EGEDESONSÖZ – İzmir’in Aliağa ilçesinde Batıçim tarafından kurulması planlanan yıllık 3,5 milyon ton kapasiteli klinker öğütme ve paketleme tesisi projesine ilişkin ÇED kararı yargıdan döndü. EGEÇEP ve bölge sakinlerinin açtığı davayı karara bağlayan İzmir 5. İdare Mahkemesi, 21 Ekim 2026 tarihli kararıyla “ÇED Gerekli Değildir” kararını oybirliğiyle iptal etti. Mahkeme, proje tanıtım dosyasının çevresel etkileri ortaya koymak bakımından bilimsel ve teknik açıdan yetersiz olduğuna hükmetti.
Aliağa Horozgediği Mahallesi’nde hayata geçirilmesi planlanan proje, bölgedeki sanayi faaliyetlerinin çevreye etkileri ve yeni tesisin yaratacağı ilave kirlilik yükü nedeniyle tartışma konusu olmuştu. EGEÇEP ile bölge sakinlerinin açtığı davada hazırlanan bilirkişi raporu, projenin çevresel etkilerine ilişkin önemli eksiklikleri ortaya koydu.
Mahkemenin kararına esas alınan raporda; bölgenin hava kirliliği açısından taşıma kapasitesinin dolduğu, tesisin yaratacağı emisyon yükünün eksik hesaplandığı, zeytinlikler ve tarım alanları üzerindeki kümülatif etkilerin yeterince incelenmediği belirtildi.
HAVA KİRLİLİĞİNDE TAŞIMA KAPASİTESİ DOLMUŞ
Kararda öne çıkan tespitlerden biri Aliağa’nın mevcut hava kalitesi oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı hava kalitesi izleme istasyonlarının sonuçlarına dikkat çekilen kararda, PM10 parametresi açısından bölgenin taşıma kapasitesinin dolduğu kaydedildi.
Mevcut hava kalitesinin, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nde belirlenen sınır değerleri karşılamadığına işaret edilen kararda, tesisin oluşturacağı kirlilik yükünün de yeterince hesaplanmadığı vurgulandı.
Bilirkişi raporunda, tesise getirilecek yıllık 3,5 milyon ton ham maddenin ve üretim sonrasında ortaya çıkacak çimentonun nakliyesinden kaynaklanacak emisyonların hesaplamalara dahil edilmediği belirtildi. Ayrıca proje tanıtım dosyasındaki hesaplamalarda tesis etki alanındaki diğer toz yayıcı faaliyetlerin de göz ardı edildiği tespit edildi.
ZEYTİNLİKLER VE TARIM ALANLARI DA ETKİLENECEK
Mahkeme kararında, proje alanının 3 kilometre yarıçaplı etki bölgesinde zeytinliklerin bulunduğuna dikkat çekildi. Tesisin oluşturacağı toz emisyonları ile bölgedeki mevcut sanayi faaliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği, ancak proje tanıtım dosyasında tarım alanları ve özellikle zeytinlikler üzerindeki kümülatif etkinin yeterince ortaya konulamadığı ifade edildi.
Bu kapsamda faaliyetin 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılmasına Dair Kanun çerçevesinde zeytinlikler üzerindeki olası etkilerinin daha kapsamlı incelenmesi gerektiği kaydedildi.
HAYITLI DERESİ VE SU KAYNAKLARI İÇİN EKSİK RAPOR
Kararda su kaynaklarına ilişkin eksiklikler de sıralandı. Proje alanını temsil edebilecek ölçekte hidrolojik ve hidrojeolojik etüt raporunun bulunmadığı belirtilirken, tesisin kurulacağı 65 bin metrekareyi aşkın alanın betonla kaplanmasının bölgedeki yüzey akışını değiştireceği değerlendirmesine yer verildi.
Bu değişimin taşkın riskini artırabileceğine dikkat çekilen kararda, güncel bir taşkın analizinin yapılmadığı, tesisin Hayıtlı Deresi'nin taşkın sınırları ve dere yatağının hidrolik kapasitesi üzerindeki etkilerinin de proje tanıtım dosyasında değerlendirilmediği belirtildi.
DOĞAL YAŞAM ÜZERİNDEKİ ETKİLER DE YETERSİZ BULUNDU
Bilirkişi raporunda, proje sahasının mevcut durumda tahrip edilmiş olmasının çevredeki doğal yaşamın etkilenmeyeceği anlamına gelmediği vurgulandı. Rüzgârla taşınacak partiküllerin çevredeki hassas habitatlar, bitki örtüsü ve toprak kimyası üzerindeki etkilerine ilişkin ayrıntılı bir ekolojik risk analizinin bulunmadığı kaydedildi.
Flora envanterinin doğal vejetasyon ile hassas habitatları kapsamadığı, biyolojik çeşitliliğin korunması açısından bilimsel yeterlilik taşımadığı ifade edildi. Ayrıca bölgedeki kaya birimlerinin litolojik, jeokimyasal ve hidrojeolojik özellikleri ile yeraltı suyu depolama ve iletim kapasitelerinin de yeterince açıklanmadığı belirtildi.
871 MİLYON LİRALIK PROJEYE ÇED ENGELİ
Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayii A.Ş. tarafından planlanan tesisin yıllık klinker öğütme ve paketleme kapasitesi 3 milyon 500 bin ton olarak belirlenmişti. Horozgediği Mahallesi'ndeki 103 ada 15 parsel üzerinde, 65 bin metrekarelik sanayi alanında kurulması öngörülen proje için 871 milyon 930 bin 773 TL yatırım bütçesi açıklanmıştı.
Batı Anadolu Grup bünyesindeki Batıliman Liman İşletmeleri A.Ş.'ye ait arazide kiracı olarak faaliyet göstermesi planlanan tesisin hammaddesinin Batıçim'in Söke tesisleri ve diğer fabrikalardan tren ve karayoluyla taşınması öngörülüyordu. Üretilecek çimentonun iç piyasaya sunulması ve bir bölümünün yaklaşık 1,5 kilometre mesafedeki liman üzerinden ihraç edilmesi planlanıyordu.
İzmir 5. İdare Mahkemesi, bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasındaki bilgi ve belgeleri birlikte değerlendirerek, eksik ve yetersiz proje tanıtım dosyasına dayalı olarak verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna vardı ve kararı oybirliğiyle iptal etti.
EGEÇEP’TEN AÇIKLAMA
Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), mahkemenin iptal kararına ilişkin yaptığı açıklamada, Aliağa’nın mevcut sanayi kirliliği dikkate alınmadan yeni tesislere izin verilmesinin hukuka aykırı olduğunun bir kez daha ortaya konduğunu belirtti.
Açıklamada, bölgenin hava kirliliği açısından taşıma kapasitesinin dolduğu, yeni tesisin oluşturacağı ilave kirlilik yükünün yeterince hesaplanmadığı ve zeytinlikler ile tarım alanlarının üzerindeki etkilerin göz ardı edildiği vurgulandı.
Aliağa’nın daha fazla kirliliğe tahammülü olmadığı ifade edilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
BATIÇİM’İN ALİAĞA’DAKİ ÇİMENTO TESİSİ PROJESİNE YARGIDAN İPTAL!
İzmir’in Aliağa ilçesi Horozgediği Mahallesi’nde Batıçim tarafından yapılması planlanan yıllık 3,5 milyon ton kapasiteli klinker öğütme ve paketleme tesisi projesine ilişkin ÇED kararı, EGEÇEP ve bölge sakinlerinin açtığı dava sonucunda iptal edildi.
İzmir 5. İdare Mahkemesi, 21 Ekim 2026 tarihli kararıyla projenin çevresel etkilerinin yeterince değerlendirilmediğini belirleyerek ÇED kararını oybirliğiyle iptal etti.
Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda, bölgenin hava kirliliği açısından taşıma kapasitesinin dolduğu, tesisin yaratacağı ilave kirlilik yükünün yeterince hesaplanmadığı, zeytinlikler ve tarım alanları üzerindeki etkilerin göz ardı edildiği, su kaynakları ve doğal yaşam üzerindeki risklerin bilimsel olarak yeterince incelenmediği tespit edildi.
Aliağa’nın daha fazla kirliliğe tahammülü yok!
Bu karar, bölgedeki mevcut sanayi kirliliği dikkate alınmadan yeni tesislere izin verilmesinin hukuka aykırılığını bir kez daha ortaya koymuştur.
Aliağa’nın havasını, suyunu, toprağını ve halkın sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını savunmaya devam edeceğiz.
EGE ÇEVRE VE KÜLTÜR PLATFORMU (EGEÇEP)
PROJE HAKKINDA
Aliağa ilçesi Horozgediği Mahallesi’nde Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayii A.Ş. tarafından kurulması planlanan 3 milyon 500 bin ton/yıl kapasiteli Klinker Öğütme ve Paketleme Tesisi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı verilmişti.
Tesis, 103 ada 15 parsel üzerinde yer alacak. 65 bin metrekare büyüklüğündeki sanayi alanına kurulacak tesisin arazisi Batı Anadolu Grup bünyesindeki Batıliman Liman İşletmeleri A.Ş.’ye ait bulunuyor. Batıçim, söz konusu alanda kiracı olarak faaliyet gösterecekti.
Tesisin hammaddesi olan klinker, Batıçim’in Söke tesislerinden ve diğer fabrikalardan tren ve karayolu ile Aliağa’ya taşınacaktı. Üretilen çimentonun bir bölümü iç piyasada satılacak, bir bölümü ise tesise 1,5 kilometre uzaklıktaki liman üzerinden ihraç edilecek. Proje için toplam 871 milyon 930 bin 773 TL bütçe ayrılmıştı.
