EGEDESONSÖZ – İzmir’in Çeşme ilçesinde, arkeolojik ve doğal SİT alanı statüsündeki Hazine arazisinde izinsiz inşaat yapıldığı iddia edildi. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), Altınyunus Mahallesi Kalem Burnu mevkiinde iş makineleriyle bitki örtüsünün söküldüğünü, araç yolu açıldığını ve büyük bir betonarme temel döküldüğünü belirterek Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na başvurdu. Temelin GSM baz istasyonu kulesi için atıldığı ve çalışmayı Turkcell’in yürüttüğü öne sürüldü.
TARİHİ BAĞ DUVARLARI DA ZARAR GÖRDÜ
ÇEŞÇEP Başkanı Dr. Ahmet Güler imzasıyla İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’ne iletilen şikâyet dilekçesinde, müdahalenin Çeşme ilçesi Altınyunus Mahallesi, Kalem Burnu mevkii, 3415 Sokak'taki 6681 ada 1 parsel ve 6723 ada 1 parsel numaralı Hazine taşınmazlarının sınırında gerçekleştiği belirtildi.
Dilekçede, son günlerde iş makineleriyle bölgedeki bitki örtüsünün söküldüğü, alana araç yolu açıldığı ve beton pompası kullanılarak demir donatılı betonarme temel döküldüğü ifade edildi. Söz konusu temelin bir GSM verici (baz istasyonu) kulesine ait olduğu ve inşaatın Turkcell tarafından gerçekleştirildiği iddia edildi.
Çalışmaların yalnızca doğal bitki örtüsüne zarar vermekle sınırlı kalmadığı, bölgedeki tarihi üzüm bağlarına ait geleneksel kuru taş duvarların da yıkıldığı öne sürüldü. Dernek, söz konusu duvarların yarımadanın bağcılık geçmişinin somut izleri olduğunu vurguladı
İZİNLERİN ALINMADIĞI ÖNE SÜRÜLDÜ
Bölgenin hem arkeolojik hem de doğal SİT statüsünde koruma altında olduğuna dikkat çekilen dilekçede, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında gerekli kurul ve idare izinlerinin alınması gerektiği hatırlatıldı.
Dernek, kendi bilgileri dahilinde söz konusu çalışmalar için İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’ndan ve doğal SİT alanları bakımından ilgili idarelerden herhangi bir izin alınmadığını, ayrıca yapı için inşaat ruhsatı bulunmadığını ileri sürdü.
MAYIS AYINDA DA ŞİKÂYET KONUSU OLMUŞTU
Dilekçede, aynı bölgede bulunan 6723 ada 1 parselde Mayıs 2026’da da izinsiz tahribat yaşandığı hatırlatıldı. Derneğin şikâyeti üzerine yapılan incelemelerde izinsiz çitin kaldırıldığı ve resmi incelemelerin başlatıldığı belirtildi.
Aynı alanda kısa süre sonra daha büyük ölçekli bir müdahalenin gerçekleştiğini savunan ÇEŞÇEP, bölgenin sistematik bir tahribat tehdidiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.
KURULDAN ACİL İNCELEME VE DURDURMA TALEBİ
ÇEŞÇEP, Koruma Bölge Kurulu’ndan 6681 ada 1 parsel ve 6723 ada 1 parseldeki uygulamaya ilişkin herhangi bir izin veya kurul kararı bulunup bulunmadığının bildirilmesini istedi.
Dilekçede ayrıca alanın ivedilikle yerinde incelenmesi, SİT alanında meydana gelen zararın raporlanması ve çalışmaların izinsiz olduğunun belirlenmesi halinde uygulamanın durdurulması için ilgili idarelere yazı yazılması talep edildi.
Dernek, 2863 sayılı Kanun'un 65. maddesi kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasını, yıkıldığı belirtilen tarihi kuru taş bağ duvarlarının kültür varlığı niteliğinin değerlendirilerek özgün haline getirilmesini ve konunun Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü’ne iletilmesini de istedi.
Dilekçe şu şekilde:
T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
İZMİR 1 NUMARALI KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU MÜDÜRLÜĞÜNE
KONU: Çeşme İlçesi, Altınyunus Mahallesi, Kalem Burnu mevkii, 3415 Sokak, 6681 ada 1 parsel ve 6723 ada 1 parsel sayılı Hazine taşınmazları üzerinde, kültürel (arkeolojik) ve doğal SİT alanında yürütülen izinsiz inşaat (iddia edilen GSM baz istasyonu kulesi) hakkında şikâyet ve acil durdurma talebi.
AÇIKLAMALAR
1. Çeşme İlçesi, Altınyunus Mahallesi, Kalem Burnu mevkiinde, 3415 Sokak üzerinde bulunan 6681 ada 1 parsel ve 6723 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar Hazine arazisidir. Bölge hem kültürel (arkeolojik) SİT hem de doğal SİT alanı olarak koruma altındadır.
2. Söz konusu parsellerin sınırında son günlerde iş makineleriyle bitki örtüsü söküldü, alana araç yolu açıldı ve beton pompası kullanılarak çok büyük bir demir donatılı betonarme temel döküldü. Temelin bir GSM verici (baz istasyonu) kulesi için atıldığı ve inşaatı Turkcell’in yaptığı iddia edilmektedir.
3. Çalışmalar sırasında bölgenin doğal bitki örtüsü tahrip edildi; ayrıca alandaki tarihi üzüm bağları için yapılmış geleneksel kuru taş bağ duvarları da yıkılarak zarar gördü. Bu duvarlar yarımadanın bağcılık geçmişinin somut tanıklarıdır.
4. SİT alanlarında yapılacak her türlü inşai ve fiziki müdahale için 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun ve doğal SİT bakımından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) izni zorunludur. Derneğimizin bilgisine göre bu izinler alınmadı ve yapı için herhangi bir inşaat ruhsatı bulunmamaktadır.
5. Aynı bölgede, 6723 ada 1 parselde Mayıs 2026’da yaşanan izinsiz tahribat derneğimizin şikâyeti üzerine incelendi; izinsiz çit kaldırıldı ve resmi incelemeler başlatıldı. Kısa süre sonra aynı alanda çok daha büyük ölçekli bir müdahalenin gerçekleşmesi, alanın sistematik bir tahrip tehdidi altında olduğunu göstermektedir.
6. Yapılan işlemler; 2863 sayılı Kanun’un 9. ve 65. maddelerine, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 21., 32. ve 42. maddelerine, 2872 sayılı Çevre Kanunu’na ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesine aykırılık oluşturmaktadır.
TALEPLERİMİZ
• 6681 ada 1 parsel ve 6723 ada 1 parselde yürütülen bu uygulama için Kurulunuzca verilmiş bir izin veya karar bulunup bulunmadığının bildirilmesi,
• Alanın ivedilikle yerinde incelenmesi ve SİT alanına verilen zararın raporlanması,
• İzinsiz olduğunun tespiti halinde uygulamanın derhal durdurulması için ilgili idarelere yazı yazılması ve 2863 sayılı Kanun’un 65. maddesi uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması,
• Yıkılan tarihi kuru taş bağ duvarlarının kültür varlığı niteliğinin değerlendirilmesi ve özgün haline getirilmesinin sağlanması,
• Alanın doğal SİT niteliği nedeniyle konunun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü’ne de iletilmesi,
• Başvurumuzla ilgili yapılan işlemler ve sonuç hakkında derneğimize yazılı bilgi verilmesi.
Gereğinin yapılmasını saygılarımızla arz ederiz.
Dr. Ahmet Güler
Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP) Başkanı
