Dünya’nın su döngüsü aşırı uçlar arasında giderek daha sert dalgalanmalar yaşıyor ve bu dalgalanmalara karşı bir tampon görevi gören rezervler tükeniyor.
Bu tespit, Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) “2025 Küresel Su Kaynaklarının Durumu” raporunun temel bulgusunu oluşturuyor; küresel hidrolojik döngüye dair bu beşinci yıllık değerlendirme, bu yıl aynı zamanda 2021-2025 dönemini kapsayan beş yıllık bir sentezi de içeriyor.
SU KAYNAKLARINDA ALARM VEREN TABLO
Su Politikaları Derneği’nin gündeme getirdiği raporun detaylarına göre; WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, bu bulguyu iki farklı unsur arasındaki ayrımla açıklıyor:
Yağış, nehir debisi ve toprak nemi gibi hava koşullarına günler veya haftalar içinde tepki veren “hızlı hareket eden” su döngüsü unsurları ile oluşumu veya tükenmesi yıllar hatta on yıllar süren yeraltı suları, buzullar ve mevsimsel kar örtüsü gibi “yavaş” rezervler.
Saulo, bu yavaş rezervleri gezegenin “tasarruf hesabı” olarak tanımlıyor; yani tek bir kötü yılın tam teşekküllü bir krize dönüşmesini engelleyen bir tampon mekanizması. Raporun bulguları, söz konusu hesabın yenilenme hızından daha yüksek bir hızla tüketildiğini ortaya koyuyor.
RAPORDA ÖNE ÇIKAN BULGULAR
Son 35 yılın en düşük nehir debisi: 2025 yılında dünya genelindeki su toplama havzalarının yaklaşık %36’sında debi normalden düşük seyrederken, %21’inde normalden yüksek gerçekleşti.
Yedi yıldır süregelen anormal akışlar: Normal nehir debisine sahip havzalar, 2019’dan bu yana her yıl küresel havza alanının belirgin bir azınlığını oluşturuyor.
On yıldır azalan su depolama miktarı: Yeraltı suyu, toprak nemi, kar, buz, göller ve nehirlerin toplamından oluşan karasal su depolama miktarı, 2014-2016 döneminden bu yana düşüş gösteriyor.
Üst üste dördüncü buzul kaybı yılı: 2025 yılında tüm büyük buzul bölgelerinde net kayıp yaşandı; böylece 2023’ten bu yana toplam kayıp 1.400 gigatonu buldu.
En ağır etkilenen ancak verisi en az izlenen bölgeler: Asya ve Afrika. Su kaynaklı ölümlerin büyük kısmının yaşandığı bu iki bölge, raporda yer alan nehir debisi ölçüm istasyonlarının yalnızca yaklaşık %7’sini oluşturuyor.
