Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – Çeşme Altınkum’da 13,6 hektarlık alanın “rezerv yapı alanı” ilan edilerek yapılaşmaya açılmasını öngören imar planlarında dikkat çeken bir bakanlıklar arası görüş ayrılığı ortaya çıktı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün resmi yazısında, söz konusu alanın İzmir Çeşme Altınkum Turizm Merkezi sınırları içerisinde kaldığı belirtilerek rezerv yapı alanı ilanına açıkça karşı çıkıldığı ve alanın ilanının iptal edilmesinin istendiği görüldü.
Buna karşın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planları askıya çıkarıldı.
KÜLTÜR BAKANLIĞI: “UYGUN GÖRÜLMEDİ”
Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün 16 Mart 2026 tarihli ve 8091575 sayılı yazısı, iki bakanlık arasındaki görüş ayrılığını ortaya koydu.
Bakanlığın yazısında, rezerv yapı alanı olarak ilan edilen ve planlama çalışmalarına başlandığı belirtilen Hazine mülkiyetindeki taşınmazların İzmir Çeşme Altınkum Turizm Merkezi içerisinde kaldığı ifade edildi.
Yazıda ayrıca, söz konusu alan için turizm amaçlı kullanım kararlarının oluşturulduğu ve taşınmazların turizm amaçlı değerlendirilmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı’na tahsis edilmesinin istendiği belirtildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ise daha önce verdiği görüşte rezerv yapı alanı kararına karşı çıktı.
Bakanlığın yazısında, söz konusu taşınmazların 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen turizm merkezleri içerisinde kaldığı hatırlatılarak, alanların “halkın kıyı kullanımı ile turizm altyapısının geliştirilmesi amacıyla turizm öncelikleri gözetilerek ve kamu kullanımına açık bir şekilde planlanan özel bölgeler” olduğu vurgulandı.
Bu nedenle alanın “Rezerv Yapı Alanı” olarak belirlenmesinin ve kamu kullanımını engelleyici nitelikte konut kullanım kararlarının oluşturulmasının Bakanlık tarafından uygun görülmediği kayda geçirildi.
Yazıda şu ifadeler yer aldı:
Rezerv yapı alanı olarak ilan edilen ve planlama çalışmalarına başlanıldığı belirtilen hazine mülkiyetindeki muhtelif taşınmazları kapsayan alan İzmir Çeşme Altınkum Turizm Merkezi içinde kalmakta olup söz konusu planlama çalışması kapsamında ilgi (a) yazı ile rezerv yapı alanı olarak ilan edildiği belirtilen alana ilişkin turizm amaçlı kullanım kararlart oluşturulmuş ve ayrıca söz konusu taşınmazların turizm amaçlı değerlendirilmek üzere Bakanlığıma (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) tahsis edilmesi (tasarruf haklarının Bakanlığıma verilmesi) Bakanlığınızdan (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) istenilmiştir
Bununla birlikte ilgi (b) yazı ile anılan taşınmazların bir kısmını kapsayan İzmir ili, Çeşme ilçesi, Musalla Mahallesi, 441 ada 34, 35, 37, 40, 41, 42 ve 65 parsel numaralı taşınmazlar ile Ovacık mahallesi 217 ada 14, 15, 16, 17 ve 18 parsel numaralı taşınmazları kapsayan alanda "Rezerv Yapı Alanı" belirlenmesi ve planlama çalışmalarına esas olmak üzere Bakanlık görüşümüzün talep edilmesi üzerine ilgi (c) yazımız ile "Taşınmazların 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen Turizm Merkezleri içinde kalması ve halkın kıyı kullanımı ile turizm altyapısının geliştirilmesi amacıyla turizm öncelikleri gözetilerek ve kamu kullanımına açık bir şekilde planlanan özel bölgeler olması nedeniyle, söz konusu alanın "Rezerv Yapı Alanı" olarak belirlenmesi ve alanda kamu kullanımını engelleyici nitelikte konut dokunulmazlığı olan kullanımlara yönelik planlama yapılmasının Bakanlığımca uygun görülmediği" bildirilmiştir. Ancak Bakanlığımca uygun görülmemesine rağmen taşınmazların çevresindeki Hazine mülkiyetindeki alanlar da dahil edilerek "Rezerv Yapı Alanı" olarak ilan edildiği ve planlama çalışmalarına ilişkin görüş istenildiği anlaşılmakta olup, söz konusu alan İzmir Çeşme Altınkum Turizm Merkezi içinde kaldığından, alanda turizm gelişimine yönelik planlama çalışmaları Bakanlığımca yürütüldüğünden bu alana ilişkin koruma amaçlı imar planı çalışması yapılmasının uygun görülmediği ve Bakan düzeyinde yapılan görüşme sonucunda ilan edilmeme kararı alınmasına rağmen söz konusu alanda gerçekleştirilen Rezerv Yapı Alanı ilanının iptal edilmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini arz edilmektedir. ”
ÇEŞÇEP: ADRESE TESLİM İMAR PLANI
Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), planların özel mülkiyette bulunan parseller ile Hazine arazilerini yapılaşmaya açacağını savunarak sürece tepki gösterdi. Plan raporunda özel mülkiyet parsellerinin sahiplerine ilişkin bilgilerin kamuoyuyla paylaşılmadığını savunan dernek, alanın mevcut durumda büyük ölçüde boş olduğuna dikkat çekti.
ÇEŞÇEP, söz konusu alanda yoğun bir yerleşim ya da riskli yapı stokunun bulunmadığını ileri sürerek, “rezerv yapı alanı” kararının 6306 sayılı Kanun’un amacıyla bağdaşmadığını savundu. Dernek, planın özel mülkiyet ve Hazine arazilerini yüksek değerli konut ve ticaret kullanımlarına açtığını öne sürdü.
ÇEŞÇEP, Altınkum'daki sürecin yalnızca bir imar planı değişikliği olarak değerlendirilemeyeceğini savundu.
Bölgenin geçmiş yıllarda beach kulüpler ve fiili işgaller nedeniyle kamusal kıyı erişimi tartışmalarına konu olduğunu belirten dernek, şimdi ise kıyının arkasındaki doğal alanın imar planlarıyla yapılaşmaya açıldığını ileri sürdü.
Açıklamada, “Çeşme'nin gerçek turizm potansiyeli — kamusal kıyı, doğal sit, bakir arazi olarak — yok edilmektedir” denildi.
“BU PLAN HANGİ KAMU YARARINA DAYANIYOR?”
ÇEŞÇEP, planın hangi gerekçeyle onaylandığının açıklanmasını istedi.
Dernek şu soruları yöneltti:
- Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin olumsuz görüşlerine rağmen plan hangi makam kararıyla onaylandı?
- Aynı alan için daha önce iki ayrı mahkeme kararıyla iptal edilen planlardan hangi ders çıkarıldı?
- Dört şahsa ait parseller ve Hazine arazilerinden oluşan bir alanın “afet riski/rezerv alan” ilan edilmesindeki kamu yararı nedir?
- Planlardan kim kazanacak, Çeşme halkı ne kaybedecek?
ÇEŞÇEP, askı süresinin sona ereceği 11 Eylül 2026 tarihine kadar yasal itirazda bulunacağını, gerekli görülmesi halinde yargı yoluna başvuracağını açıkladı.
Dernek, “Çeşme'nin doğal sit alanları, kıyıları ve kamusal arazileri birkaç kişinin kısa vadeli rant hesabına terk edilemez” ifadeleriyle açıklamasını tamamladı.
PLAN HAKKINDA
Plan açıklama raporuna göre planlama alanı toplam 13,6 hektarlık, yani yaklaşık 136 bin 467 metrekarelik bir büyüklüğe sahip. Raporda alanın mevcut durumda büyük ölçüde boş olduğu ve parsellerin kullanılmadığı belirtildi.
Planlama alanı Çeşme’nin Altınkum, Çiftlik ve Musalla mahalleleri içerisinde yer alıyor. Alanın sahil şeridine yaklaşık 381 metre mesafede bulunduğu, yakın çevresinde kıyı ve plaj alanlarının yer aldığı ifade edildi.
Yeni planın en dikkat çekici kararlarından birini konut alanları oluşturdu.
Planlama alanında 75 bin 814 metrekarelik gelişme konut alanı ayrıldı. Bu alan, toplam planlama alanının yaklaşık yüzde 55,55’ine karşılık geliyor.
Gelişme konut alanları için yapılaşma koşulları emsal 0,20 ve Yençok Z+1 kat olarak belirlendi. Buna göre bu bölgelerde düşük katlı yapılaşma öngörüldü.
Plan kapsamında ayrıca 13 bin 788 metrekarelik Ticaret+Turizm+Konut Alanı oluşturuldu. Bu kullanım alanı toplam planlama alanının yaklaşık yüzde 10,10’unu oluşturuyor.
Ticaret+Turizm+Konut alanlarında ise yapılaşma koşulları emsal 0,30 ve Yençok Z+4 kat olarak belirlendi.
Raporda, Ticaret+Turizm+Konut alanlarında konut kullanım oranının yüzde 94 olarak hesaplandığı belirtildi.
43 BİN METREKARE ÖZEL MÜLKİYET
Planlama alanında 43 bin 114 metrekare büyüklüğünde 4 şahıs arazisi bulunurken bu parsellerin sahiplerinin bilgisi dosyada yer almadı. Planlama sahasında geriye kalan 28 bin metrekare büyüklüğündeki 3 parsel Maliye Hazinesi mülkiyetinde yer alırken 65 bin metrekare büyüklüğündeki alan ise tescil harici alan statüsünde. Şahıslara ait parseller konut alanında kalırken Maliye Hazinesi’ndeki bir bölge ticaret konut alanı olarak ayrıldı.
468 KİŞİLİK YENİ NÜFUS
Plan açıklama raporunda, planla getirilen yapılaşma kararlarına bağlı olarak nüfus hesabı da yapıldı.
Kişi başına 35 metrekare inşaat alanı kabul edilerek yapılan hesaplamada planlama alanının maksimum nüfusu 468 kişi olarak belirlendi.
Bu nüfusun 433 kişilik bölümünün gelişme konut alanlarından, 35 kişilik bölümünün ise Ticaret+Turizm+Konut alanlarından oluşacağı hesaplandı.
Planlama alanının toplamının yüzde 65,65’i dağıtım alanları, yüzde 34,35’i ise donatı alanları olarak düzenlendi.
ALANIN GEÇMİŞİNDE İPTAL EDİLEN PLANLAR VAR
Planlama alanı, İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda, "Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi/ Turizm Merkezi" ile "Doğal Sit Alanı" sınırları içerisinde ve "Turizm Tesis Alanı" ve "Günübirlik Alan" kullanımlarında kalıyor.
Planlama alanının geçmişinde daha önce onaylanmış ancak yargı kararıyla iptal edilmiş imar planları da bulunuyor.
Plan açıklama raporunda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 26 Haziran 2015 tarihinde onaylanan İzmir-Çeşme-Altınkum Turizm Merkezi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı'nın, TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi tarafından açılan dava sonucunda İzmir 2. İdare Mahkemesi'nin 10 Ekim 2017 tarihli kararıyla iptal edildiği aktarıldı.
Raporda bu nedenle bölgede mevcut bir 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı bulunmadığı ifade edildi.
Ayrıca İzmir Batı Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı açısından da yargı sürecinin bulunduğu, doğal sit alanları ve korunan alanlara ilişkin bazı plan kararlarının İzmir 3. İdare Mahkemesi'nin 26 Nisan 2019 tarihli kararıyla iptal edildiği kaydedildi.
ÇEŞÇEP'in açıklaması şu şekilde:
ÇEŞME ALTINKUM'DA "REZERV ALAN" MASKESİYLE YENİ BİR RANT OPERASYONU
Çeşme Altınkum: derneğimizin yıllardır koruduğu, halkın serbest erişimine açık kalması gerektiğini savunduğu bakir koylardan biri.
Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP) olarak, Çeşme'nin en bakir ve en değerli kıyı parçalarından biri olan Altınkum'da yürütülen imar sürecini kamuoyunun dikkatine sunuyoruz.Ne Oldu?
Altınkum, Çiftlik ve Musalla mahallelerini kapsayan 13,6 hektarlık (136.467 m²) alan, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında “rezerv yapı alanı” ilan edilmiş; bu alana ilişkin 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü'nün 27.08.2026 tarih ve 16579416 sayılı yazısıyla onaylandı ve 28 Ağustos–11 Eylül 2026 tarihleri arasında askıya çıkarıldı.Bu Neden “Adrese Özel” Bir İşlemdir?
Planlama alanının mülkiyet dağılımına bakıldığında tablo açıktır:
● Sadece 4 şahsa ait, toplam 43.114 m²'lik özel mülkiyet parseli — plan raporunda bu parsellerin sahiplerinin bilgisi dahi kamuoyundan gizlenmiştir.
● 28.000 m²'lik 3 parsel Maliye Hazinesi mülkiyetinde.
● Geri kalan 65.000 m² tescil harici alan statüsünde.
Yani bu 13,6 hektarlık “afet riski” alanında, riskli yapı dönüşümüne konu olacak ne bir mahalle, ne yoğun bir yerleşim, ne de deprem riski taşıyan bir bina stoku bulunmaktadır. Alanın “mevcut durumda büyük ölçüde boş” olduğu planın kendi raporunda dahi teslim edilmektedir. Bu, 6306 sayılı Kanun'un amacı olan riskli yapıların dönüşümü ve güvenli yapılaşmayla hiçbir ilgisi olmayan; dört özel şahıs ve Hazine arazisini yüksek değerli konut ve ticaret alanına çeviren, tarifi zor bir hukuki kurgudur.
Kim İtiraz Etti, Ne Oldu?
● Kültür ve Turizm Bakanlığı, 16.03.2025 tarih ve 80191575 sayılı yazısıyla plana OLUMSUZ görüş bildirmiştir.
● İzmir Büyükşehir Belediyesi de sürece OLUMSUZ görüş vermiştir.
● Aynı bölge için 26 Haziran 2015'te onaylanan neredeyse aynı içerikli bir imar planı, TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi'nin açtığı dava sonucunda İzmir 2. İdare Mahkemesi'nin 10 Ekim 2017 tarihli kararıyla İPTAL EDİLMİŞTİR.
● İzmir Batı Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı'na ilişkin doğal sit ve korunan alan kararları da İzmir 3. İdare Mahkemesi'nin 26 Nisan 2019 tarihli kararıyla iptal edilmiştir.İki ayrı kurumun olumsuz görüşüne ve yargının açık iptal kararlarına rağmen, aynı bölgeye ilişkin plan yeniden ve bu kez daha geniş bir konut alanı öngörerek onaylanmıştır.
Soruyoruz: Bu plan hangi makam kararıyla, hangi gerekçeyle, hangi kamu yararına dayanarak onaylandı?
Ne İnşa Ediliyor?
Onaylanan 1/5000 ölçekli plan şeması: Sarı alanlar (E=0,20, Z+1) gelişme konut alanlarını, kırmızı/turuncu alan Ticaret+Turizm+Konut kullanımını göstermektedir.Plan raporuna göre alanın %55,5'i (75.814 m²) “gelişme konut alanı” (E=0,20, Yençok Z+1); %10,1'i (13.788 m²) “Ticaret+Turizm+Konut Alanı” (E=0,30, Yençok Z+4) olarak ayrılmıştır — ve bu son kullanımda dahi konut oranı raporun kendi ifadesiyle %94'tür. Planın adı “Koruma Amaçlı” olsa da, fiilen inşa edilecek olan turizm değil, konuttur.
Altyapı ve Doğa Riski Görmezden mi Geliniyor?
İZSU Genel Müdürlüğü'nün 21.10.2025 tarihli görüşünde, alanın batısından bir dere yatağı ve iki yan kolunun, doğusundan ise başka bir dere yatağının geçtiği; taşkın ve rüsubat kontrolüne ilişkin mevzuatın dikkate alınması ve DSİ'den güncel görüş alınması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Buna rağmen süreç hızla onaya taşınmıştır.Altınkum Zaten Sahipsiz Bırakılmış Bir Alan Değildir
Çeşme'nin en güzel plajlarından biri olan Altınkum, yıllardır beach kulüpler ve fiili işgaller yoluyla halkın serbest kıyı erişiminin engellenmeye çalışıldığı bir bölgedir. Şimdi de resmi bir imar mekanizması eliyle, bu kez kalıcı ve geri dönüşü olmayan şekilde, kıyının arkasındaki son boş ve doğal alan da yapılaşmaya açılmaktadır.
Çeşme'nin gerçek turizm potansiyeli — kamusal kıyı, doğal sit, bakir arazi olarak — yok edilmektedir.
ÇEŞÇEP Olarak Soruyoruz
● Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin olumsuz görüşlerine rağmen bu plan hangi makam kararıyla onaylandı?
● Aynı alan için daha önce iki ayrı mahkeme kararıyla iptal edilen planlardan hangi ders çıkarıldı?
● Sadece 4 şahsa ait parsel ve Hazine arazisinden oluşan bir alanı “afet riski/rezerv alan” ilan etmenin kamu yararı nedir?
● Bu planlardan kim kazanacak, Çeşme halkı ne kaybedecek?Uyarıyoruz
Çeşme'nin doğal sit alanları, kıyıları ve kamusal arazileri birkaç kişinin kısa vadeli rant hesabına terk edilemez mı.ÇEŞÇEP olarak bu süreci yakından takip edeceğimizi, 11 Eylül 2026 askı süresi içinde yasal itirazımızı yapacağımızı ve gerekirse yargı yoluna gideceğimizi kamuoyuna duyururuz.
Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP)
