Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Bornova Erzene Mahallesi’nde 234 hektarlık alanı kapsayan imar planına ilişkin açılan davada İzmir 2. İdare Mahkemesi iptal kararı verdi.
Bornova Belediyesi’nin açtığı davada dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, söz konusu planın kamu yararı ve şehircilik ilkeleri açısından uygun olmadığı yönünde görüş bildirildi.
Bilirkişi heyeti, planların 1/100.000 ve 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planlarında yer alan orman, tarım ve doğal karakteri korunacak alan kararlarıyla çeliştiğini, bu nedenle kademeli planlama hiyerarşisine uygun hazırlanmadığını değerlendirdi. Raporda, üst ölçekli planlarda yer alan koruma ilkelerinin dikkate alınmadığı, çevresel değerlerin korunması gerekirken yerleşime açıldığı vurgulandı.
Raporda ayrıca planlama alanındaki zeytinliklerin yalnızca tarımsal üretim alanı değil, aynı zamanda ekolojik sistem açısından kritik bir yapı oluşturduğu belirtildi. Bu alanların mikroklima etkisi yarattığı, su döngüsüne katkı sağladığı, yeraltı su kaynaklarını beslediği, yaban hayatı için ekolojik koridor işlevi gördüğü ve ormanlık alanlarla kentsel yerleşimler arasında yangın yayılımını yavaşlatan tampon bölge niteliği taşıdığı ifade edildi. Bu nedenle yapılaşmanın ekolojik dengeyi bozabileceği ve telafisi güç çevresel etkiler doğurabileceği kaydedildi.
Planlarda yaklaşık 5 bin kişilik nüfus öngörülmesine ve düşük katlı yapılaşma kararlarına rağmen, bilirkişi heyeti özellikle eğimli topoğrafyada öngörülen yoğunluk kararlarının ciddi kazı ve dolgu gerektireceğini, bunun da doğal arazi yapısını ve silueti bozacağını belirtti. Bu durumun ulaşım, zemin stabilitesi ve çevresel sürdürülebilirlik açısından da risk oluşturduğu ifade edildi.
Bilirkişi raporunda plan açıklama raporlarının da yetersiz olduğu, planın gerekçesi, vizyonu, hedefleri ve stratejisinin açık biçimde ortaya konulmadığı, nüfus hesaplamalarının ve sosyal-teknik altyapı analizlerinin bilimsel ve bütüncül şekilde yapılmadığı tespitine yer verildi. Plan değişikliklerinde ise yapılan değişikliklerin gerekçelendirilmediği ve altyapı üzerindeki etkilerin analiz edilmediği belirtildi.
İptal kararı ile ilgili TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi şu açıklamayı yaptı:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 29.01.2025 tarihli ve 11625068 sayılı Olur'u ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109. maddesi uyarınca onaylanan İzmir ili, Bornova ilçesi, Erzene Mahallesi yerleşim alanı kuzeyi ile İstanbul Caddesi arasında kalan alanda 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı 13.05.2025 tarihinde Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
İzmir 2. İdare Mahkemesi’nin 2025/2009 E. nolu dosyasına kayden açılan davada mahkemenin 08.10.2026 tarihli kararı doğrultusunda;
üst ölçekli planlar ile örtüşmediği, planlama ile getirilen kullanım kararlarının planların kademeli birliktelik ilkesini sağlamadığı, bununla birlikte temelde plan açıklama raporlarında plan yapım gerekçelerinin de ortaya konulmadığı, plan vizyonu, amaç, plan hedefleri ve stratejilerine yer verilmediği, bu kapsamda, dava konusu koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planının hangi gerekçelere dayalı olarak planlama alanını gelişme konut alanı tanımıyla konut kullanımına açıldığı,
konut alanlarına getirdiği 3 farklı yoğunluk ve yapılaşma koşulunun planlama alanındaki doğal ve ekolojik değerlerin sürdürülebilirliğini nasıl sağlayacağı, bu durumun özellikle Zeytinlik alanlarında getirilen Konut tanımıyla ve zeytinliklere yönelik plan notlarında yer alan yapılaşma haklarıyla nasıl sağlanacağının da açıklanmadığı, planlama alanının büyüklüğü ve niteliği gereği planlamanın odağını oluşturacak koruma-kullanım dengesinin teknik açıdan sağlanamadığı,
planlama alanına getirilen yoğunluk kararları ve yapılaşma koşulları ile birlikte alanın doğal ve ekolojik değerleri ile zeytinlik alanlar bakımından koruma kullanma dengesi ve kamu yararı birlikte değerlendirildiğinde planlama alanının niteliği olan planlama alanındaki yol güzergahı ve gösteriminin de plana uygun şekilde işlenmemiş olmasının plan tekniği açısından eksiklik olduğu, farklı kullanım alanlarını birbirine bağlayan, süreklilik gösteren ve kademeli olarak kurgulanmış bütüncül bir ulaşım sisteminin oluşturulamadığı,
fay hattına dair plan ölçeğinin gerektirdiği ayrıntıda bir etüt çalışması bulunmadığı, na daya hazırlanmış güncel bir mikrobölgeleme etüt çalışmasına dayanmadığı,
Enerji Nakil Hatlarının geçtiği alanlarda, EKAT Yönetmeliğinde öngörülen yapı yaklaşma mesafeleri ve koruma kuşakları dikkate alınmaksızın imar adalarının düzenlenmiş olduğu, bunun planlama ve uygulama aşamasında ciddi teknik sorunlara yol açabileceği, planlama ekibinde yer alan uzmanlık alanlarının, alanın doğal zenginliğini, ekolojik işlevlerini ve biyoçeşitlilik potansiyelini bütüncül ve analitik biçimde ortaya koymaya elverişli olmadığı,
koruma amaçlı imar planlarında kullanım kararlarının biyoçeşitlilik araştırmaları doğrultusunda belirlenmesi gerekirken, planlama alanına özgü bilimsel nitelikte kapsamlı bir biyoçeşitlilik çalışmasının yapılmadığı,
Sonuç olarak dava konusu Koruma Amaçlı İmar Planlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve plan tekniğine uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup dava konusu işlemin İPTALİNE karar verilmiştir.
PLAN HAKKINDA
Bakanlık tarafından askıya çıkarılan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı’na göre; üst ölçekli planlarda “tarım arazisi” olarak görülen, aynı zamanda “Nitelikli Doğal Koruma Alanı” ve “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” statüsündeki bölge yapılaşmaya açılmıştı. Söz konusu alan, Manisa Çevre Yolu’nun sağında, Evka-3 ile Çiçekliköy arasında, 57’nci Topçu Tugayı’nın karşısında yer alıyor.
MÜLK SAHİPLERİ KİMLER?
Öte yandan planlama alanında bulunan 322 parselin büyük çoğunluğunun şahıs mülkiyetinde olduğu, önemli bir kısmının ise Batıçim, Ergörgülü İnşaat A.Ş. ve GRE İnşaat A.Ş.’ye ait olduğu belirtildi.
