İzmir’in Karaburun ilçesi Küçükbahçe Mahallesi’nde, 1. Derece Doğal Sit Alanı içerisinde kalan 563, 564, 565 ve 566 numaralı parsellerde yer alan İris Gölü’nü kurutma amacıyla kanal açıldığı iddiasıyla açılan davada karar çıktı. Karaburun Asliye Ceza Mahkemesi, sanıklar Serdar Ahmet Eser ile Berat Gülcan’ın gölde fiziki müdahalede bulunduğuna hükmederek ayrı ayrı 1 yıl 8 ay hapis ve 200 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verdi.
Davanın temelini, İzmir İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’nün 30 Aralık 2019 tarihli suç duyurusu oluşturdu. Hazırlanan iddianame sonrası açılan kamu davasında mahkeme, göl içerisinde sazlık ve su varlığının bulunduğunu, iş makinesiyle hat şeklinde kanal açıldığını, müdahalenin doğal yapıyı bozduğunu ve bilirkişi raporlarına göre geri dönüşü uzun yıllar alacak bir zarara yol açtığını kayda geçirdi.
Kararda, sanıkların yargılama sürecinde alanı eski doğal haline döndürmeye yönelik herhangi bir girişimde bulunmadığı da vurgulandı.
Karar’da “...1. Derece doğal sit alanı içinde kalan gölün içerisinde sazlıkların ve suların mevcut olduğu, bazı noktalarda suların çekilmiş olduğu, gölün bir noktasının iş makinesi benzeri bir araç ile bir hat şeklinde kanal gibi açılmış olduğu, açılan kanalın içerisinde belli bir seviyede su olduğu, etrafında toprak yığınlarının bulunduğu, kazılan yerin bir noktaya yoğunlaşmadan çukur şeklinde kazılmadığı, bir hat şeklinde uzunlamasına açıldığı, toplanan tüm delillere ve tüm dosya kapsamına göre sanıkların organik tarımda kullanmak amacıyla 1. Derecede doğal sit alanı olan İris gölünde inşai ve fiziki müdahalede bulunarak üzerlerine atılı suçu işledikleri, alınan bilirkişi raporuna göre de geri dönüşümü mümkün olmayan bir zarara neden olduğu ve yargılama sürecinde suça konu yapıları kaldırma, araziyi doğal haline çevirme hususlarında bir eylemde bulunmadığı tüm dosya kapsamından anlaşılmakla, Sanık Serdar Ahmet ESER ve Berat GÜLCAN hakkında 2863 sayılı kanunun 65/1 maddesi gereğince suçun işleniş biçimi, suçun işlendiği zaman ve yer, suç konusunun önem ve değeri, amaç ve saiki göz önüne alınarak takdiren alt sınırdan olmak üzere AYRI AYRI 1 Yıl 8 Ay HAPİS VE 200 TL ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA KARAR VERİLDİ...” denildi.
Karaburun Asliye Ceza Mahkemesi 2023/265 Esas No’lu dosya’da görülen davada 09.10.2025 tarihinde İris Gölü’nde bilirkişi incelemesi yapılmış, mahkemeye sunulan 24.11.2025 tarihli Bilirkişi İnceleme Raporu’nda; “..İRİS GÖLÜ’nün KADİM ZAMANLARDA OLUŞMUŞ bir göl olduğu, GÖLÜ KURUTMA amaçlı yapılan çalışmanın İzmir 1. Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunun 07.05.1992 tarih ve 3683 sayılı kararı doğrultusunda 1. Derece Doğal Sit Alanı içinde kaldığı, gölün kısmen kuruduğu, bu sebeple göl ve etrafında oluşan doğal habitatın DOĞAL FORMUNA ZARAR VERİLDİĞİ, OLUŞAN ZARARIN GİDERİLMESİNİN UZUN YILLAR SÜRECEĞİ, 2019 yılında açılan kanalın kapatılmasının faydalı ancak yetersiz olduğu, ani aşırı debili yağışlarla gölün suyunun tekrar boşalma ihtimali olduğu ve acilen rehabilitasyon çalışmasının yapılmasının önem taşıdığı ..” belirtilmişti.
Konuya ilişkin Karaburun Sivil İnisiyatif’ten yapılan açıklamada ise şu ifadeler yer aldı:
“...Karaburun Yarımadası’nın tek doğal sulak alanı olan İris Gölü’nün suyunu boşaltmak amacıyla 70’li yılların sonunda kanalların açıldığı ve gölün kurutulmaya çalışıldığı, kadastral parselasyon yapılarak özel mülkiyete geçirildiği, benzer girişimlerin aralıklı olarak yapıldığı biliniyor.
2019 yılında, gölün ekolojik karakterini olumsuz yönde etkileyen göl kurutma girişiminin basında geniş bir şekilde yer alması sonucu T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma (TVK) Bölge Komisyonu 20.12.2019 tarihinde toplanarak İris Gölü ile ilgili bir dizi karar almış, 2020 yılında ise İzmir Valiliği Mahalli Çevre Kurulu tarafından konunun uzmanlarından oluşan bir komisyon oluşturulmuştu.
2019’dan 2026 yılına kadar geçen süre içinde İris Gölü’nde gözlem, kayıt ve belgeleme çalışmalarını sürdürüyoruz. İlgili kurumlarla yürüttüğümüz iletişimler ve Sulak Alan Envanterine de işlenen İris Gölü için hazırlamış olduğumuz teknik raporun tescil çalışmalarına ışık tutacağına olan inancıyla konunun Mahalli Sulak Alan Komisyonu gündemine alınmasını ve İris için Mahalli Sulak Alan Tescil kararının bir an önce verilmesini bekliyoruz.
Ülkemizde pek çok tatlı su gölünün kuruduğu bu dönemde, İris vb. küçük göllerin varlığını sürdürmesi hem bölgemiz hem de yaban hayatı açısından büyük önem taşımaktadır. İris Gölü ve çevresi önemli kuş türlerinin üreme, konaklama ve barınma alanıdır.
Önümüzdeki süreçte İris Gölü’nün yeniden canlanması kurumlar arasındaki iletişim, kararlılık ve uygulama ile önem kazanacaktır. İris için Mahalli Sulak Alan tescil kararı, İris’e insan eliyle geçmişte yapılmış olan suçların bir daha yaşanmaması adına önemli işlev görecektir. İnsan yaşamı, doğal hayatın korunması ile güçlenir. Doğal alanların korunması sağlıklı ve dengeli bir yaşam adına işlev taşır..."
