EGEDESONSÖZ- İzmir'in uzun yıllardır gündeminde yer alan Basmane Çukuru'na ilişkin tartışmalar yeniden gündeme geldi. Kültürpark Platformu, arazinin mülkiyeti ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ile yürüttüğü görüşmelere ilişkin yazılı açıklama yaptı.
Platform, Basmane arazisiyle ilgili 2022, 2024 ve 2025 yıllarında hazırlanan üç ayrı bilirkişi raporunda, taşınmazın tapularının belediyeye iadesi yönünde değerlendirmeler yapıldığını belirtti. Açıklamada, raporların mülkiyet konusunda belediyenin taleplerini desteklediği, yalnızca yüklenicilerin olası alacak miktarlarına ilişkin farklı hesaplamalar içerdiği ifade edildi.
1997'DE TAPULAR ŞİRKETLERE DEVREDİLDİ
Platformun açıklamasına göre Basmane arazisi, dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Burhan Özfatura tarafından 1997 yılında kat karşılığı ihale sözleşmesiyle Güç Yapı İnşaat ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ye verildi. 3 Temmuz 1997 tarihli sözleşmeyle yüklenicilerin 360 gün içerisinde 15 bin 131 metrekarelik sosyal ve kültürel alanı belediyeye teslim etmeyi taahhüt ettiğini belirten platform, inşaat henüz başlamadan tapuların tamamının şirketlere devredildiğini savundu.
Şirketlerin taahhütlerini yerine getirmediğini ve projenin temel aşamasına dahi gelemediğini kaydeden platform, süreç içerisinde şirketlerin haklarının TMSF'ye geçtiğini aktardı.
ÜÇ BİLİRKİŞİ RAPORUNA DİKKAT ÇEKTİLER
Açıklamada, Tunç Soyer'in belediye başkanlığı döneminde 2022 yılında sözleşmenin geriye etkili feshi, yüklenicilere devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının belediye adına tescili ve teminat mektubunun nakde çevrilmesi talepleriyle dava açıldığı belirtildi.
İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 2020/65 Esas ve birleşen 2021/86 Esas numarasıyla görülen dava kapsamında 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihlerinde üç ayrı bilirkişi raporu hazırlandığı ifade edildi.
Kültürpark Platformu, üç raporda da sözleşmenin geriye etkili feshi ve tapuların belediye adına tescili yönünde değerlendirmeler bulunduğunu ileri sürdü.
Bilirkişi raporlarında yüklenicilerin sözleşmeden doğan asli edimlerini yerine getirmediği, yapılan kazı ve iksa çalışmalarının taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkı doğurmayacağı ve şirketlerin mali durumlarının projeyi tamamlayabilme yeterlilikleri açısından soru işaretleri yarattığı yönünde tespitler bulunduğu kaydedildi.
SON RAPORDA 3,9 MİLYON DOLARLIK ALACAK HESABI
Açıklamada, 6 Ekim 2025 tarihli son bilirkişi raporunda yüklenici lehine 3 milyon 978 bin 987,3 dolar alacak hesabı yapıldığı belirtildi. Platform, bu tutarın ödenmesiyle birlikte taşınmazın belediye adına tescil edilmesinin mümkün olabileceği yönünde raporda değerlendirme bulunduğunu savundu.
Kahramanlar Otoparkı'nın yüklenicilerin Basmane arazisindeki hakları açısından gerekçe oluşturamayacağını da belirten platform, 22 Temmuz 2024 tarihli raporda otoparkın Yap-İşlet-Devret modeliyle gerçekleştirilmiş ve süresi tamamlanmış ticari bir iş olarak değerlendirildiğini aktardı.
TAKAS GİRİŞİMİNE TEPKİ GÖSTERDİLER
Kültürpark Platformu, Cemil Tugay'ın 2024 yılında belediye başkanı seçilmesinin ardından Basmane arazisine ilişkin sürecin farklı bir yöne evrildiğini öne sürdü.
Açıklamada, Tugay yönetiminin 2024 yaz aylarında Basmane arazisindeki belediye hakları karşılığında Konak'ta belediye hizmet binası yapılmasını içeren takas için belediye meclisinden yetki almaya çalıştığı belirtildi. Kentteki itirazların ardından bu girişimden vazgeçildiği ifade edildi:
Platform, 27 Kasım 2025'te 165 demokratik kitle örgütünün imzasıyla belediyeye dilekçe verildiğini, ayrıca sokaklarda kurulan masalarda yaklaşık 3 bin bireysel imza toplandığını kaydetti.
7 Ocak 2026'da İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı imzasıyla verilen yanıtta, Basmane Çukuru'na ilişkin hukuki sürecin devam ettiğinin bildirildiği aktarıldı.
Ancak platform, bu yanıtın üzerinden kısa süre geçtikten sonra, 16 Ocak 2026'da belediye meclisinin Cemil Tugay'a Basmane sürecine ilişkin niyet protokolünü imzalama, nihai protokolü hazırlama ve süreci yürütme konusunda oy birliğiyle yetki verdiğini hatırlattı.
BARO VE PLATFORM DAVA AÇTI
Belediye meclisinin kararına karşı çıkan Kültürpark Platformu ve emek-demokrasi güçleri, 9 Şubat 2026'da İzmir Barosu'nda basın toplantısı düzenledi. Platform, 10 Şubat'ta görülen duruşmada da üç bilirkişi raporunun belediye lehine olduğunu savundu.
İzmir Barosu ve Kültürpark Platformu'nun 10 Mart 2026'da belediye meclisinin başkana bu kapsamda yetki veremeyeceği iddiasıyla dava açtığı belirtilen açıklamada, söz konusu davanın sürdüğü kaydedildi.
Basmane arazisine ilişkin 16 Haziran 2026'da yapılması beklenen karar duruşmasının ise hakimin izin kullanması gerekçesiyle Kasım 2026'ya ertelendiği ifade edildi.
TUGAY'IN TMSF İLE İMZALADIĞI PROTOKOLÜ SORDULAR
Platformun açıklamasındaki en önemli başlıklardan biri de Cemil Tugay'ın TMSF ile imzaladığı protokol oldu.
Açıklamaya göre Tugay, 7 Ekim 2026'da AK Parti'ye geçmesinden 27 gün önce, 10 Eylül 2026'da TMSF ile Basmane Çukuru'na ilişkin protokol imzaladı.
Protokolün içeriğinin henüz kamuoyuna açıklanmadığını savunan platform, İzmirlilerin ve belediye meclis üyelerinin anlaşmanın ayrıntılarını bilmediğini belirtti. Açıklamada, protokolün devam eden tapu iptali ve tescil davasına etkisinin ne olacağına ilişkin de soru işaretleri bulunduğu ifade edildi.
'BASMANE ÇUKURU KAMUNUNDUR'
Kültürpark Platformu, Basmane arazisinin Kültürpark'ın ayrılmaz bir parçası ve kentin önemli hafıza alanlarından biri olduğunu belirterek, taşınmazın geleceğine ilişkin kararların şeffaf ve katılımcı biçimde alınması çağrısında bulundu
Akademik meslek odaları ve kent paydaşlarının sürece dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan platform, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
"Basmane Çukuru kamunundur, kamusal haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz. Basmane Çukuru Kültürpark'ın ayrılmaz parçasıdır."
Açıklamanın tamamı şu şekilde:
BASMANE ARAZİSİNE YÖNELİK TAPULARIN DEVRİ VE BİLİRKİŞİ RAPORLARI HAKKINDAKİ GERÇEKLER VE YAŞANAN SÜREÇ...
Basmane arazisi Burhan Özfatura tarafından; 1997'de kat karşılığı ihale sözleşmesi ile Güç Yapı İnşaat ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ne verildi. Katlar henüz ortada yokken, inşaatın en başında tapunun tamamı şirketlere devredilerek, kamu malı güvencesiz bırakıldı. Süreç içinde ise bu şirketlerin hakları Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu 'na (TMSF) devir oldu.
2022'de Tunç Soyer'in Belediye Başkanlığı döneminde sözleşmenin geriye etkili feshi, yükleniciye peşinen devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının Belediye adına tescili ile verilen teminat mektubunun nakde çevrilerek belediyeye ödenmesi talebine ilişkin dava açıldı.
İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesi 2020/65 (Birleşen 2021/86 Esas) şeklinde görülen dava için Mahkeme tarafından 3 ayrı Bilirkişi Raporu hazırlattırıldı (07 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 06 Ekim 2025). Her üç Bilirkişi Raporu da belediyenin tapu iptali ve tescil talebini haklı buldu ve tapunun belediyeye geri dönüşünden yana görüş bildirdi. Bilirkişiler arazinin mülkiyeti konusunda mutabakat içindeyken, yalnızca alacak miktarları konusunda farklı hesaplamalar yapmışlardır.
Bilirkisi Raporlarındaki Temel Tespitler Asağıda 4 Baslık Altında Toplanmıstır:
1. Yükleniciler edimleri yerine getirmedi: Yükleniciler, 3 Temmuz 1997 tarihli sözleşmeyle 360 gün içinde 15.131 m²'lik sosyal ve kültürel alanı belediyeye teslim etmeyi taahhüt etti. Belediye tapuları devretmesine rağmen inşaat yapılmadı. Proje temel aşamasına bile gelemedi.
2. Çukur kazmak mülkiyet hakkı doğurmaz: Yüklenicilerin yaptığı kazı ve iksa gibi kısmi imalatlar, onlara taşınmazın mülkiyetini koruma hakkı vermez. Ayrıca, olası bir parasal alacağın bulunması, hak kazanılmamış tapuların elde tutulabileceği anlamına da gelmez.
3. Yüklenicilerin işi bitirme ehliyeti yetersizdir: Raporlarda ayrıntılarıyla işlenen ağır borç yükleri, sayısız haciz, ipotek ve tasarruf yetkilerindeki sınırlamalar ile TMSF müdahalesi yüklenicilerin işi bitirme ehliyetini sorgulanır hale getirmiştir.
4. Sözleşmenin feshi, belediye malını koruma hakkıdır: Belediyenin sözleşmeyi sona erdirme iradesi; mülkiyetin eksiksiz iadesini sağlayarak doğrudan kamu malvarlığını korumayı amaçlayan hukuki bir haktır.
Bilirkisi Raporlarında "Gerive Etkili Feshi" Destekleven Hukuki Gerekceler Asağıda Özetlenmistir:
1. Asli edimin yerine getirilmemesi; Tapular devredildiği halde inşaat yapılmamıştır (TBK m.125).
2. İnşaat seviyesinin yetersizliği: İleriye etkili fesih için inşaatın en az %90'ının tamamlanmış olmalıdır (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi). Ortada sadece çukur olduğundan, geriye etkili fesihten başka sonuç yoktur.
3. Peşin devredilen tapuların geçersizliği: Gelecekte yapılacak inşaata güvenilerek peşinen verilen tapular, eser tamamlanmadığında dayanaktan yoksun kalır.
4. Mali ve hukuki ehliyetin kaybı: Muhatapların TMSF yönetimine geçmesi ehliyeti sorgulatmaktadır.
5. İmar planı savunmasının geçersizliği: 2004'te eski plana dönülmesine rağmen inşaat başlamadı ya da sürdürülmedi. 30 yıl süren eylemsizliği haklı gösterecek bir durum söz konusu olmadı.
Bilirkişi Raporlarında Basmane Arazisinin Tamamının Belediyede Kalmasını Destekleyen Diğer
Gerekceler
1. Kahramanlar Otoparkı gerekçe değildir: 22 Temmuz 2024 raporu bu iddiayı ret eder ve otoparkın Yap-İşlet-Devret ile karşılığı alınmış ticari bir iş olduğunu, süresini tamamlandığını belirtir.
2. Kazılan Çukurun kamuya hiçbir yararı yoktur: Bilirkişi Raporlarında, Basmane alanına yapılan imalatlanın kullanılabilirliğinin belirsiz olduğu ve farklı bir kamusal projelerde tamamen işlevsiz kalacağı belirlendi. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (2022/1877 Ε. 2023/1282 K.) uyarınca somut yarar şarttır.
3. Tazminat talepleri mülkiyetten ayrıdır gerçeği vurgulanmıştır: Öncelikli talep mülkiyetin geri kazanılması, ikinci aşama da parasal taleplerin denetlenebilir biçimde tasfiyesidir.
Basmane Arazisinin Son Süreci
6 Ekim 2025 tarihli son raporda Yüklenici için 3.978.987,3 $ alacak belirlenmiş olup sözleşmelerin geriye doğru feshedilerek tapuların tekrar Belediye adına tescil edilmesi yönünde görüş verildi.
Bilirkişi Raporlarında farklı alacaklara hükmedilmiş olunsa da sözleşmenin geriye doğru feshedilmesi ve tapuların tekrar belediye adına tescil edilmesi konusunda güçlü değerlendirmeler yer aldı. Mahkemenin de aksi yönde bir görüş vermesi mümkün değildir.
Hal böyle iken, Cemil Tugay 2024 Martında seçildikten sonra, görüşmeleri kaldığı yerden sürdürmedi. ilk Bilirkişi Raporunu değerlendirilmeye almadı (07 Aralık 2022 tarihli). Tersine, konuyu Belediye Meclisi'ne getirerek 2024 yaz aylarında takas yetkisi peşinde koştu. Bu takas, Belediye'nin Basmane 'deki haklarıyla, Konak'a Belediye binası inşasının yapılması takasıydı.
İzmir "takasa" itiraz ederken, 22 Temmuz 2024'de 2. Bilirkişi Raporu geldi. Bu raporda da Basmane arazisinin kamunun olduğu net bir dille yineleniyordu. Takas yetkisi uygulamaya geçerse, telafisi mümkün olmayacak önemli kamu zararlanının doğacağı, büyük sorunların yaşanacağı Kültürpark Platformu başta olmak üzere kentin tüm demokratik güçlerince dile getirildi. Takastan vazgeçildi
6 Ekim 2025 tarihli son Bilirkişi Raporunda, yükleniciye 4 milyon ABD Doları ödenerek Basmane arazisine sahip olunacağı açıklanmışken, Cemil Tugay bu Bilirkişi Raporunu da, 27 Kasım 2025'de İzmir'in 165 Demokratik Kitle Örgütünün imzasını taşıyan dilekçeyi de, sokaklarda masa açılarak toplanan 3 bin kadar bireysel imzayı önemsemedi. Önce İmar, sonra da Koruma Kurulu ile ilgili "pürüzleri" kendince hal etti.
Demokratik Kitle Örgütlerinin ortak dilekçesine 7 Ocak 2026'da İZBB Genel Sekreter Yardımcısı imzası ile "Basmane Çukuru konusunda hukuki süreç devam etmektedir" yanıtı verildi. "Sözde" yasal süreç sürüyordu ama yanıtın üzerinden 10 gün geçmeden, 16 Ocak 2026'da Büyükşehir Belediye Meclisi Cemil Tugay'ı sürece ilişkin "niyet" protokolünü imzalaması, bu doğrultuda "nihai" protokolü hazırlaması, gereklerini yerine getirmesi, süreci yürütmesi ve yönetmesi konularında OY BİRLİĞİ ile yetkilendirdi.
Emek ve Demokrasi güçleri ile Kültürpark Platformu ayağa kalktı. Basmane Çukurunda yeni bir mücadele aşaması başladı. Belediye Meclisinin Basmane'yi sermayeye teslim kararına karşı 9 Şubat 2026'da Baro'da bir Basın toplantısı yapıldı. Bunu aynı akşam Belediye Meclis toplantısına katılarak, Meclis üyelerine sorumluluklarını anımsatan "kaldırdıkları elin, verdikleri onayın anlamını fark ettirecek" pankart açıldı. 10.02.2026'da Tunç Soyer döneminde açılmış, 3 Bilirkişi Raporunun lehimize olduğu duruşma yapıldı ve karar duruşması için 16 Haziran 2026 tarihi tanımlandı.
İzmir Barosu ve Kültürpark Platformu 10 Mart 2026'da "Belediye Meclisinin Başkana böyle bir yetki veremeyeceğine" dair bir dava açtı. Dava sürüyor.
Mart ve Nisan ayları sokaklarda bilgilendirme masaları ile geçerken, kentte yeni bir oyun sahnelendi. 5 Nisan 2026'da Cemil Tugay'ın "kente sahip çıkmak için, kent güçlerini dayanışmaya çağırdığı sözde "merkezi iktidara karşı direnişi örgütlemeye" çalıştığı bir oyun kuruldu.
24 Mayıs 2026'da CHP ikiye ayrılırken, 16 Haziran 2026'da sonuçlanması beklenen Büyükşehir Basmane Çukuru davası Hâkimin "izin kullandığı gerekçesiyle, Kasım 2026 ayına ertelendi! Bundan 2 gün sonra Cemil Tugay CHP'den istifa etti. Ardından 7 Ekim 2026'da AKP'ye geçti. AKP'ye transferinden tam 27 gün önce 10.09.2026'da sermayeye ilk hediyesini Basmane Çukuru protokolünü TMSF ile imzalayarak sundu. Protokol henüz açıklanmadı, içeriğini İzmirliler bilmiyor, Meclis üyeleri bilmiyor. Basmane Çukuru'nun 15 gün sonra görülecek olan "karar duruşmasından geri çekildi mi" bilinmiyor.
Kentin önemli sit alanlarından, hafıza mekânlarından, Kültürpark'ın ayılmaz parçası Basmane Arazisinin; kamu malı olduğu ve bu alan hakkında bir tasarruf geliştirmeden önce kamuda kalmasına yönelik yöntemlerin tartışmaya açılarak tüketilmesi, ortak aklın devreye sokulması, akademik meslek odaları ve kent paydaşlarıyla bu durumun şeffaf bir şekilde tartışılması gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz.
Üç ayrı Bilirkişi Raporu birlikte değerlendirildiğinde tablo nettir. Hak edilmemiş tapuların iadesi zorunludur, geriye etkili fesih kesindir, mali aciz sabittir ve parasal talepler tapu devrine engel değildir. Hukuki zemin kamunun lehinedir. Kente ilişkin süreçlerin şeffaf ve katılımcı bir şekilde yürütülmesi gerekliliğini bir kez daha vurguluyoruz.
KÜLTÜRPARK PLATFORMU
Basmane Çukuru kamunundur, kamusal haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz.
Basmane Çukuru Kültürpark'ın ayrılmaz parçasıdır.
