Metehan UD / EGEDESONSÖZ - Aydın ve Muğla sınırlarındaki jeolojik ve biyolojik çeşitlilik, kültürel açıdan Türkiye'nin en önemli alanlarından biri olan Latmos (Beşparmak) Dağları taş ocaklarının ardından bu sefer de ‘yenilenebilir’ enerji tehdidi altında.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yakın zamanda Almanya merkezli EN 2 Rüzgar Enerjisi Yatırım Şirketi’nin Latmos’ta dikeceği Falp Rüzgar Enerji Santrali için ‘ÇED olumlu’ kararı verdi. Karar sonrası Şirket, iş makineleri ile Latmos'a girerek çalışmalara başladı. Çam ağaçları kesilirken Latmos'un 500 - 600 milyon yıllık kayalar parçalanma tehdidi ile karşı karşıya. Proje Alman EN-2 firması tarafından yapılıp Türk EnerjiSA firması tarafından işletilecek.
RES İÇİN İKİNCİ HAMLE
Şirketin çalışmaları sürerken Bakanlık yeni bir çalışma daha başlattı. Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi’nin (TEİAŞ) ‘154 kV Falp RES TM- Çine TM Elektrik Enerjisi İletim Hattı (EEİH)’ projesinin ÇED sürecini başlattı. Falp RES projesinde üretilecek elektik enerjisinin Çine Trafo Merkezi’ne taşınması için büyük bir kısmı Latmos sınırlarında olmak üzere 105 elektrik direği dikilecek. Proje tanıtım dosyası 5 Kasım 2025 tarihinde toplanacak olan Bakanlık İnceleme Değerlendirme Komisyonu’ndan masaya yatırılacak.
7827 AĞAÇ KESİLECEK
ÇED sahası, Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı'na göre "önemli doğa alanı", "orman alanı", "tarım arazisi", "çayır-mera", "sulama alanı", "sanayi alanı" ve "organize sanayi bölgesi" işaretli alanda kalıyor. Dosyada yer alan bilgilere elektrik direkleri için en az 7 bin 827 ağaç kesilecek. Elektrik direklerinin alacağı ÇED sahası aynı zamanda endemik bitki türlerinin ve uluslararası sözleşmelere göre koruma altındaki canlıların da yaşam alanı.
FALP RES HAKKINDA
Alman EN 2 Şirketi, Falp RES Projesi için Muğla'nın Milas ilçesine 18 adet türbin dikecek. Proje sahasında kızılçam ağaçlarının altında maki ve seyrek çiçekli bitki örtüsü yer alıyor. Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’na göre prohe orman alanı içerisinden yer kalıyor. Proje hayata geçerse 6 bin 590 ağaç kesilecek. Ayrıca alanda 10 endemik bitki türü bulunuyor. Proje sahasında arıcılık da yapılıyor.
LATMOS: FIRTINA TANRISININ EVİ
Latmos’un geçmişine dair kültür izleri, Neolitik Dönem’e kadar uzanıyor. Latmos, Anadolu’nun kutsal kabul edilen dağlardan biri. Bu dağ sisteminin en tepe noktası olan Tekerlekdağ, Fırtına Tanrısının evi olarak kabul ediliyor. Fırtına Tanrısı, Hititler döneminde Tarhunt, Antik Çağ’da ise Zeus olarak karşımıza çıkıyor. Antik Yunan mitolojisinde bu dağların, Ay Tanrıçası Selene’nin sevgilisi genç çoban ve avcı Endymyon’u gizlediği mağarayı barındırdığına inanılıyor. Hrıstiyanlık döneminde Latmos bölgesi korunaklı ve huzurlu bir bölge olması nedeniyle manastırlar için bir tercih edilmiş. Latmos’da bilinen en erken buluntular, 7-8 bin yıl öncesine ait kaya resimleri. 1994'te Anneliese Peschlow-Bindokat tarafından keşfedildiği günden bu yana 170’den fazla farklı kaya resmi belgelendi. Bu sayının gelecekte yeni araştırmalar sonucu daha da artması bekleniyor. Latmos kaya resimleri Anadolu’daki en önemli tarih öncesi keşiflerinden biri kabul ediliyor.
