Metehan UD / EGEDESONSÖZ – İzmir’in Güzelbahçe ilçesi Mustafa Kemal Paşa Mahallesi’nde TOKİ tarafından yapılması planlanan sosyal konut projesine ilişkin plan değişiklikleri kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin ardından imar planları da gündeme gelirken, 1929 ada 111, 112, 115, 116 ve 124 parsellerini kapsayan 1/25 bin ölçekli nazım imar planı, 1/5 bin ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği askıya çıkarıldı.
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi, “Güzelbahçe TOKİ Plan Değişikliklerine Kamuoyu Bilgilendirmesi” başlıklı raporunda planları ve ilgili belgeleri inceledi. Raporda, sosyal konut üretiminin kamusal açıdan önemli bir amaç olduğu vurgulanırken, bu amacın seçilen alanın, önerilen yapı yoğunluğunun ve uygulama yönteminin doğru olduğunu tek başına kanıtlamayacağı ifade edildi.
Mimarlar Odası, plan değişikliklerinin çevresi düşük yoğunluklu konut alanlarından oluşan bir yamaçta yoğun bir yapılaşma öngördüğünü belirterek, planlama kararlarının bilimsel veriler, nüfus projeksiyonları, altyapı kapasitesi ve sosyal donatı ihtiyaçları üzerinden yeniden değerlendirilmesini istedi.
KONUT SAYISI 122’DEN 1.086’YA ÇIKIYOR
Raporda yer alan karşılaştırmaya göre, plan değişikliğiyle birlikte bölgedeki konut alanı ve yapılaşma koşullarında önemli artış yaşanacak.
Yürürlükteki planda 60 bin 901,97 metrekare olan konut alanı, yeni planla 135 bin 729,85 metrekareye çıkarılıyor. Emsal oranı 0,30’dan 1,20’ye yükseltilirken, konut inşaat alanı 18 bin 270,59 metrekareden 162 bin 875,82 metrekareye ulaşıyor.
Mevcut planda 122 olarak hesaplanan konut sayısı ise yeni planla 1.086 olarak öngörülüyor. Plan nüfusu da 353 kişiden 3 bin 149 kişiye yükseliyor. Yeni planda yapı yüksekliği en çok 12,50 metre olarak belirleniyor.
Mimarlar Odası, çevredeki konut parsellerinde emsal oranının 0,15 ile 0,30 arasında değiştiğini hatırlatarak, önerilen 1,20 emsalin çevredeki mevcut yapılaşma koşullarından belirgin biçimde ayrıştığına dikkat çekti.
Raporda plan değişikliğinin yarattığı yoğunluk artışı şu ifadelerle anlatıldı:
“Değişiklikler, çevresi düşük yoğunluklu konutlardan oluşan bir yamaca yaklaşık dokuz kat daha fazla konut getiriyor.”
“KONUT ÜRETMEK, BARINMA SORUNUNU ÇÖZMEKLE EŞ ANLAMLI DEĞİLDİR”
Mimarlar Odası'nın raporunda yalnızca yapılaşma yoğunluğu değil, TOKİ'nin sosyal konut üretim yaklaşımı da eleştirildi.
Sosyal konut politikasının yalnızca arsa geliştirme, yapı üretimi ve konut satışından ibaret görülemeyeceği belirtilen raporda, barınmanın temel bir hak olarak ele alınması gerektiği vurgulandı
Raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
“Sosyal konut politikası; arsa geliştirme, yapı üretimi ve konut satışından ibaret görülemez. Sosyal konut, kamunun planlama sorumluluğunu üstlendiği, barınmayı temel bir hak olarak güvence altına aldığı ve kentte yaratılan değerin toplum yararına korunduğu sürekli bir sistem olarak ele alınmalıdır.”
HEYELAN VE KAYA DÜŞMESİ TEHLİKESİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Mimarlar Odası'nın raporunda öne çıkan başlıklardan biri de planlama alanının jeolojik özellikleri oldu.
15 Ocak 2026 tarihinde onaylanan jeolojik-jeoteknik etüt raporunda alanın tamamı “Önlem Alınabilecek Nitelikte Heyelan ve Kaya Düşmesi (Kompleks Hareket) Sorunlu Alan” (ÖA-2.3) olarak sınıflandırıldı.
Raporda arazinin yüzde 20 ile 40 arasında değişen eğimlere sahip olduğu, kaya birimlerinin “çok zayıf-zayıf kaliteli” olarak nitelendirildiği ve bölgede askıda blokların bulunduğunun kayda geçirildiği belirtildi.
Mimarlar Odası, jeolojik-jeoteknik etütteki bu tespitlerle plan raporlarında yer alan değerlendirmeler arasında çelişki bulunduğunu savundu.
Plan raporlarında alanın “yerleşime engel teşkil edecek nitelikte jeolojik bir sakınca taşımadığı” ifadesinin kullanıldığına dikkat çekilen değerlendirmede, önlemli alan tanımının risksiz alan anlamına gelmediği vurgulandı
Jeolojik-jeoteknik etütte öngörülen şev düzenlemeleri, istinat yapıları, kaya bariyerleri ve drenaj önlemlerinin plan kararlarına ve plan notlarına yeterince yansıtılmadığı ileri sürüldü.
Mimarlar Odası, heyelan ve kaya düşmesi tehlikesi bulunan bir alanda yapılaşma kararlarının yalnızca genel değerlendirmelerle alınamayacağını, gerekli mühendislik tedbirlerinin bağlayıcı plan hükümlerine dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.
ÜÇ DERE YATAĞI VAR, TAŞKIN HESAPLARI YOK!
Raporda eleştirilen bir diğer konu ise planlama alanındaki dere yatakları ve taşkın riski oldu.
İZSU'nun kurum görüşünde bölgede üç dere yatağı bulunduğunun bildirildiği hatırlatılan raporda, plan kapsamında derelerin iki yanında 6 metre genişliğinde yol şeridi ayrıldığı belirtildi.
Ancak üç dere için toplam 1.835,79 metrekare alan bırakılmasının yeterliliğinin ortaya konulamadığı ifade edildi. Rapora göre plan dosyasında havza, taşkın debisi ve dere kesitlerine ilişkin hesaplamalar bulunmuyor.
Mimarlar Odası, anaokulu ve ilkokul alanının iki dere arasında kalan bir yapı adasında konumlandırılmasını da eleştirdi.
Raporda, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha fazla hissedildiği bir dönemde planlama kararlarının bilimsel iklim ve çevre verileri üzerinden alınması gerektiği vurgulandı.
14 Ekim 2026 tarihinde İstanbul'da son 84 yılın en yüksek yağış rakamlarının kaydedildiği ve dere taşmaları sonucunda 8 kişinin hayatını kaybettiği hatırlatılan raporda, şu değerlendirme yapıldı:
İZSU alanda üç dere yatağı bulunduğunu bildirmiştir. Plan, derelerin iki yanına 6 m'lik yol şeridi ayırmış ve üç dere için toplam 1.835,79 m² alan bırakmıştır. Havza, taşkın debisi ve kesit hesaplanı sunulmamıştır. Anaokulu ve ilkokul alanı, iki dere arasında kalan bir yapı adasında konumlanmıştır.
İklim değişikliğinin etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedildiği günümüzde iklim ve çevre verilerine duyarlı bilimsel veriyi esas alan kararlar geliştirilmelidir. 14 Ekim 2026 tarihinde İstanbul'da son 84 yılın en yüksek yağış rakamları kaydedilmiş ve dere taşmaları sonucunda 8 yurttaşımız hayatını kaybetmiştir. Söz konusu plan insan hayatını odağa alan, günün koşullan ile değerlendirilmiş bilimsel bir altlığa oturmamaktadır.
SU VE ATIK SU İHTİYACI NASIL KARŞILANACAK?
Güzelbahçe'de binlerce kişilik yeni bir yerleşim alanı oluşturulmasının öngörülmesine rağmen su ve atık su ihtiyacının nasıl karşılanacağının plan raporlarında hesaplanmadığı da Mimarlar Odası'nın eleştirileri arasında yer aldı.
Raporda, son yıllarda ciddi su sıkıntısı yaşayan İzmir'de yeni yerleşimin içme suyu ve atık su altyapısının hangi kapasiteyle karşılanacağının ortaya konulması gerektiği belirtildi.
Devlet Su İşleri'nin (DSİ) parsellerin Çamlı Barajı içme suyu iletim hattıyla çakıştığını bildirdiği ve 12,5 metre genişliğinde servis yolu gerektiğine ilişkin görüş verdiği aktarıldı
İZSU'nun ise bölgede planlanan bir içme suyu iletim hattı bulunmadığını bildirdiği hatırlatıldı
Mimarlar Odası, iki kurumun görüşleri arasındaki farklılığın ortak bir güzergâh ve kapasite değerlendirmesiyle açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Raporda yalnızca su ve atık su altyapısının değil, İzmir-Seferihisar yoluna eklenecek trafik yükünün de hesaplanmadığı kaydedildi.
OKUL ALANLARINDA ŞİMDİDEN AÇIK VAR
Mimarlar Odası'nın raporunda en dikkat çekici tespitlerden biri de sosyal donatı alanlarının yetersizliği oldu.
Plan açıklama raporunda donatı alanlarının 2 bin 796 kişilik nüfus artışı üzerinden hesaplandığı ve standartların karşılandığının belirtildiği aktarıldı.
Ancak Mimarlar Odası, planın kendi nüfus hesabı esas alındığında dahi bazı eğitim alanlarının gerekli standartları karşılamadığını ortaya koydu.
Rapora göre 3 bin 149 kişilik toplam nüfus için 6 bin 298 metrekare olması gereken ilkokul alanı 5 bin 281,57 metrekarede kalıyor. Böylece ilkokul alanında 1.016 metrekare açık oluşuyor.
Anaokulu alanında 118 metrekare, lise alanında ise 13 metrekare eksiklik hesaplandı.
Raporda, “Donatı alanlarını yalnızca 2.796 kişilik nüfus artışına göre hesaplamış ve ‘standartların sağlandığını’ belirtmiştir” denilerek, toplam nüfusun esas alınması durumunda ortaya çıkan eksikliklere dikkat çekildi.
Mimarlar Odası'na göre sorun yalnızca mevcut nüfus hesabıyla da sınırlı değil. Konutların daha küçük metrekarelerde üretilmesi halinde nüfusun ve dolayısıyla okul, park, sağlık ve diğer sosyal donatı ihtiyaçlarının çok daha fazla artması bekleniyor.
1086 KONUT DEĞİL, 2 BİN 36 KONUT İHTİMALİ!
Mimarlar Odası, plan nüfusunun hesaplanmasında kullanılan konut büyüklüğü varsayımını da gerçekçi bulmadı.
Plan nüfusunun ortalama 150 metrekare konut büyüklüğü ve 2,9 kişilik hane büyüklüğü kabulü üzerinden hesaplandığı belirtildi. Donatı alanlarının da bu varsayıma göre 1.086 konut üzerinden boyutlandırıldığı ifade edildi.
Ancak raporda, 1.086 konut sayısının planlarda bağlayıcı bir üst sınır olarak yer almadığına dikkat çekildi.
1/1.000 ölçekli uygulama imar planında yalnızca 1,20 emsal ve 12,50 metre yükseklik sınırının belirlendiği, 162 bin 875,82 metrekarelik konut inşaat alanının kaç ayrı konuta bölüneceğinin ise açık bırakıldığı belirtildi.
Mimarlar Odası, TOKİ'nin farklı projelerinde 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 konut tiplerinin üretildiğini, üretimin ağırlığını ise 2+1 konutların oluşturduğunu hatırlattı.
Raporda, kamuoyuna duyurulan 500 bin sosyal konut kampanyasındaki konut tiplerine de yer verildi. Buna göre kampanyada 55 metrekarelik 1+1 konutlardan 150 bin, 65 metrekarelik 2+1 konutlardan 150 bin ve 80 metrekarelik 2+1 konutlardan 200 bin adet üretileceği açıklanmıştı. En büyük payı ise 80 metrekarelik 2+1 konutlar oluşturuyordu.
Bu örneklerden hareketle Güzelbahçe'deki konutların 150 metrekare yerine 80 metrekare büyüklüğünde üretilmesi halinde ortaya çıkabilecek tablo hesaplandı.
Rapora göre aynı emsal ve inşaat alanıyla yaklaşık 2 bin 36 konut üretilebilecek. Hane büyüklüğü 2,9 kişi kabul edildiğinde toplam nüfus ise 5 bin 904 kişiye ulaşacak.
Bu senaryoda konut alanındaki yoğunluğun hektar başına yaklaşık 435 kişiye çıkacağı, 1/25 bin ölçekli planın kendi üst sınırı olan hektar başına 250 kişinin yaklaşık 1,7 katına ulaşacağı belirtildi.
Raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
“Donatı hesaplarında kullanılan nüfus 3149 iken TOKİ projeleri incelendiğinde ortaya çıkması kuvvetle muhtemel nüfus 5.904 kişidir. Bu durum henüz planlama aşamasında çözümsüz bir yerleşim kurgulandığını göstermektedir.”
ASKI SÜRECİNDE İNŞAİ FAALİYET İDDİASI
Raporda dikkat çekilen bir diğer konu ise planlar askıdayken alanda inşai faaliyetin başladığı yönündeki bilgi oldu.
Mimarlar Odası, alanda inşai faaliyetin başladığı bilgisinin kendilerine ulaştığını belirterek, askı sürecinin amacının yurttaşların ve meslek kuruluşlarının itirazları doğrultusunda planın değiştirilebilmesi olduğunu hatırlattı.
Raporda şu değerlendirme yapıldı:
“Geri dönüşü güç müdahalelerin bu süreç sonuçlanmadan başlatılması, katılım hakkını fiilen anlamsız kılmaktadır.”
Onaylı jeoteknik etüt raporunda, yol, altyapı ve parsel güvenliği sağlanmadan kazı işlemlerine başlanmaması gerektiği yönünde hüküm bulunduğu da aktarıldı.
Rapora göre yapılaşma öncesinde parsel bazında zemin etüdü istenmesi gerekiyor. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin de yapı ruhsatı ya da kazı izni alınmadan tabii zeminde kazı veya dolgu yapılmasını yasakladığı hatırlatıldı.
Heyelan ve kaya düşmesi tehlikesi bulunan bir yamaçta kontrolsüz kazı çalışmalarının can ve mal güvenliği açısından risk oluşturabileceği ifade edildi.
Mimarlar Odası, yetkili idarelerin alandaki faaliyetlerin niteliğini, dayandığı ruhsat ve izinleri ve jeoteknik önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını yerinde tespit ederek kamuoyuna açıklamasını istedi
MİMARLAR ODASI'NDAN 9 MADDELİK TALEP
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi 48. Dönem Yönetim Kurulu, raporun sonunda Güzelbahçe TOKİ planlarına ilişkin dokuz maddelik talep ve önerilerini sıraladı.
Mimarlar Odası'nın talepleri şöyle:
1. Öncelikle sosyal konut ihtiyacını ve miktarını temellendiren araştırma ve analizlerin kamuoyuyla paylaşılması.
2. Yalnızca mülkiyet hakkı kazandırmayı amaçlayan, kent çeperinde donatı ve altyapı zafiyeti bulunan alanlarda konut üretimi ve satışına odaklanan kamusal sosyal konut anlayışının terk edilmesi.
3. Alandaki inşai faaliyetin planlar kesinleşene ve parsel bazında zemin etütleri onaylanana kadar durdurulması.
4. Dört ölçekteki plan kararlarının geri çekilmesi, alternatif yer ve yoğunluk seçeneklerinin karşılaştırılarak yeniden değerlendirilmesi.
5. Nüfus ve donatı hesabının toplam nüfus ve gerçekçi konut tipolojisi üzerinden yenilenmesi, konut sayısının plan hükmüyle üst sınıra bağlanması ve başta okul alanları olmak üzere donatı açıklarının giderilmesi.
6. Heyelan, kaya düşmesi ve taşkın önlemlerinin bağlayıcı plan kararları haline getirilmesi, okul alanlarının dere arasından çıkarılması.
7. Su, atık su, taşkın ve ulaşım kapasite hesaplarının yapılması, DSİ ve İZSU görüşleri arasındaki farklılığın giderilmesi.
8. 22 kurum görüşü, onaylı jeolojik-jeoteknik etüt, çevresel değerlendirme kararı ve dosyası ile yapı ve kazı izinlerinin kamuoyuyla paylaşılması.
9. Plan sınırlarının tüm kademelerde tek ve doğrulanabilir hale getirilmesi, orman, dere ve jeolojik alt bölge sınırlarıyla çakıştırılmış paftaların yayımlanması.
Raporun tamamı şu şekilde:
GÜZELBAHÇE TOKİ PLAN DEĞİŞİKLİKLERİNE İLİŞKİN KAMUOYU BİLGİLENDİRMESİ
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi 48. Dönem Yönetim Kurulu | Ekim 2026
Güzelbahçe Mustafa Kemal Paşa Mahallesi'nde TOKİ tarafından yapılması planlanan sosyal konut alanına ilişkin plan değişiklikleri, mevcut belgeleriyle Şubemiz tarafından incelenmiş ve kamuoyu bilgilendirmesi için bu rapor hazırlanmıştır.
İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği 28 Eylül-27 Ekim 2026 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. Bu askı sürerken aynı alana ilişkin 1/25.000 nazım imar planı, 1/5.000 nazım imar planı değişikliği ve 1/1.000 uygulama imar planı değişikliği de askıya çıkarılmıştır. Planlar 1929 ada 111, 112, 115, 116 ve 124 parselleri kapsamaktadır.
Sosyal konut üretimi önemli bir kamusal amacı karşılamaktadır. Ancak bu amaç, seçilen yerin, önerilen yoğunluğun ve uygulama yönteminin doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz. Odamızın plan raporları ve paftalar üzerinden yaptığı inceleme, aşağıda özetlenen ciddi eksiklikleri ortaya koymaktadır.
PLAN DEĞİŞİKLİĞİ NEYİ DEĞİŞTİRİYOR?
Değişiklikler, çevresi düşük yoğunluklu konutlardan oluşan bir yamaca yaklaşık dokuz kat daha fazla konut getiriyor.
Kriter / Gösterge
Yürürlükteki Plan
Öneri Plan
Çevre Düzeni Planı kullanımı
Yaklaşık 13 ha "çayır-mera"
Kentsel gelişme alanı
Konut alanı
60.901,97 m²
135.729,85 m²
Emsal (E)
0,30
1,20
Konut inşaat alanı
18.270,59 m²
162.875,82 m²
Konut sayısı
122
1.086
Nüfus (plan hesabı)
353 kişi
3.149 kişi
Yapı yüksekliği
—
En çok 12,50 m
Kaynak: 1/100.000 değişiklik gerekçe raporu ve 1/1.000 plan açıklama raporu. Alanın çevresindeki konut parsellerinde emsal 0,15 ile 0,30 arasındadır.
KONUT ÜRETMEK, BARINMA SORUNUNU ÇÖZMEKLE EŞ ANLAMLI DEĞİLDİR!
Sosyal konut politikası; arsa geliştirme, yapı üretimi ve konut satışından ibaret görülemez. Sosyal konut, kamunun planlama sorumluluğunu üstlendiği, barınmayı temel bir hak olarak güvence altına aldığı ve kentte yaratılan değerin toplum yararına korunduğu sürekli bir sistem olarak ele alınmalıdır.
TOKİ uygulamalarının temel sorunu, sosyal konut politikasının ağırlıklı olarak konut sahibi olmayı kolaylaştıran bir üretim ve satış modeli üzerine kurulmuş olmasıdır. Oysa sosyal konut politikası, mülkiyet edinimini desteklemenin ötesinde, toplumun farklı kesimlerinin barınma gereksinimlerini sürekli karşılayan kamusal bir sistem olmalıdır.
Bu iki yaklaşım arasında temel farklılıklar bulunmaktadır:
TOKİ'nin Yaygın Üretim Yaklaşımı
Kamusal Sosyal Konut Yaklaşımı
Konut üretim adedi önceliklidir.
Barınma ihtiyacının karşılanması önceliklidir.
Konut satın alabilen hanelere odaklanır.
Satın alma gücü bulunmayan haneleri de kapsar.
Arsa ve ilk yapım maliyetleri belirleyicidir.
Kent ve hane ölçeğindeki toplam yaşam maliyeti belirleyicidir.
Standartlaştırılmış konut tipleri yaygındır.
Hane ihtiyaçlarına göre mimari çeşitlilik esastır.
Kararlar ağırlıklı olarak merkezi alınır.
Katılımcı ve yerel ihtiyaçlara dayalı süreçler işletilir.
Konutlar çoğunlukla özel mülkiyete devredilir.
Kalıcı kamusal konut stoğu korunur ve geliştirilir.
Güzelbahçe'de hazırlanan planlar da TOKİ'nin piyasa dinamiklerini esas alan üretim yaklaşımının izlerini taşımaktadır.
Plan raporlarında ilçede kimin, hangi gelir grubundan, kaç konuta ihtiyaç duyduğunu gösteren bir araştırma, hak sahipliği ve karşılanabilirlik esasları ya da konutların kalıcı bir kamusal stok olarak korunup korunmayacağına dair bir karar bulunmamaktadır. Plan, üretilecek konut adedini esas alıp mekânı bu adede göre biçimlendirmektedir.
Oysa bu ölçekte yapılacak bir sosyal konut çalışmasının kullanıcıyı esas alan nitelikli ve bilimsel çalışmalara dayandırılması gerekmektedir.
TEMEL SORUNLAR
1. Alan, heyelan ve kaya düşmesi tehlikesi taşıyor
15.01.2026'da onaylanan jeolojik-jeoteknik etüt, alanın tamamını "Önlem Alınabilecek Nitelikte Heyelan ve Kaya Düşmesi (Kompleks Hareket) Sorunlu Alan" (ÖA-2.3) olarak sınıflandırmıştır.
Etüt, %20-40 arası eğimleri, "çok zayıf-zayıf kaliteli" kaya birimlerini ve askıda blokları kayda geçirmektedir.
Plan raporları ise alanın "yerleşime engel teşkil edecek nitelikte jeolojik bir sakınca taşımadığını" yazmaktadır. Önlemli alan, risksiz alan anlamına gelmez.
Etütün öngördüğü şev, istinat, kaya bariyeri ve drenaj önlemleri plan kararlarına ve notlarına yansıtılmamıştır.
2. Dere yatakları için hesap yok
İZSU alanda üç dere yatağı bulunduğunu bildirmiştir. Plan, derelerin iki yanına 6 m'lik yol şeridi ayırmış ve üç dere için toplam 1.835,79 m² alan bırakmıştır. Havza, taşkın debisi ve kesit hesapları sunulmamıştır. Anaokulu ve ilkokul alanı, iki dere arasında kalan bir yapı adasında konumlanmıştır.
İklim değişikliğinin etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedildiği günümüzde iklim ve çevre verilerine duyarlı bilimsel veriyi esas alan kararlar geliştirilmelidir. 14 Ekim 2026 tarihinde İstanbul'da son 84 yılın en yüksek yağış rakamları kaydedilmiş ve dere taşmaları sonucunda 8 yurttaşımız hayatını kaybetmiştir. Söz konusu plan insan hayatını odağa alan, günün koşulları ile değerlendirilmiş bilimsel bir altlığa oturmamaktadır.
3. Su, ulaşım ve altyapı kapasitesi gösterilmemiş
Son yıllarda ciddi su sıkıntısı yaşayan İzmir'de, binlerce kişilik yeni yerleşimin su ve atık su ihtiyacının nasıl karşılanacağı hesaplanmamıştır. DSİ, parsellerin Çamlı Barajı içme suyu iletim hattıyla çakıştığını ve 12,5 m'lik servis yolu gerektiğini bildirmiştir; İZSU ise bölgede planlanan bir iletim hattı olmadığını belirtmiştir. Bu iki görüş ortak bir güzergâh ve kapasite teyidiyle açıklığa kavuşturulmalıdır. Ayrıca İzmir-Seferihisar yoluna eklenecek trafik için de hesap bulunmamaktadır.
4. Donatı alanları 'iyimser nüfus öngörüsüne' rağmen eksik kalmaktadır
Plan raporu, donatı alanlarını yalnızca 2.796 kişilik nüfus artışına göre hesaplamış ve "standartların sağlandığını" belirtmiştir. Oysa raporun kendi tablosuna göre bile 5.592 m² olması gereken ilkokul alanı 5.281,57 m²'dir. 3.149 kişilik toplam nüfus esas alındığında ilkokulda 1.016 m², anaokulunda 118 m² ve lisede 13 m² açık oluşmaktadır.
5. Nüfus kabulü gerçekçi değil; konut sayısı sınırlanmamıştır
Plan nüfusu, ortalama konut büyüklüğünün 150 m² ve hane büyüklüğünün 2,9 kişi olacağı varsayımıyla hesaplanmış; donatı alanları bu hesaptan çıkan 1.086 konuta göre boyutlandırılmıştır. Ancak 1.086 konut planlarda bir üst sınır olarak işlenmemiştir.
1/1.000 plan yalnızca emsal (E=1,20) ve yükseklik (12,50 m) belirlemekte; 162.875,82 m²'lik konut inşaat alanının kaç konuta bölüneceği açık bırakılmaktadır. Donatılar, yukarıda gösterildiği gibi bu 'iyimser' varsayımla bile eksiktir.
TOKİ'nin gerçekleştirdiği projelerde 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 konutlar üretilmekte; üretimin ağırlığını 2+1 konutlar oluşturmaktadır. Kamuoyuna duyurulan 500 bin sosyal konut kampanyasında konut tipleri 55 m² 1+1 (150 bin adet), 65 m² 2+1 (150 bin adet) ve 80 m² 2+1 (200 bin adet) olarak açıklanmıştır; en büyük payı 80 m²'lik 2+1 konutlar almaktadır. TOKİ projelerinde 3+1 konutlar da çoğunlukla 85-110 m² aralığındadır.
Konutların 150 m² yerine 80 m² olarak üretilmesi halinde aynı emsalle yaklaşık 2.036 konut ve 5.904 kişilik bir nüfus ortaya çıkmaktadır. Bu durumda konut alanındaki yoğunluk yaklaşık 435 kişi/ha'ya ulaşır; 1/25.000 planın kendi üst sınırı olan 250 kişi/ha'nın yaklaşık 1,7 katıdır.
Donatı hesaplarında kullanılan nüfus 3.149 iken TOKİ projeleri incelendiğinde ortaya çıkması kuvvetle muhtemel nüfus 5.904 kişidir. Bu durum henüz planlama aşamasında çözümsüz bir yerleşim kurgulandığını göstermektedir.
Donatı (plan raporundaki standart)
Planda ayrılan (m²)
1.086 konut / 3.149 kişi için gereken (m²)
Fark (m²)
80 m² konut: 2.036 konut / 5.904 kişi için gereken (m²)
Fark (m²)
İlkokul (2 m²/kişi)
5.282
6.298
-1.016
11.809
-6.527
Lise (2 m²/kişi)
6.285
6.298
-13
11.809
-5.524
Ortaokul (2 m²/kişi)
6.336
6.298
+38
11.809
-5.473
Anaokulu (0,5 m²/kişi)
1.456
1.575
-118
2.952
-1.496
İbadet (0,5 m²/kişi)
1.753
1.575
+178
2.952
-1.199
Sosyal-kültürel (0,75 m²/kişi)
3.490
2.362
+1.129
4.428
-938
Park (10 m²/kişi)
49.244
31.490
+17.754
59.044
-9.800
Teknik altyapı (1 m²/kişi)
4.093
3.149
+944
5.904
-1.812
Sağlık (1,5 m²/kişi)
9.297
4.724
+4.574
8.857
+441
Gerçekçi konut büyüklüğüyle dokuz donatı türünün sekizinde açık oluşmakta, toplam açık yaklaşık 32.800 m²'ye ulaşmaktadır. Bu, plan alanındaki tüm eğitim alanlarının (19.358 m²) yaklaşık 1,7 katıdır. Eğitim alanlarının gereken büyüklüğün yaklaşık yarısında kalması, çocukların okula erişimini doğrudan etkileyecektir. Hesap, plan raporunun kendi standartları ve 2,9 kişilik hane büyüklüğü korunarak yapılmıştır.
6. Plan kademeleri ve alan büyüklükleri birbirini tutmamaktadır
1/100.000 değişikliği yaklaşık 21 ha'lık bir alandan söz ederken alt ölçekli planlar 28,6 ha'yı kapsamaktadır. Alt ölçekli planlar, üst ölçekli plan değişikliği kesinleşmeden askıya çıkarılmıştır. Üst plana yapılan itirazların sonucu alt planları doğrudan etkileyeceğinden, bu sıralama katılımı işlevsiz kılmaktadır.
7. Plan, proje kararlarının ardından gelmektedir
Basına yansıyan bilgilere göre 1.090 konutluk proje için Mart 2026'da çevresel etki değerlendirmesi kararı alınmış ve 2 Nisan 2026'da yapım sözleşmesi imzalanmıştır. Bu tarihler, plan değişikliğinin onayından yaklaşık altı ay öncesine denk gelmektedir. Planlamanın yatırım kararını yönlendirmesi yerine onu sonradan izlemesi, bilim ve planlama tekniğine aykırıdır. Çevresel değerlendirmenin, alanın tamamını, yolları, donatıları, dere düzenlemelerini ve kazı-dolgu işlerini kapsayıp kapsamadığı kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Koruma altına alınması gereken orman alanlarının plan dışında bırakılması ve donatı alanları ayrılması olumlu adımlardır. Ancak bu adımlar, yukarıdaki eksikliklerin yerini tutmaz.
ASKI SÜRERKEN ALANDA İNŞAİ FAALİYET BAŞLADI
Planlar askıdayken alanda inşai faaliyetin başladığı bilgisi odamıza ulaştırılmıştır.
Askı sürecinin amacı, yurttaşların ve meslek kuruluşlarının itirazlarıyla planın değişebilmesidir. Geri dönüşü güç müdahalelerin bu süreç sonuçlanmadan başlatılması, katılım hakkını fiilen anlamsız kılmaktadır.
Onaylı jeoteknik etüt, "yol, altyapı ve parsel güvenliği sağlanmadan kazı işlemlerine başlanmamalıdır" ve yapılaşma öncesi "parsel bazında zemin etüdü istenmelidir" hükümlerini içermektedir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği de yapı ruhsatı ya da kazı izni alınmadan tabii zeminde kazı veya dolgu yapılmasını yasaklamaktadır. Heyelan ve kaya düşmesi tehlikesi taşıyan bir yamaçta yapılan kontrolsüz kazı, can ve mal güvenliği için risk oluşturmaktadır.
Yetkili idarelerin; alandaki faaliyetin niteliğini, dayandığı ruhsat ve izinleri ve jeoteknik önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını yerinde tespit ederek kamuoyuyla paylaşması gerekmektedir.
TALEPLERİMİZ
1. Öncelikle sosyal konut ihtiyacını ve miktarını temellendiren araştırma ve analizlerin kamuoyu ile paylaşılması gerekmektedir.
2. Alışılagelmiş, sadece mülkiyet hakkı kazandırmak amacı ile kent çeperinde donatı ve altyapı zafiyeti bulunan alanlarda odağına sadece konut üretimini ve satışını alan kamusal sürdürülebilir sosyal konut politikalarından uzak anlayışın ivedilikle terkedilmesi gerekmektedir.
3. Alandaki inşai faaliyet, planlar kesinleşene ve parsel bazında zemin etütleri onaylanana kadar durdurulmalıdır.
4. Dört ölçekteki plan kararları geri çekilmeli; alternatif yer ve yoğunluk seçenekleri karşılaştırılarak yeniden değerlendirilmelidir.
5. Nüfus ve donatı hesabı, toplam nüfus ve gerçekçi konut tipolojisiyle yenilenmeli; konut sayısı plan hükmü olarak bir üst sınıra bağlanmalı ve okul başta olmak üzere donatı açıkları giderilmelidir.
6. Heyelan, kaya düşmesi ve taşkın önlemleri bağlayıcı plan kararları haline getirilmeli; okul alanları dere arasından çıkarılmalıdır.
7. Su, atık su, taşkın ve ulaşım kapasite hesapları yapılmalı; DSİ ve İZSU görüşleri arasındaki farklılık giderilmelidir.
8. 22 kurum görüşü, onaylı jeolojik-jeoteknik etüt, çevresel değerlendirme kararı ve dosyası ile yapı ve kazı izinleri kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
9. Plan sınırları tüm kademelerde tek ve doğrulanabilir hale getirilmeli; orman, dere ve jeolojik alt bölge sınırlarıyla çakıştırılmış paftalar yayımlanmalıdır.
Kamuoyunun bilgisine sunar;
Konunun hukuki sürecinin meslek odaları tarafından titizlikle takip edildiğini bildirir; Güzelbahçe'de yaşayan yurttaşları, sivil toplum kuruluşlarını askı süresi içinde itiraz haklarını kullanmaya çağırırız.TMMOB Mimarlar Odası Yönetim Kurulu
[30.10.2026]
