İhsan Özbelge ÖZDURAN
1930 yılı sel baskını… Smyrna Agora’sı… Ve bugünkü İzmir...
10 Aralık 2023 Pazar

Bir önceki yazımın giriş cümlesinde geçmişte yaşanmış ve unutulmamış İzmir sel baskını hikayelerinden dem vururken…

Bir sonraki yazımda; yıllarca nesilden nesile aktarılan ve kent belleğinde kayda geçen pek çok sel baskını hikayesinden biri olan…

1930 yılı İzmir’inin yaşadığı o büyük sel felaketi hikayesine yer vermekti meramım.
***
Pek tabii ki… 93 yıl önceki o tufan gecesinin görgü şahitlerinden günümüzde yaşayan kalmamıştır… 

Lakin; bu hikayeleri dinleyerek büyüyen bizim kuşağın temsilcileri ve de kent hafızasının sesine kulak verenler bu vahim olayı iyi bilirler…

Kadifekale eteklerinden sökülüp gelen kayaların çıkardığı seslerle selin uğultusunun birbirine karışmasını hiç unutmayan büyüklerimiz...

Önüne kattığını denize götüren o afat gecesinden tufan diye bahsederken sel sularının yarattığı baskını da seylap diye anlatırlardı.

Ballıkuyu,Namazgah ,Temaşalık ve Tepecik‘te  yüzlerce evin yıkıldığı , sel sularına kapılan yüze yakın insanın hayatını kaybettiği…

İki güne yakın hiç dinmeden yağan sağanak yağmur ile;  Halkapınar, Turan, Bostanlı ve Soğukkuyu‘daki bir çok ev ve tarım arazilerinin sular altında kaldığı…

Yemişciler çarşısı, Hisarönü, Taşcılariçi Kızlarağası Hanı gibi ticari hayatın kalbi olan bölgedeki işyerlerinin büyük zararlar gördüğü…

İhraç ürünü;  kuru üzüm, kuru incir, palamut vb. pek çok ticari metanın sel suları ile denize sürüklenerek ziyan zebil olduğu…

Yolları patlatan, lağım sularını ortaya döken, koca koca köprüleri yerle yeksan eden o afat gecesinde ...

Telgraf direklerinin devrilmesi ile, suların çekildiği güne kadar kimsenin kimseden haber alamadığı o kapkara günlere…

Zamanın en kuvvetli iletişim araçlarından olan yazılı basın bin bir güçlükle yer veriyordu.

Mülhakat ve Hizmet Gazetelerinde çıkan yazıları ile o yıllarda İzmir basının önemli isimlerinden olan Ömer Selahattin Kantar

Bu meşum gecede yaşanan sel felaketine ait duygularını şu satırlarla kaleme alıyordu.

“Pek çok evlat kurban verdin en önde
Kaç yüz ocak söndü gitti bir günde...”
 

Ne garip tesadüftür ki…

Kantarağasızade Ömer Selahattin ismi sel baskını ile ilgili sadece bu satırlarda kalmayacak…

O büyük tufan gecesinde Izmir’i altüst eden sel sularının ortaya çıkardığı Smyrna Agorasının kazı çalışmalarında anılan ismi  ile…

Kent belleğinin en mutena köşesine nakşedilecekti.
***
Sel suları altında kalan Namazgah yerleşim bölgesine ait semt mezarlığındaki bir çitlembik ağacı…

Sel sularına karşı koyamayıp topraktan ayırılıveren kökleri ve devriliveren  gövdesi ile…

M.Ö 4. Yüzyılda kurulmuş  SMYRNA AGORA’sını ortaya çıkarıyordu.

Ve…

Güzel  İzmir’in üzerine kapkara bulutların indiği, şiddetli gök gürültüleri ve şimşekler içinde göz gözü görmeyen…

Bu tufan gecesinden yaklaşık iki yıl kadar sonra…

1932 yılında… Türk Tarih Kurumu ve İzmir Müzesi Müdürlüğü ortaklığında…

(İzmir Asar-ı Antik Müze) İzmir Arkeoloji Müzesi müdürü Ömer  Selahattin Kantar ve Rudolf Naumann öncülüğünde başlayan…

Bu kazı çalışmaları ile ilgili öteden beri anlatılagelen hikayelere göre…

Valilik izni ile Agora kazı çalışmalarına alınan, birbirlerine zincirlerle bağlı İzmir Mapushanesi mahkumlarının bir öğle paydosunda kaçmasından doğan çaresizlikle…

Agora’nın hemen bitişiğindeki Misak-i Milli okulu son sınıf öğrencilerinin bu kazı çalışmalarına dahil edilmesi hikayesi ile…

Bugün İzmir kent belleğine kazandırılan bu paha biçilmez mirasın ortaya çıkmasındaki emeklerin ne denli büyük ve kıymetli olduğu daha bir anlaşılıyordu.
***
Ve  ben…

1930 sel baskını gecesi ve 1932 Agora kazılarının başlatılması ile ilgili kayda geçmiş bu hikayeleri ne zaman duysam...

Bu hikayelerin içinde yer alan aile geçmişimin ayak izlerini takip ediyorum.

Bugün Agora Ören Yeri olarak anılan mahalde bir köşede kalakalmış bir mezar taşında…

Annemin babaannesi Kadızade Ethem kızı 1869 doğumlu Şadiye hanımın ismini okuyorum.

Ve bu güzel şehre böylesi bir eseri binbir zorlukla kazandırmış, zamanın İzmir’inin en renkli ve entellektüel kişilerinden olan…

Büyük büyük amcamız Kantarağasızade Ömer Selahattin isminin kentin bir önemli bölgesinde görünür ve bilinir hale getirilmemiş olmasını…

Bugüne kadar görev yapmış, şehri emanet ettiğimiz tüm isimlere hep hatırlattım ve hatırlatıyorum. 
***
Ve bu şehrin cemaziyel evvelini bilmeyen, bu şehrin havasını solumadan suyunu içmeden büyüyen , ölmüşlerini bu şehrin topraklarında ziyaret etmeyen…

Yurdun dört bir yanından İzmir BB ve ilçe BB aday olmaya tevessül eden…

Tüm ithal aday isimlere soruyorum…

Bu kentin şehremini olabilmek için o kentin en yıllar yıllar boyu yaşadığı acılara vakıf mısınız?

Bu kentin dağlarını, derelerini, ovalarını ve dahi köylerine ve koylarına giden yollarını bilir misiniz ?

Bu kentin yıllar içindeki inkişafına sevinip, durağanlaşmasına hiç üzüldünüz mü?

Hangi BB döneminde neler yapıldığına şahitlik edebilir misiniz?

Ve bu güzel şehrin geçmişi ile geleceğini bu şehirde yaşanmış yıllara refere edecek bir birikime sahip misiniz?

“Bunların hepsine ve daha fazlasına sahibim… Bu şehri bana emanet edin, ben bu şehri yönetmeye muktedirim…”

Diyebiliyorsanız ne alâ…

Zaman mefhumu,  geçmişi hatırlata hatırlata işliyor…

31 Mart seçimlerine … 110 gün gibi bir zaman kaldı…

Haydi o zaman çıkın meydana… Gazanız mübarek ola!..  

...........................................................................................................

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
Toplam 19 yorum var, 10 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
Hülya Sabuncu 2 Ocak 2024 Salı 22:25

Sel baskını ile şehrin toplumsal hafızasına geçiş yapan yazın ve BB adaylarına mesajın harikulade İhsancım. Bu şehir ve ilçelerimiz ithal BBlarından çok şey kaybetti. Maalesef birçok Anadolu şehrinden geri kaldı. Bunu üzülerek görüyor ve yaşıyoruz. Yazını bir kez daha okurken saptamalarına tekrar gönülden katılıyorum.Kalemine yüreğine sağlık.

Yorumu oyla      1      1  
Enver Olgunsoy 15 Aralık 2023 Cuma 21:42

Yazar acaba BB adayligi mı düşünüyor diye meraklandim dogrusu .Yolunuz acik olsun böyle bir düşünceniz varsa destekcinizim...

Yorumu oyla      2      1  
Çiçek Şensan 15 Aralık 2023 Cuma 12:44

Bizi tarihten bugüne getiren güzel bir yazı olmuş yine. İzmirin çok sık olmasa da sel felaketi ile karşılaşması olağan olmaya başladı. Yeni seçilecek BBbaşjanının yazida da anlatıldığı gibi bu önemli konuya öncelik vermesi gerektiği konusu da ele alınmış . Çok beğendim. Tebrikler..

Yorumu oyla      1      1  
Selma Emeç 12 Aralık 2023 Salı 11:32

Yıllar önce büyüklerimizden dinlediğim olayları ,ne kadar güzel yazıya dökmüssun İhsan ablacım.Sanki zaman tunelinde seyahat ettim..Sağolasın

Yorumu oyla      2      3  
Nesrin Topak 12 Aralık 2023 Salı 06:34

Bu tarihi şehrin kaderi sizlere sizin gibi düşünen başarmak için çabalayan vatan sever Cabbar gözü kara insanlara ihtiyacı var Umut ediyoruz. Selamlar

Yorumu oyla      2      3  
Hülya Sabuncu 12 Aralık 2023 Salı 01:55

Kalemine yüreğine sağlık İhsancım. Her zamanki gibi güzel yazın ilk satırından itibaren bizi içine alıyor.Bir solukta keyifle okuyoruz. Hem hatırlama hem de bilgilerimiz update oluyor. Güzel dileklerine gönülden katılıyorum. Selam ve sevgilerimle.

Yorumu oyla      2      3  
Leman Akkan 11 Aralık 2023 Pazartesi 11:48

İhsanım yine bilgilendiren hatırlatan ve bence öğreten köşe yazını seninle gurur duyarak zevkle okudum kutluyorum Kalemine ve gönlüne sağlık olsun yazıların hiç tükenmesin. Selam ve sevgilerimlerimle………

Yorumu oyla      2      3  
11 Aralık 2023 Pazartesi 11:34

İhsan hanımcığım,satırlarınızı okurken o kadar derin anlatımınızla felaketi yaşamış gibi hissettim...içim acıdı,Yakın zamanda yaşadığımız deprem felaketini bir an tekrar yaşadım.Geri gelmeyecek kayıp canlar, 93 yıl geçmiş olmasına rağmen acısının derinliği hafızalarda yer alması, Afetler tabiatın bır gerçeği...ama tedbirlerde Yönetimlerinde görevleri olduğundan...Umarım her görev, üstlenen kişilerin görev bilinciyle çalışmalarını gönülden diliyorum.Artık İnsan yaşasın, tabiat yasasın Ülke yasasın... Emekleriniz için sonsuz teşekkürler sağolun

Yorumu oyla      2      3  
Mehtap baser 11 Aralık 2023 Pazartesi 11:00

Myine derin yaralarımıza parmak basan bir çok güzel yine bilmedigimiz en guzel bilgiler iceren bir yazı keşke neyi nereden nasıl yıkabilir de üzerinden çok paralar kazanır cebimizi doldururuz diyen bir nesiliz içinde olmasaydık çevremde olup bitenleri hayretle seyrediyorum ve çok üzgünüm kaleminize sağlık

Yorumu oyla      2      3  
Bilge Targan 11 Aralık 2023 Pazartesi 10:38

Yine zevkle ve ilgiyle yazınızı okudum.İzmir tarihinde bilmediğim şeylerin olduğunu gördüm ve yazınız sayesinde öğrenmiş oldum. İzmir''i ve tarihini çok iyi bilen kişilerin yönetime talip olması, başa geçtiğinde olası felaketlerin önünü kesecektir.

Yorumu oyla      2      3  
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Muhittin AKBEL
Muhittin AKBEL
İnsaf! Daha ne yapsın?
Nedim ATİLLA
Nedim ATİLLA
İzmir’in İmar Affı Şampiyonu Olduğunu Biliyor muydunuz?
Mehmet KARABEL
Mehmet KARABEL
Derdiyle dertlenmek sanattır!
Engin ÖNEN
Engin ÖNEN
Heyecansız seçim!
Tayfun MARO
Tayfun MARO
Korkularımız büyürken
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Yerel seçimlerde beka sorunu olarak beyin göçünü düşünmek!
Rifat ÖZER
Rifat ÖZER
Bir yüzyıl daha!
Oytun NALBANTOĞLU
Oytun NALBANTOĞLU
Göztepe sen başkasın!
İhsan Özbelge ÖZDURAN
İhsan Özbelge ÖZDURAN
'Zaferin rengi' göz kamaştırır
Çağdaş ÖZGÜN
Çağdaş ÖZGÜN
Ne gencimizi ne de çalışanımızı huzurla oturtmuyoruz
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
GAZETE EGE'DE SONSÖZ
KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva