TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda konuşan Özlale, 2027 bütçesinde faiz ödemeleri için 3 trilyon 975 milyar lira ayrıldığını, bu tutarın merkezi yönetim bütçe harcamalarının yüzde 15’ine karşılık geldiğini söyledi. Faiz harcamalarının enflasyondan arındırıldığında da yüzde 15 arttığını belirten Özlale, yıllık faiz ödeneğinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının toplam bütçesinin altı katı olduğunu kaydetti.
Özlale, “Faize bir ayda ödediğimiz para, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yoksulluk programının bütün bütçesine eşit” dedi. Yoksul ailelere, çocuklara ve engellilere ayrılan ödeneğin artırılması için önerge vereceklerini belirten Özlale, önergenin AKP ve MHP oylarıyla reddedilmesinden endişe duyduğunu söyledi.
Yoksullukla mücadele ödeneğinden 10,2 milyar lira düşürüldü
Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma Programı bütçesinin yüzde 78’inin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına gittiğini belirten Özlale, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına program kapsamında ayrılan ödeneğin 2027’de reel olarak azaldığını söyledi.
Özlale, 2025 kesin hesabında Bakanlığın yoksullukla mücadele programından yıl içinde 10,2 milyar lira ödenek düşürüldüğünü, başlangıç ödeneği sıfır olan evlilik kredisi için ise 7,67 milyar lira harcandığını belirterek Bakanlıktan açıklama istedi.
Bir çocuğun aylık eğitim yardımı, bir günlük gıda harcamasının altında
Özlale, ilköğretimde şartlı eğitim yardımı kapsamında erkek çocuklarına ayda 270 lira, kız çocuklarına 300 lira verildiğini söyledi. TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 verilerine göre bir kişinin bir günlük gıda harcamasının 317 lira olduğunu belirten Özlale, “Bu bütçeye o bakımdan bir Aile Yılı bütçesi demek çok kolay değil” dedi.
Çocukların yüzde 36,8’inin yoksulluk veya sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Özlale, şartlı nakit transferi alan çocuk sayısının 2024’te 3,31 milyon olduğunu, Bakanlığın 2027 hedefinin ise 2,34 milyonda kaldığını söyledi. Özlale, yardım alan kız çocuklarının okula devam hedefinin de yüzde 95’ten yüzde 90’a düşürülmesine tepki gösterdi.
Özlale’nin konuşması şöyle:
“Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Sayın Bakan, bakanlarımızın değerli bürokratları, kıymetli basın emekçileri, hepinizi saygıyla selamlıyorum. Sunumun ana fikrini hemen tek bir slayt ile özetleyebiliriz, Sayın Bakan. Bütçede faiz harcamaları reel olarak büyüyor.
Yüzde 15 daha fazla, reel yani enflasyondan arındırdıktan sonra bile önümüzdeki sene faize daha fazla para vereceğiz ama ilkokulda yoksul çocuğa verilen aylık yardım ise maalesef bir günlük gıdaya yetmiyor. Bu sunumun esasında ana fikri, aklımızda kalacak en temel mesajı bu. Yani bu bütçeye o bakımdan bir Aile Yılı bütçesi demek çok kolay değil.
Şimdi rakamları biraz daha detaylandıralım. 2027’de 3,975 trilyon lira bir faiz ödememiz var. Bu, merkezi yönetim harcamasının yüzde 15’ine geliyor.
Bu, sizin bakanlığınızın 6 katı. Tekrar söyleyeyim, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Aile Yılı’nda olduğumuz 2027’de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 6 katı kadar bizler faize para vereceğiz. Yine başka bir örnek vereyim size ne kadar büyük bir problem olduğuna dair.
Faize bir ayda ödediğimiz para, yani bu ülkenin bütçesinden faize bir ayda ödediğimiz para, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yoksulluk programının bütün bütçesine eşit. O yüzden bizler burada akşamüstü daha fazla ödenek ayrılması, bakanlığımıza, yoksul ailelere, çocuklara, engellilere daha fazla ödenek ayrılması için önerge vereceğiz. Bu önergeyi bakanlığınız fazlasıyla hak ediyor.
Ama korkum odur ki tekrardan AK Parti ve Milliyetçi Hareket Partisi oylarıyla bizim bakanlığınıza vereceğimiz harcama artışı reddedilecek, inşallah. Şimdi baktığımız zaman sizin çok önemli bir programınız var, Sayın Bakan. O da Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma Programı.
Burada 3 tane bakanlık yararlanıyor. Sizin bakanlığınız, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Maalesef adı Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma Programı olmasına rağmen yüzde 78’i sizin bakanlığınız dışındaki iki bakanlığa gidiyor.
Hazine ve Maliye ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Ve görüyoruz ki, üzülerek görüyoruz ki, bakanlığınızın payı reel olarak, enflasyondan arındırdıktan sonra, bu program içerisinde düşmüş. Tekrar söyleyeyim, çok büyük bir şey var, burada bütçe var.
Bu bütçeyi siz Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı ile beraber paylaşıyorsunuz. Ama reel olarak aldığınız pay 2027 bütçesinde maalesef azalmış. Bütçenize daha sıkı baktığımız zaman şunu görüyoruz.
2025 kesin hesabında, bugün onu da oylayacağız, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının Yoksullukla Mücadele Programı’ndan yıl içinde düşürülen ödenek 10,2 milyar lira. Böyle bir ödeneği düşürmüşsünüz.
Ve başlangıç ödeneği sıfır lira olan, sizin bakanlığınızın kesin hesabıdır, sıfır lira olan evlilik kredisine 7,67 milyar lira ekstradan harcama yapmışsınız. Yani 2025 yılında bu ülke yoksullukla mücadele ederken sizin programınızdan 10,2 milyar lira harcanmadığı için o programdan düşmüş.
Bunun açıklamaya muhtaç olduğunu elbette siz de takdir edersiniz. Bir başka nokta şu, sert bir kış geçireceğiz. Bakın, burada birkaç tane istatistik var ve üzülerek görüyoruz ki Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verdiği enerji desteğini azaltacak.
En yoksul yüzde 20’deki kiracıların yüzde 55’i evini ısıtamadığından bahsediyor. En yoksul yüzde 20 kömür ve odunla ısınıyor. Ve 2024’ten 2027’ye kadar burada hem elektrik desteği alan hem de ısınma desteği alan hane sayısında ciddi anlamda bir düşme var.
Yoksullukla mücadele ediyoruz. İzlenen program çerçevesinde yoksulluk daha da artıyor. Fakat sizin bakanlığınız başta olmak üzere verilen destekler giderek azalıyor.
Çocuklardan bahsedelim. Siz benden daha hâkimsiniz bu konulara. Çocuklarda yoksulluk veya sosyal dışlanma riski yüzde 36,8. 3 çocuktan bir tanesi yoksulluk veya sosyal dışlanma riskiyle karşı karşıya.
Eğer bir kiracı hanede yaşıyorsanız, kira ve konut giderleri düştükten sonra 3,3 milyon çocuk daha yoksulluğun pençesine düşüyor. Bir başka şey de şu. Sizin daha fazla çocuk yapma projenize elbette itirazımız yok ama şuna da mutlaka dikkat etmeniz lazım.
4 ya da daha çok çocuklu hanelerde ağır veya çoklu yoksulluk yaşayan çocukların oranı yüzde 45,2. Tekrardan söyleyeyim. Nüfusumuzu artırmalıyız. Genç nüfusumuzu artırmalıyız.
Fakat TÜİK verisidir bu. 4 ya da daha fazla çocuğu olan hanelerde çocukların yarısı çoklu yoksulluk yaşıyor. Bunlara sosyal yardımları artırmadan nüfusu artırmak demek, bu çocukları doğar doğmaz yoksulluğun içine bırakmak demek.
Yoksul çocuk sayısı azalmıyor ama yardım alan çocuk sayısı ya azalıyor ya azaltılıyor. Tekrardan sizin 2025 faaliyet raporu ve TÜİK’in İstatistiklerle Çocuk rakamlarıdır efendim bunlar. 2024 yılında şartlı nakit transferi alan çocuk sayısı 3,31 milyonmuş.
İnanılır gibi değil. 2,27 ve hedefiniz, kendi hedefiniz yine 2,34 milyon çocuk. Neden hedefi düşürüyorsunuz? Şartlı nakit transferi alan çocuk sayısı bundan 3 sene önce 3,31 milyonken devamlı bunu düşürmüşsünüz.
Yoksul çocuk sayısında düşüş olduğu için mi? Genel olarak çocuk oranında düşüş farklı. İnsanlar çocuk doğmuyor. Peki neden 1 milyon çocuk şartlı nakit desteği almaktan mahrum bırakılıyor? Kız çocuklarına bakalım, Sayın Bakan.
Bu konudaki hassasiyetinizi biliyoruz. [Bu cümledeki rakamlar deşifrede belirsiz.] Bu, sadece çocuk sayısı düşüyor diye açıklanamaz.
Çocuk sayısı düşüyorsa daha fazla çocuğa verin. Yani burada düşürmeyin siz bütçeyi. Devam edelim kız çocuğu için.
Yardım alan kız çocuklarının okula devam hedefini 2027’de yüzde 95’ten yüzde 90’a düşürmüşsünüz. Neden hedefinizi düşürüyorsunuz? Neden biz kız çocuklarının yüzde 100’e varan bir oranda yardım alan kız çocuklarının okula devam hedefini hedeflemezken yüzde 95’ten yüzde 90’a düşürüyoruz bunu? [Deşifrede belirsiz.] Yapmayınız, Sayın Bakanım.
Yardım alan kız çocuklarının okula devam hedefi 2026’da yüzde 95, 2027’de yüzde 90. Bu hedefi düşürmeyin. Yani bu kız çocuklarının yüzde 100’üne hedef vermemiz gerekirken siz hedef düşürüyorsunuz.
İlköğretimdeki yoksul çocuğa verilen aylık yardım. Bakınız, şartlı nakit transferleri. İlköğretimdeki bir erkek çocuk ayda 270 lira alıyor, kız çocuk 300 lira alıyor.
TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 verileri. Bir kişinin tek bir günlük gıda harcaması 317 lira. Yani bir kişinin tek bir günlük gıda harcamasını siz bir çocuğa bir ay için veriyorsunuz.
Üç tane, dört tane gofret parasıdır. Devam edelim. Bu sefer de sağlık kontrolü şartıyla şartlı sağlık yardımına bakalım.
Şimdi yoksul bir çocuğa şartlı sağlık yardımı ayda 350 lira. Bunun için gelir testi gerekiyor, sağlık kontrolü gerekiyor. Ve 21 bin lira veriyorsunuz.
Yani 5 yıl boyunca ayda 350 lira olmak kaydıyla. Ama üçüncü çocuğa doğum yardımı için tam 300 bin lira veriyorsunuz. Bunun 15 katı.
Oysa biraz önce size bir istatistik gösterdik. 4 veya daha fazla çocuğu olan hanelerde çocukların yarısı, yüzde 45,7’si, zaten yoksullukla mücadele ediyor. Dolayısıyla burada bakıyorsunuz.
Gelir testi arıyorsunuz. Sağlık kontrolü arıyorsunuz. Ayda 350 lira sağlık yardımı yapıyorsunuz.
Öte yandan iki çocuğa bir üçüncü çocuk yapmak isteyen aileye de bunun 15 katı kadar destek veriyorsunuz. Ben burada bir hakkaniyet ilkesi görmüyorum açıkçası, Sayın Bakanım. Bir de son olarak bugünkü sunumunuzu dinledim ama kaçırdım.
Sizler vatandaşlık maaşı üzerinde çalışıyordunuz. Geçen sene burada bahsetmiştiniz. Türkiye Aile Destek Programı sona erdikten sonra Cumhurbaşkanı Yardımcımız Sayın Yılmaz, “Pilot uygulamasını birkaç yılda başlatacağız,” dedi.
Ben sizin bütçenizde bunu kaçırdım. Ama eğer varsa bu konuda bizi bilgilendirebilirseniz sevinirim. Son olarak, konuşmamı bitirirken, Bekâr Anneler Derneği.
Burada çok örgütlü bir dernek. Çocuğunu tek başına yetiştirmek zorunda kalan bir dernek. Sizden bir randevu isterler.
17 Kasım’da tek ebeveynli aileler sempozyumu var. Uluslararası, küresel ölçekte. Oraya da katılıyorlar.
Ülkeyi temsil edecekler. Onlardan önce sizlerle konuşup size projelerini aktarabilirlerse ve sizden beklentilerini anlatabilirlerse çok memnun olacaklar, diyorum. Hepinizi saygıyla, sevgiyle selamlıyorum.”
