EGEDESONSÖZ – Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen), 2026 yılı üzüm hasat döneminde üreticilerin yaşadığı sorunların giderek ağırlaştığını belirterek, düşük alım fiyatları ve TMO’nun randevu uygulamasına tepki gösterdi. Sendika, üreticinin tüccarın insafına bırakıldığını savunarak uygulamaların değiştirilmesini istedi.
Çiftçi-Sen Genel Başkanı Ali Bülent Erdem ve Genel Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu tarafından yapılan açıklamada, 2026 yılı kuru üzüm rekoltesinin geçmiş yıllara göre daha verimli olmasının beklendiği ancak üreticinin beklediği sonucu alamadığı belirtildi.
Açıklamada, üzümlerde yeterli tatlanmanın gerçekleşmemesi nedeniyle kuru üzüm elde etmek için gereken yaş üzüm miktarının arttığı ifade edildi. Geçmiş yıllarda 1 kilogram kuru üzümün 5-5,5 kilogram yaş üzümden elde edildiği belirtilirken, bu yıl aynı miktarda kuru üzüm için 7-7,5 kilogram yaş üzüm gerektiği kaydedildi.
YAŞ ÜZÜM FİYATI 8 TL'YE KADAR GERİLEDİ
Üreticinin bir diğer sorununun ise yaş üzüm fiyatlarındaki düşüş olduğu belirtildi.
Çiftçi-Sen, geçen yıl 16-18 TL/kg civarında işlem gören sofralık yaş üzüm fiyatının bu yıl 11 TL/kg seviyesinden başladığını, birkaç gün içerisinde ise 7-8 TL/kg seviyesine kadar gerilediğini açıkladı.
Sendika, kuru üzüm alım fiyatlarının da geçmiş yılların gerisinde kaldığını savundu. Açıklamaya göre TARİŞ, 2024-2025 yıllarında çekirdeksiz kuru üzümü 120 TL ve üzerindeki fiyatlardan alacağını açıklarken, 2026 yılı için avans fiyatını 80 TL olarak belirledi. TMO ise kilogram başına 90 TL alım fiyatı açıkladı.
TARİŞ'E BORCU OLAN ORTAKLARA ÜZÜM KESİNTİSİ TEPKİSİ
Çiftçi-Sen, TARİŞ'in kendisine borcu bulunan ortaklarından borç miktarı kadar üzüm almaya başladığını da öne sürdü.
Sendika açıklamasında, üreticinin düşük fiyatlarla karşı karşıya kaldığı bir dönemde bu uygulamanın da çiftçinin yükünü artırdığı savunuldu.
TMO'NUN RANDEVU SİSTEMİNE ELEŞTİRİ
Açıklamanın en önemli başlıklarından biri ise TMO'nun üzüm alımı için uyguladığı randevu sistemi oldu.
Çiftçi-Sen, üreticilerin Çiftçi Kayıt Sistemi'ndeki (ÇKS) beyanlarında "sofralık sultaniye çekirdeksiz üzüm" ifadesinin bulunması, ancak "kurutmalık" ibaresinin yer almaması nedeniyle bazı üreticilere alım randevusu verilmediğini öne sürdü.
Sendika, önceki yıllarda TMO'nun randevu sisteminde Sultaniye üzüm üreticilerinin ÇKS kayıtlarında sofralık-kurutmalık ayrımının sorgulanmadığını belirterek uygulamaya tepki gösterdi.
Açıklamada, üreticilerin yıllardır üzümlerinin bir bölümünü yaş olarak sattığı, kalan bölümünü ise sergiye yatırarak kurutup kuru üzüm olarak değerlendirdiği vurgulandı.
Çiftçi-Sen, ÇKS'de "kuru üzüm" ibaresinin bulunmamasının alım randevusu verilmemesi için gerekçe yapılmasını kabul edilemez buldu.
"ÜRETİCİYİ TÜCCARIN İNSAFINA BIRAKMAK DEMEKTİR"
Sendika, TMO'nun bu koşulunun çok sayıda üzüm üreticisini tüccarların belirlediği fiyatlara mahkum edeceğini savundu.
Çiftçi-Sen açıklamasında, "TMO'nun böyle bir koşul sunması birçok üzüm üreticisini tüccarların insafına bırakmak demektir. Zaten batmak üzere olan üreticilerin batışını hızlandırmak demektir" denilerek uygulamadan vazgeçilmesi çağrısı yapıldı.
Sendika, hem alım fiyatlarının yeniden değerlendirilmesini hem de TMO'nun randevu sistemindeki "sofralık-kurutmalık" ayrımına ilişkin uygulamanın değiştirilmesini istedi.
Açıklama şu şekilde:
Üzüm üreticilerine sıkıntı üzerine sıkıntı yaşatılıyor!
Üzüm üreticilerinin hasat döneminde karşılaştığı problemler katlanarak büyüyor. 2026 yılı kuru üzüm rekoltesinin geçmiş yıllara göre daha verimli olacağı bekleniyordu. Beklenen olmadı.Üzümlerde yeterli tatlanma olmadığı için geçmiş yıllarda 1 kg. kuru üzüm 5-5.5 kg yaş üzümden elde edilirken, bu yıl 7-7.5 kg yaş üzümden elde edilir hale geldi. Ayrıca,sumalık yaş üzüm alım fiyatı geçen yıl 16-18 TL/kg civarında iken bu yıl 11 TL/kg den işlem görmeye başladı ve birkaç gün sonra ise 7-8 TL/kg düştü.
TARİŞ ve TMO 2024-2025 yıllarında çekirdeksiz kuru üzümü kg mı 120 TL ve üzeri fiyattan alacağını açıklamışken 2026 yılında ise TARİŞ avans fiyatını 80 TL olarak açıkladı. TMO da TARİŞ’ten çok farklı bir fiyat belirlemesi yapmayarak 90 TL açıklamasında bulundu. Alım fiyatlarının geçmiş yılların çok altında olduğu yetmezmiş gibi TARİŞ kendisine borcu olan ortaklarından borcu kadar üzüm almaya başladı. TMO ise üreticilerin ÇKS kayıtlarındaki “sofralık sultaniye çekirdeksiz üzüm” üreteceği beyanında “kurutmalık “ olduğu açıklanmamış gerekçesini bahane ederek alım randevusu vermemektedir. Önceki alım yıllarında TMO randevu sistemi de Sultaniye üzüm yetiştiricisinin ÇKS kayıtlarındaki sofralık -kurutmalık diye bir ayrımı sorgulanmıyordu, zaten sorgulanmaması da gerekir. Üzüm üreticileri on yıllardır üzümlerinin bir kısmını yaş sofralık olarak satabilirse satar, kalanını ise sergiye yatırır, kurutur ve kuru üzüm olarak satar. ÇKS de “kuru üzüm” yazmıyor diye randevu verilmemesi ve alım yapılmaması kabul edilemez. TMO’nun böyle bir koşul sunması birçok üzüm üreticisini tüccarların insafına bırakmak demektir. Zaten batmak üzere olan üreticilerin batışını hızlandırmak demektir. Bu yanlıştan dönülmelidir.
ÇİFTÇİLER SENDİKASI (ÇİFTÇİ-SEN)
