Yatırımlarda devlet yardımları hakkında karar 19 Haziran 2012 tarihli Resmi Gazete 'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Üretim ve istihdamı arttıran, katma değeri yüksek, bölgesel gelişmişlik farklarını ve dışa bağımlılığı azaltan yatırımların desteklendiği pakette, Türkiye altı bölgeye ayrılmış. Ankara, İstanbul ve İzmir en gelişmiş kabul edilen 1 inci bölgede yer alırken, en az gelişmiş 6 ncı bölge, ağırlıklı güneydoğu illerinden oluşuyor.
Kanunun geneline baktığımızda, gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi, faiz desteği, gelir vergisi stopajı desteği (6 ncı bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için), sigorta primi desteği (6 ncı bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için) ve sabit yatırım tutarı 500 milyon TL üzerindeki stratejik yatırımlar kapsamında yapılacak bina-inşaat harcamalarında KDV iadesi var.
Yatırımların destek unsurlarından yararlanabilmesi için asgari sabit yatırım tutarının; 1 inci ve 2 nci bölgelerde 1 milyon TL, 3 üncü, 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı bölgelerde ise 500 bin TL olması gerekiyor.
Stratejik yatırımlar; asgari 5 milyon TL üzerinde olması, yatırım konusu ürünle ilgili yurtiçi toplam üretim kapasitesinin ithalattan az olması, Bakanlıkça belirlenecek esaslar çerçevesinde, belge konusu yatırımla sağlanacak katma değerin asgari yüzde kırk olması ve yatırım konusu ürünle ilgili olarak son bir yıl içerisinde gerçekleşen toplam ithalat tutarının 50 milyon doların üzerinde olması durumunda desteklerden yararlanabilecek.
Faiz desteği; bölgesel teşvik uygulamaları ve stratejik yatırımlar ile AR-GE ve çevre yatırımları kapsamında desteklerden yararlanacak yatırımlar için bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin veya kar payının(TL cinsinden kredilerde); 3 üncü bölgede üç puanı, 4 üncü bölgede dört puanı, 5 inci bölgede beş puanı, 6 ncı bölgede yapılacak bölgesel yatırımlar için de yedi puanı Bakanlıkça da uygun görülmesi halinde azami ilk beş yıl için ödenmek kaydıyla bütçe kaynaklarından karşılanabilecek.
Yatırım destek unsurlarından yararlanabilmek için en az 'asgari yatırım tutarı' kadar yatırım yapmak gerekiyor. Örneğin, 1 inci bölgede yer alan İzmir'de yatırım yapmak isterseniz, yatırım yapacağınız sektöre bağlı olarak değişmekle birlikte en düşük yatırım 1 milyon TL'den başlıyor. 2 milyon, 4 milyon, 10 milyon ve 50 milyon TL'ye kadar değişen asgari yatırım tutarları tanımlanmış.
Kanun metninde birçok detay var, bunlara değinmeyeceğim. Görüldüğü üzere yatırım destek unsurlarından faydalanmak kolay değil. Getirilen yatırım destek unsurları, büyük ölçekli yatırımlar ve yatırımcılar için. Geçen akşam, İzmir'in önde gelen birkaç sanayicisi ile yeni çıkan kanunu tartıştık ve fikirlerini sordum. Gayet memnunlar! Özellikle, bölgesel gelişmişlik düzeyine göre İzmir'in 1 inci buna karşılık 15 dk. Mesafede Manisa'nın 3 üncü bölge olması (2 inci dahi değil!) konusunda hiç şikayetleri yok. 'İzmir'e küçük yatırımcı gelmesin' diyorlar. Yaklaşımları bana ilginç geldi ama kendilerine göre haklılar. Bu kanuna göre İzmir'e kaç kişi yatırım yapabilir? Oysa küçük esnaf desteklense ve teşvik edilse yüzlerce belki de binlerce yeni işyeri kurulacak. Tatbikî rekabet artacak, Pazar daralacak. Bu nedenle mevcut kanundan memnunlar.
Aklıma bir Temel fıkrası geldi;
Temel bir gün tren kullanırken treni devirmis, 400 kisi ölmüş.
Amiri sormus: 'Oğlum nasıl oldu ?', demiş.
Temel: 'Tren rayına bir adam çıktı, onun yüzünden oldu.', demiş.
Amiri: 'Oğlum ezseydin o adamı da 400 kişi ölmeseydi ,'demiş.
Temel de: 'Ben de öyle düşündüm , adam raydan çıkınca onu ezmeye çalışırken tren devrildi ', demiş!
Yapılan düzenlemeler ve getirilen teşvikler acaba kaç kişiye yarayacak? Diğer taraftan, kepenk kapatmak zorunda kalan yüzlerce, binlerce esnafın hali ne olacak?
