Çinli elektrikli araç üreticisi BYD’nin Türkiye’de gerçekleştirmeyi planladığı 1 milyar dolarlık fabrika yatırımını durdurma kararının arka planındaki yasal gerekçeler netleşti. Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği (ACEA) tarafından yayımlanan resmi görüş belgesi, AB'nin devreye almaya hazırlandığı "Sanayi Hızlandırma Yasası" kapsamındaki yerelleşme şartlarının ve getirilmesi istenen hedefli istisnaların, BYD gibi yeni yatırımların AB pazarına teşvikli erişimini doğrudan engellediğini ortaya koydu.
Avrupa Birliği (AB), küresel tedarik zincirlerindeki bağımlılığını azaltmak ve kendi sanayisinin rekabet gücünü artırmak amacıyla "Sanayi Hızlandırma Yasası" üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. Bu düzenleme; kamu alımları, devlet destekleri ve yeşil teşvik programlarında belirli oranlarda "Made in EU" (Avrupa'da Üretim) şartı getirilmesini öngörüyor. Yasa kapsamında, araç montajının ve parça üretiminin resmi AB üyesi olan 27 ülke sınırları içinde yapılması hedefleniyor.
Avrupa otomotiv sektörünü temsil eden ACEA, yayımladığı görüş belgesinde AB sanayisinin korunmasını desteklerken, Türkiye ve Fas gibi yakın entegrasyona sahip komşu ülkelerdeki yerleşik yatırımların zarar görmemesi çağrısında bulundu. Birlik, kanun teklifinin yayımlanmasından önce kurulmuş olan mevcut üretim kapasitelerinin ve Avrupalı üreticilerin ortak olduğu yerleşik fabrikaların bu kanundan muaf tutulmasını talep etti.
AB’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı ek gümrük vergilerinden kaçınmak için Türkiye’deki Gümrük Birliği avantajını kullanmayı planlayan BYD, yeni yasal düzenlemeler nedeniyle bu avantajı kaybetme riskiyle karşılaştı. ACEA’nın talep ettiği muafiyetlerin yalnızca yasa öncesi kurulan tesisleri kapsaması, Manisa’da henüz inşaatına başlanmamış olan BYD fabrikasını koruma kalkanının dışında bıraktı. Türkiye’de üretilecek araçların AB bünyesindeki devlet desteklerinden ve yeşil teşviklerden yararlanamayacak olması, projenin ekonomik cazibesini de ortadan kaldırdı.
Yaşanan bu yasal gelişmeler ve AB'nin korumacı politikaları doğrultusunda BYD, Türkiye'deki fabrika kurulum sürecini resmi olarak askıya aldığını duyurdu. Şirket yönetimi, Avrupa pazarındaki yerelleşme stratejisi kapsamında birinci önceliğini doğrudan AB üyesi olan Macaristan'daki fabrikasına ve Birlik sınırları içerisindeki diğer yeni üretim tesisi alternatiflerine kaydırdı.
