalı mevkidaşlarıyla temaslar kurdu. Fidan, toplantı marjında Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband ile İstanbul'da bir araya geldi.
Bakan Fidan ayrıca, İtalya'nın da katılım gösterdiği R4+E3 Dışişleri Bakanları Toplantısı vesilesiyle Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot ile İstanbul'da ikili bir görüşme gerçekleştirdi.
BOĞAZLARIN GÜVENLİĞİ DE MASADA
ABD ile İran arasındaki gerilimin yalnızca diplomasi ve diyalog yoluyla aşılabileceğine işaret edecek olan Fidan, askeri yöntemlerin kalıcı sonuç vermediğini, tersine bölgedeki kırılganlıkları artırdığını aktardı.
Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı güvenceye kavuşturulmasının hem bölgesel hem de küresel istikrar için hayati önem taşıdığını ifade etti.
Husilerin Suudi Arabistan'daki sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırılarına değinen Fidan, Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın güvenliğine dönük desteğini yineledi; Mekke Savunma İttifakı'nın temsil ettiği ortak güvenlik ve dayanışma anlayışına işaret etti.
Fidan, Suriye'de istikrar ve refahın güçlendirilmesi yolunda R4 ve E3 ülkelerinin katkı sunduğunu aktarırken İsrail'in Suriye'yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğünü kaydetti.
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların oluşturduğu güvenlik risklerine de değinen Fidan, Türkiye'nin Karadeniz'e kıyıdaş bir ülke olarak savaşın bu denize yayılmasını engellemek amacıyla taraflara çözüm önerileri iletmeye devam ettiğini de ekledi.
GÖRÜŞMELERE İTALYA DA DAHİL OLDU
İstanbul'daki zirveye Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud katıldı.
İtalya Dışişleri Bakanlığı da Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani'nin Türkiye'nin girişimiyle düzenlenen toplantıya katılacağını açıkladı.
Bakanlık açıklamasında, "Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Türkiye'nin girişimiyle düzenlenen ve başlıca uluslararası krizlere odaklanan bakanlar toplantısına katılmak üzere yarın İstanbul'da olacak" ifadesine yer verildi.
İtalya'nın katılımıyla genişleyen temaslarda uluslararası barış ve güvenliğe yönelik sınamaların değerlendirileceği, özellikle Ortadoğu, Filistin, Yemen ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımı güvenliğinin ele alınacağı kaydedildi.
R4 VE E3 FORMATLARININ GEÇMİŞİ
Bölgesel 4'lü (R4) mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan ortaklığıyla bölgesel sahiplenme temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve diyaloğu güçlendirmek hedefiyle kuruldu.
R4 dışişleri bakanları, ilki bu yıl 18 Mart'ta Riyad'da gerçekleşen buluşmanın ardından toplam altı toplantı yaptı; son temas 21 Eylül'de BM Genel Kurulu marjında New York'ta düzenlendi.
Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa'dan oluşan Avrupa 3'lüsü (E3) ise 2003 yılından bu yana İran'ın nükleer programına yönelik üçlü diplomatik işbirliği çerçevesinde faaliyet yürütüyor.
Yapı zaman içinde farklı bölgesel ve uluslararası dosyalarda ortak girişimler üstlenen bir nitelik kazandı.
BAKAN FİDAN'DAN TOPLANTI ÖNCESİ MESAJ
Öte yandan konferansın açılışında konuşan Dışişleri Bakanı Fidan, kentin çok uzun zamandır diyalog ve diplomasinin merkezi kimliğini taşıdığını söyledi. Bakan Fidan, kentin üstlendiği role işaret ederek "Bölünmüşlükler arasında köprü olma vazifesini yerine getirmiştir" ifadesini kullandı.
Fidan, "İsrail kuvvetlerinin her gün ateşkesi ihlal etmesi, uluslararası sisteme olan güveni eksiltiyor ve bu konuda güvensizlik yaratıyor" değerlendirmesini yaptı.
Türkiye'nin Libya'daki çabalarının rıza, karşılıklı güven ve kapsayıcılık ilkelerinin nasıl zemin oluşturabileceğinin somut bir örneği olduğunu söyleyen Fidan, "Burada sonuca odaklı bir diyaloğu gerçekleştirebilmek için hem doğuda hem batıda hem de uluslararası ortak diyaloğumuzu sürdürüyoruz" dedi.
Konuşmasında Mekke Anlaşması'na da işaret eden Fidan, "Mekke Savunma İttifakı ve Balkan Barış Platformu bu ilkenin uygulamada nasıl çalışabileceğini gösteriyor. Mekke İttifakı bölgesel güvenliği, barışı ve refahı korumak için kuruldu ve kuruluşu bölgesel sahiplik duygusuyla gerçekleşti" ifadesini kullandı.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN: DİPLOMASİDEN ASLA VAZGEÇMEYECEĞİZ
Bunun yanı sıra Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, konferans katılımcılarına hitaben gönderdiği görüntülü mesajda, uluslararası krizlerde tarafların iletişimi kestiği anlarda bile müzakere masasını terk etmeme ilkesiyle hareket ettiklerini vurguladı.
İstanbul'un asırlardır farklı insanları ve kültürleri bir araya getirdiğini hatırlatan Erdoğan, kentin günümüzde diplomasinin merkezlerinden birine dönüşmesinden memnuniyet duyduğunu dile getirdi.
Dünya genelinde çatışmaların yoğunlaştığına ve gerilimlerin tırmandığına işaret eden Erdoğan, uluslararası hukuka ve küresel kurumlara yönelik güvenin derinden sarsıldığı bir süreçten geçildiğini belirtti.
Erdoğan, "Türkiye olarak böyle bir dönemde tarafların birbirleriyle konuşmadığı, umutların azaldığı zamanlarda dahi diplomasiden asla vazgeçmemeyi kendimize düstur edinmiş durumdayız" ifadesini kullandı.
