Merriam-Webster’ın 2025 yılı için “slop” sözcüğünü yılın kelimesi olarak seçmesi, hafife alınacak bir dil oyunu değil. Önce şu bilinmeli: Merriam-Webster, yalnızca Amerikan İngilizcesinin değil, küresel akademik dünyanın, medya kuruluşlarının ve üniversitelerin referans aldığı en saygın sözlüklerden biridir. Bu sözlüğün yaptığı her yılın kelimesi seçimi, yalnızca dildeki bir eğilimi değil, dünyadaki düşünme biçimlerini de işaret eder. Dolayısıyla “slop” tercihini ciddiye almak, kültür ve medya alanında yaşanan küresel bir kırılmayı ciddiye almak anlamına gelir.
“Yapay zekâ yoluyla genellikle büyük miktarlarda üretilen düşük kaliteli dijital içerik” olarak tanımlanan “slop” kelimesi, Merriam-Webster'ın insan editörleri tarafından sözlüğün 2025 yılının kelimesi olarak seçildi. Sözlüğün yapay zekâ editörleri de var, onlar seçmezdi sanırım.
Amerika’da “ağzını şapırdatarak yemek yiyenlere”, İngiltere’de döke saça yemek yiyenlere de “slop” lakabı takılıyor. ABD’nin güneyinde doğrudan “çöp” anlamına da geliyor slop.
Merriam-Webster yaptığı açıklamada “çöp” demek istemiş sanki, “Ekranlarımıza yığılan tüm bu bilgiler, sadece dört harfle özetlendi. İngilizce yine kendini gösterdi” diyor.
Sözlükte bu yılki kelimenin “absürt videoları, tuhaf reklam görsellerini, ucuz propagandayı, oldukça gerçekçi görünen sahte haberleri, kalitesiz yapay zeka tarafından yazılmış kitapları, iş arkadaşlarının zamanını boşa harcayan 'iş yeri saçmalığı' raporlarını... ve bir sürü konuşan kediyi içerdiği” belirtildi.
Bu yıl öne çıkan diğer kelimeler arasında gerrymander (seçim hilesi), touch grass (Merriam-Webster tarafından “özellikle çevrimiçi deneyimler ve etkileşimlerin aksine, gerçek dünyadaki normal faaliyetlere katılmak” olarak tanımlanan bir ifade), “six seven” (özellikle hiçbir şey ifade etmeyen argo terim) ve conclave (bu yılın başlarında Papa Leo XIV'ü seçmek için bir araya gelen Roma Katolik kardinallerinin toplantısı) yer aldı.
Sözlük ayrıca, Massachusetts'in güney-orta kesiminde, Connecticut sınırında bulunan ve Webster Gölü olarak da bilinen Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg Gölü'ne özel bir övgüde bulundu. “Bu gölün adı, web sitemizdeki en çok arananlar listesini doldurmaya başlayınca bizi hem sevindirdi hem de şaşırttı,” diye yazdı sözlük.
Slop kelimesi, geçen yıl seçilen “kutuplaşma” ve 2023'te seçilen “otantik” kelimelerinin ardından enteresan bulundu.
Bu kelimeye biraz da ülkemizden bakalım: “Slop”, büyük ölçüde yapay zekâ tarafından, hızla ve kontrolsüz biçimde üretilen, düşük kaliteli dijital içeriği tanımlıyor… Ancak bu tanım, Türkiye’deki sosyal medya manzarasına bakıldığında neredeyse bire bir örtüşen bir tablo sunuyor. Geleneksel medya düzenimiz de, derinlikli gazetecilikten çok, hızlı tüketilen metinlere; editoryal süzgeçten çok, anlık dolaşıma dayalı bir yapıya evrilmiş durumda. Yapay zekâ bu sürecin başlangıcı değil; yalnızca son hızlandırıcısıdır. Kültür-sanat sayfaları giderek daralıyor, eleştiri yazıları yerini tanıtım metinlerine bırakıyor. Gastronomi, tarih ya da edebiyat gibi alanlar, birikim gerektiren disiplinler olmaktan çıkarılıp “liste”, “özet” ve “hızlı okuma” formatlarına sıkıştırılıyor. İşte “slop” tam da bu zihniyetin adıdır. Çok ama boş, hızlı ama kalıcı olmayan.
Bu durum yalnızca estetik bir yoksullaşma değildir; kamusal aklın zayıflamasıdır.
Merriam-Webster’ın bu kelimeyi öne çıkarması, Türkiye açısından bu nedenle önemli. Çünkü bizde “nitelik” uzun süredir lüks, “derinlik” ise gereksiz zaman kaybı gibi sunuluyor. Yapay zekânın sınırsız üretim kapasitesi, editoryal irade ve etik süzgeç olmadan kullanıldığında, zaten kırılgan olan medya düzenini daha da savunmasız hale getiriyor.
Bu noktada “slop”, bir hakaret değil; bir uyarı kelimesidir. Merriam-Webster, dünya ölçeğinde şunu söylüyor: Eğer anlamı koruyacak mekanizmalar kurulmazsa, teknoloji yalnızca gürültüyü büyütür.
2025’in kelimesi “slop” ise, bu yalnızca dünyaya değil, Türkiye’ye de tutulmuş bir aynadır. Bu aynaya bakıp bakmamak bize kalmış. Ama bakmadığımız her gün, nitelikli içeriğin yerini dolduran o dijital çamur büyümeye devam edecek.
