EGEDESONSÖZ – İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 16 Ocak 2026 tarihli toplantısında, Umurbey Mahallesi’nde tapunun 3535 ada 46 parselinde bulunan Alsancak Polis Merkezi Amirliği binasına ilişkin uzman raporu ve dosya ele alındı.
Maliye Hazinesi mülkiyetinde bulunan ve Emniyet Genel Müdürlüğü’ne tahsis edilen yapı, 30 Ocak 2001 tarihli kurul kararıyla 2. grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmişti.
Kurul, tarihi yapının korunma alanını karar eki paftada gösterildiği şekliyle belirledi. Korunma alanında kalan taşınmazların tapu kütüğünün beyanlar hanesine “Korunma alanındadır” şerhi işlenmesine karar verildi.
Kararla birlikte korunma alanı içerisinde gerçekleştirilecek her türlü uygulama öncesinde Koruma Bölge Kurulu’ndan izin alınması gerekecek.
BİTİŞİĞİNDEKİ YAPI İÇİN DE TESCİL SÜRECİ
Kurul kararında dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise tarihi polis merkezinin bitişiğindeki yapı oldu.
3535 ada 46 parselin yanında bulunan 7685 ada 1 parsel içerisindeki ve Alsancak Polis Merkezi Amirliği tarafından kullanılan yapının da 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı niteliği taşıdığı değerlendirildi.
Bu nedenle söz konusu yapı için tescil çalışmasına esas işlemlerin başlatılmasına karar verildi. Tescil süreci tamamlanana kadar taşınmazda herhangi bir inşai veya fiziki müdahaleye izin verilmeyecek.
İZMİR LİMANI’NIN ŞANTİYE BİNASIYDI
Bugün Alsancak Polis Merkezi olarak kullanılan tarihi yapının geçmişi ise İzmir Limanı’nın gelişim sürecine kadar uzanıyor.
Yapının, 1860’lı yıllarda Gümrük’teki Pasaport İskelesi ve mendireğini inşa eden Fransızlar tarafından yapıldığı belirtiliyor. İlk döneminde İzmir Limanı’nın şantiye binası olarak kullanılan yapı, daha sonra çevresindeki ve günümüzde ayakta olmayan komşu yapılarla birlikte yönetim binası olarak hizmet verdi.
Alsancak Limanı’nın kurulmasının ardından bölgede sanayi ve ticaret faaliyetlerinin artmasıyla birlikte 1946 yılında Alsancak Karakolu oluşturuldu ve tarihi yapı karakol olarak kullanılmaya başlandı.
13 FAYANS PLAKADA TARİH ORTAYA ÇIKTI
Binanın tarihi niteliğinin ortaya çıkması ise 1966 yılında yapılan bir çalışma sırasında gerçekleşti.
Boya ve sıva amacıyla duvarlar kazınırken, yapının ön cephesindeki giriş kapısının üzerinde 13 yeşil fayans plaka bulundu. Fayanslarda Fransızca olarak “STE DES QUAIS DE SMYRNE” ve “İzmir Limanı Şantiye Binası” anlamına gelen ifade yer alıyordu.
Bu keşfin ardından yapı, İzmir 1 No’lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından sit kapsamında koruma altına alındı. Yapının rölövesi ve tadilen restorasyon projesi de 2014 yılında kurul tarafından uygun bulunmuştu.
İKİ KATLI TARİHİ YAPI
Kareye yakın dikdörtgen planlı olan yapı, geniş saçakları ve iki katlı mimarisiyle dikkat çekiyor. Saçak altlarında ahşap kaplamalar bulunan binada dar ve yüksek pencereler yer alıyor.
Pencere ve kapıların çevresi sövelerle belirginleştirilirken, cephelerdeki çeşitli mimari uygulamalar yapıya hareketli bir görünüm kazandırıyor.
Kurulun son kararıyla birlikte hem tarihi polis merkezi binasının korunma alanı netleştirilmiş oldu hem de bitişiğindeki yapının kültür varlığı olarak tescil edilmesinin önü açıldı.
Fotoğraf: Erol Şaşmaz
