EGEDESONSÖZ – İzmir’de Kültürpark Platformu, 5-13 Eylül 2026 tarihleri arasında düzenlenecek 95. İzmir Enternasyonal Fuarı öncesi Kültürpark’ın kullanımına ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı. Platform, Kültürpark’ın büyük ölçekli ve sponsor destekli ticari etkinliklere açılmasına tepki göstererek, “Kültürpark bir ticarethane değil, ortak hafızamızdır” mesajı verdi.
“Kültürpark Hepimizin” başlığıyla yapılan açıklamada, yaklaşık 420 bin metrekarelik alanın yalnızca bir etkinlik alanı olmadığı, kentin doğal, tarihi ve kültürel mirasının önemli parçalarından biri olduğu belirtildi.
“HALK OKULU OLARAK KURULDU”
Kültürpark’ın dönemin İzmir Belediye Başkanı Behçet Uz öncülüğünde 1930’lu yıllarda “Halk Okulu” ve “Halk Üniversitesi” anlayışıyla kurulduğuna dikkat çeken platform, alanın zaman içerisinde doğal ve ekolojik dokusuyla 2. derece tarihi ve doğal sit alanı olarak tescillendiğini ifade etti.
Açıklamada, Kültürpark’ın kent merkezinde insanların şehir yoğunluğundan uzaklaşabildiği bir kent parkı olduğu belirtilerek, sosyal, kültürel, sportif ve sanatsal etkinliklerin gerçekleştirilebildiği kamusal bir alan niteliği taşıdığı vurgulandı.
Platform, Kültürpark’ın yalnızca insanlar için değil, parkta yaşayan canlılar açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, bilim insanlarının alanın anlık insan kapasitesinin yaklaşık 5 bin 600 kişi olduğunu ifade ettiğini aktardı.
“BÜYÜK ÖLÇEKLİ TİCARİ ETKİNLİK İSTEMİYORUZ”
Kültürpark’ın yaşlı ve yorgun yapısının yoğun insan kalabalığı, gürültü, elektrik kullanımı ve araç trafiğinin oluşturduğu yükü taşıyamadığını savunan platform, özellikle fuar ve büyük etkinlikler kapsamında kurulan stant, bölme ve geçici yapıların parkın doğal dokusuna zarar verdiğini ileri sürdü.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“Kültürpark içerisinde büyük ölçekli insan, gürültü, duman yoğunluğu olan, sponsorlarla desteklenen ticari hiçbir faaliyet istemiyoruz. İster ‘enternasyonal’, isterse ‘yerel’ adı ne olursa olsun Kültürpark’ta büyük ölçekli, sponsorlarla desteklenen hiçbir ticari etkinliğe yer verilmemelidir.”
Platform, Gaziemir’de yeni fuar alanının kurulmasıyla birlikte Kültürpark’taki ticari fuar işlevinin sona erdirilmesinin öngörüldüğünü, ancak bu yöndeki hedefin gerçekleşmediğini savundu.
“YILDA 10 GÜN DEĞİL, 365 GÜN YAŞAYAN PARK”
Kültürpark’ın yalnızca eylül ayındaki fuar döneminde yoğun olarak kullanılan bir alan olmaması gerektiğini belirten platform, parkın yıl boyunca farklı yaş ve gelir gruplarına hitap eden eğitim, kurs, spor ve kültür faaliyetleriyle yaşayan bir kent parkına dönüştürülmesini istedi.
Açıklamada, “Yılda 10 gün değil, sürekli sosyalleşme” vurgusu yapılırken, Kültürpark’ın kullanılarak ve yaşatılarak korunması gerektiği belirtildi.
Platform ayrıca, parkta büyük ölçekli etkinlikler yerine alanın taşıma kapasitesine uygun, ücretsiz ve butik etkinliklerin düzenlenmesini önerdi.
“METREKARESİ DOLARLA SATILAN TİCARETHANEYE HAYIR”
Kültürpark’ın etkinlik ve fuar alanı olarak ticari amaçlarla kullanılmasına da tepki gösteren platform, parkın metrekarelerinin etkinlikler için ticari olarak değerlendirilmesini eleştirdi.
Açıklamada, günlerce park içerisinde kurulan büyük stantlar, geçici yapılar, yoğun elektrik kullanımı ve araç trafiğinin gürültü ve kirlilik oluşturduğu öne sürülerek, bu uygulamaların parkın ekolojik dengesini olumsuz etkilediği savunuldu.
Platform, Kültürpark’ın geleceğinin dönemsel siyasi yönetimlerin ya da ticari aktörlerin kararlarına bırakılmaması gerektiğini belirterek, katılımcı ve şeffaf bir yönetim modeli çağrısı yaptı.
KÜLTÜRPARK İÇİN “MECLİS” ÖNERİSİ
Açıklamada Kültürpark için bir Alan Yönetim Planı hazırlanması gerektiği ifade edildi. Platform; belediye, akademik çevreler, meslek odaları ve Kültürpark Platformu gibi ilgili aktörlerin yer alacağı, eşit oy hakkına sahip bir “Meclis” oluşturulmasını önerdi.
Bu yapının parkın ziyaretçi programlarından kullanım çeşitliliğine kadar bütün karar süreçlerinde söz sahibi olması ve süreçlerin şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiği belirtildi.
BASMANE ÇUKURU VURGUSU
Platform açıklamasında Kültürpark’ın yanı sıra Basmane Çukuru’na ilişkin değerlendirmelere de yer verildi.
Kültürpark ile Basmane Çukuru’nun tarihsel, mekânsal ve işlevsel açıdan bir bütün olduğu savunulan açıklamada, Basmane Çukuru’nda yapılmak istenen plan değişikliklerinin ticari yapılaşmayı artırarak kent dokusunu parçalama riski taşıdığı ileri sürüldü.
Platform, Basmane Çukuru’nun Kültürpark ile bütünleşecek, kamusal niteliğini güçlendirecek ve toplumun farklı kesimlerinin eşit şekilde yararlanabileceği biçimde planlanması gerektiğini belirtti.
Açıklamada, “Ne Kültürpark’ın ne de Basmane Çukuru’nun geleceği sermayenin ya da dönemsel siyasi yönetimlerin insafına bırakılamaz” denildi.
FUAR ÖNCESİ YETKİLİLERE ÇAĞRI
Kültürpark Platformu, 5-13 Eylül tarihleri arasında düzenlenecek 95. İzmir Enternasyonal Fuarı öncesinde yetkililere çağrıda bulundu.
Platform, Kültürpark’ın doğal ve ekolojik yapısına zarar verecek etkinlik ve fuarlara son verilmesini, büyük ölçekli ve sponsor destekli ticari faaliyetlerin park içerisinde düzenlenmemesini istedi.
Açıklamanın sonunda Kültürpark’ın “özgürlük duygusu”, “İzmir’in oksijen deposu”, “kent merkezindeki vaha”, “kentin kültürel anı defteri” ve “Halk Okulu” olduğu vurgulanarak, “Kültürpark hepimizindir” mesajı verildi.
Açıklamanın tamamı şu şekilde:
- "90 YILLIK MİRAS, 10 YILLIK DİRENİŞ: KÜLTÜRPARK HEPİMİZİN!"
- KÜLTÜRPARK BİR TİCARETHANE DEĞİL, ORTAK HAFIZAMIZDIR; KÜLTÜRPARK HEPİMİZİN!
Kültürpark'ta adı ne olursa olsun büyük ölçekli, sponsorlarla desteklenen ticari hiçbir faaliyet istemiyoruz!
Kültürpark dönemin İzmir Belediye Başkanı Behçet Uz öncülüğünde 1930'lu yıllarda bir 'Halk okulu', 'Halk Üniversitesi' olarak kurulmuştur. Günümüze kadar gelen süreç içerisinde doğal/ekolojik dokusuyla 2. derece tarihi ve doğal sit alanı olarak tescillenmiş bir 'Kent Parkı’dır. 420.000 metrekarelik alanı ile İzmir'de her kesimden insanın doğal ve tarihi yaşam ile iç içe olabileceği bir vaha durumundadır. Şehrin gürültü ve kalabalığından uzaklaşıp bir nebze de olsa insanların rahat nefes alabildiği bir parktır.
İçerisinde sosyal, kültürel, sportif, sanatsal hemen hemen her türlü etkinliğin yapılabildiği, her yaştaki insana ev sahipliği yapmaktadır.
Bilim insanlarının açıklamalarına göre Kültürpark'ın kullanımına yönelik anlık insan kapasitesi 5.600 kişidir. Parkın yaşlı ve yorgun yapısı artık yoğun insan kalabalığını ve bu kalabalığın yarattığı kirliliği, elektrik yükünü kaldıramamakta, tarihi ve doğal yapısı zarar görmektedir. Parkın sadece insanlar için değil, orasını mesken edinmiş bitki ve hayvanların da içinde olduğu unutulmamalıdır.
Hangi amaçla yapılırsa yapılsın çeşitli sponsorlarla desteklenen fuar ve/veya ticari etkinliklerle parka kurulan eklentiler Kültürpark'ın ekolojik yapısını yıpratmaktadır.Gaziemir'de kurulan fuar alanı ile Kültürpark'ın ticari işlevi sona ermiş olmasına rağmen, büyük ölçekli her türlü ticari fuarın yine bu alanda yapılması Kültürpark'ın misyonu ile çelişmektedir. Fuar ve devasa etkinliklerin yapılabilmesi için, parkın çeşitli yerlerine yapılan bölmeler, kurulan stantlar ve bunların inşasında kullanılan elektrik, araç gereç, iş makineleri, inşaat malzemeleri ile araç trafiğinin yoğun olarak yarattığı gürültü ve kirlilikle Kültürpark'ın yaşlı ve yorgun yapısı her seferinde bir kez daha yara almaktadır.
Bütün bunlardan dolayı; Kültürpark içerisinde büyük ölçekli insan, gürültü, duman yoğunluğu olan, sponsorlarla desteklenen ticari hiçbir faaliyet istemiyoruz.
Platform olarak yaşatarak korumak olan pusulamızın başlıkları;
Bütüncül Ekosistem: Kültürpark, canlı ve cansız tüm bileşenleriyle bir kültür mirasıdır. Burayı mekân edinmiş kedi, kuş, sincap, yarasa, kelebek ve duvarları saran sarmaşıklardan, 7 bini aşkın bitki varlığına kadar her canlının bir bütün olduğu unutulmamalı; alandaki hiçbir uygulama tek bir canlıyı bile olumsuz etkilememelidir.-Kültürpark Platformu olarak, Kültürpark'ın doğal ve ekolojik yapısına zarar verecek her türlü etkinlik ile fuarların yapılmasına son verilmesini istiyoruz.İster "enternasyonal", isterse "yerel" adı ne olursa olsun Kültürpark'ta büyük ölçekli, sponsorlarla desteklenen hiçbir ticari etkinliğe yer verilmemelidir.
7 Gün 24 Saat Yaşayan Bir Kent Parkı: Kuruluş amacına uygun bir "Halk Okulu" işleviyle; her yaş grubundan ve her ekonomik sınıftan bireyin katılacağı kurslar, eğitimler ve spor etkinlikleriyle yılın her günü özenle bakılan bir "Kent Parkı" olmalıdır.
Yılda 10 Gün Değil, Sürekli Sosyalleşme:Kültürpark, sadece eylül ayındaki fuar döneminde hatırlanan bir yer olmamalıdır. Bir performans mekânı olarak yılın sadece 10 günü canlanması çok yetersizdir. Sürekli bir araya gelinebilecek sosyalleşme olanakları yaratılmalı, park "kullanılarak ve yaşatılarak" korunmalıdır. Çocukların ve gençlerin zihnindeki Kültürpark algısını derinleştirmek için kentin bu alanla bağları yeniden güçlendirilmelidir.
Metrekaresi Dolarla Satılan Ticarethaneye Hayır: Kültürpark’ın fuar veya "etkinlik" adı altında sadece gücü yetenin alanı tahrip etme özgürlüğünü satın alması, metrekaresinin dolarla satılması, kurucu iradenin "halk okulu" dediği alanın ticarethaneye dönüştürülmesini kabul etmek olası değildir. Günlerce parka kurulan dev stantlar, özensiz inşaatlar, yoğun elektrik kullanımı ve araç trafiğinin yarattığı kirlilik ile gürültü, parkın ekolojik dengesini altüst etmektedir. Bunların yerine parkın kaldırabileceği boyutta, ücretsiz butik etkinlikler planlanmalıdır.
Değişen Başkanlar, Değişmeyen Vizyon ve Kuşatma: 2000'lerin başında Gaziemir’deki yeni fuar alanı tamamlandığında Kültürpark'taki demonte hangarların kaldırılıp yerine yeşil alan yapılacağı taahhüt edilmişti. Ancak süreç böyle işlemedi. Kültürpark’ın içinde bulunduğu kent dokusuyla olan ilişkisi doğru kurgulanmadı. Giderek derinleşen iklim kriziyle mücadelede, kent merkezinin yegâne "doğal yutak alanı" olan Kültürpark’ın yarattığı mikro klima ve kent iklimine olumlu etkileri, yerel yönetimler tarafından sadece süslü cümlelerle konuşuldu, yazıldı ve geçildi. Parkta "Kongre Merkezi" yapılma endişesiyle sürekli karşıkarşıya bırakıldı. Oysaki ziyaretçi programlarından, kullanım çeşitliliğine kadar katılımcı, şeffaf ve denetlenebilir süreçlerin yürütüldüğü bir Alan Yönetim Planı oluşturulmalı, Parkımız Belediye, akademik meslek odaları, Kültürpark Platformu gibi ilgili aktörlerle kurulacak, eşit oy hakkına sahip bir Meclis aracılığı ile yönetilmeliydi.
Basmane Çukuru’nun Kültürpark ile Tarihsel Bütünlüğü: Temelleri 1936’nın ilk günü atılan Kültürpark ile Basmane Çukuru; tarihsel, mekânsal ve işlevsel olarak bir bütündür. Alan üzerinde yapılmak istenen plan değişiklikleri, bu bütünlüğü korumak yerine ticari yapılaşmayı artırarak, Basmane’nin kent içindeki dokusunu parçalama riski taşımaktadır. İzmir merkezindeki ulaşım, altyapı ve kamu hizmetlerine ilave yük bindirecek kararlar yerine; Basmane Çukuru’nun Kültürpark ile bütünleşecek, kamusal niteliğini güçlendirecek ve tüm toplumun eşit şekilde yararlanabileceği şekilde planlanması gerekmektedir.
Tam da bu nedenlerle, ne Kültürpark’ın ne de Basmane Çukuru’nun geleceği sermayenin ya da dönemsel siyasi yönetimlerin insafına bırakılamaz. Bu alanlar ne m²’si dolarla satılacak bir fuar hangarı, ne kapasitesinin üzerinde ezilecek bir panayır alanı, ne de sermayeye peşkeş çekilecek bir gökdelen alanıdır. 90 yıllık mirasların omuzlarımıza yüklediği sorumlulukla, 10 yıldır meydanlarda, salonlarda ve mahkeme koridorlarında haykıran Kültürpark Platformu'nun sesi kentin de sesidir;-Kültürpark ile ilgili yapılacak planlama ve kararlarda kentteki ilgili tüm paydaşları kapsayacak şekilde şeffaf ve özerk bir yapılanma olmasını istiyoruz.
Tüm bu nedenlerle; 5-13 Eylül 2026 tarihleri arasında düzenlenecek "panayır görünümlü", "95.İzmir Enternasyonal Fuarı"öncesi yetkililerden uyarılarımıza kulak vermelerini, bir an önce yapılan yanlış plan ve uygulamalara derhal son vermelerini istiyoruz.
Kültürpark bir ticarethane değil, ortak hafızamızdır; Kültürpark Hepimizin!
KÜLTÜRPARK PLATFORMU
KÜLTÜRPARK Özgürlük duygusudur.
KÜLTÜRPARK İzmir'in oksijen deposudur.
KÜLTÜRPARK Kentin merkezinde, bir vahadır.
KÜLTÜRPARK Tüm ülkenin kültürel anı defteridir.
KÜLTÜRPARK Doğal güzelliktir, doğa ile birlikteliktir.
KÜLTÜRPARK Halk Okuludur.
KÜLTÜRPARK Hepimizindir.
