EGEDESONSÖZ – Efes Antik Kenti’nin hemen bitişiğinde, 1. derece arkeolojik SİT alanında yapımı süren ve kamuoyunda uzun süredir tartışma yaratan Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi Projesi’ne ilişkin davada kritik bilirkişi keşfi gerçekleştirildi.
İzmir 5. İdare Mahkemesi’nde görülen ve Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) tarafından açılan dava kapsamında bilirkişi heyeti bugün proje alanında incelemelerde bulundu. Keşfe Selçuk ve çevre ilçelerden çok sayıda yurttaş ile EGEÇEP gönüllüleri de katıldı.
Keşif sonrası Egedesonsöz’e konuşan arkeolog Yusuf Yavaş, bilirkişi heyetinin sahayı detaylı şekilde incelediğini belirterek, alandaki görüntünün koruma ilkeleriyle bağdaşmadığını savundu.
"Vallahi güzel bir katılım vardı. Selçuk'tan, çevre ilçelerimizden, EGEÇEP'in gönüllülerinden insanlar geldi. Bilirkişi heyeti çok disiplinli bir şekilde araziyi taradı. Ancak arazi rezil bir halde. Bir şeyleri korumaya özen göstererek yapılan bir çalışma söz konusu değil. Canlarının istediği gibi her yere dolgu yapmışlar. Yer yer 3 metreyi geçen dolgular var" diyen Yavaş, çalışmaların geldiği noktaya tepki gösterdi.
Proje kapsamında ticari yapıların önemli ölçüde ilerlediğini öne süren Yavaş, "Belli alanlara bilet gişeleri ve dükkânları yerleştirmek için beton dökülmüş. Betonun üzerine dükkân yapmak için çelik iskeletler, yani binaların omurgaları yerleştirilmiş. Dükkân inşaatları konusunda epeyce bir mesafe alınmış. Hani buraya 'karşılama alanı' diyorlar ya, biz buna 'turistik AVM' diyoruz" ifadelerini kullandı.
Alanın farklı noktalarında yoğun beton kullanıldığını söyleyen Yavaş, projenin içeriğine ilişkin belirsizliklerin sürdüğünü belirterek, "Diğer tarafta çok hacimli mekânlarda ciddi beton dökülmüş. Yollar yapılmış ama işlevlerini bilmiyoruz. Çok üzücü bir şekilde elimizde hâlâ proje yok. Ne yapıyorlar ve ortaya bittiğinde ne çıkacak, bunu bilmiyoruz" dedi.
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan alanlarda doğal ve kültürel peyzajın korunmasının temel bir ilke olduğuna dikkat çeken Yavaş, "Şu anda oradaki fotoğraf tamamen bu ilkeye aykırı bir görüntü veriyor. Bilirkişi heyeti de bunu gördü. Avukatlarımız Ali Arif Cangı ve diğer hukukçular da son derece özverili bir savunma gerçekleştirdi" diye konuştu.
Yaklaşık 14 aydır projeye karşı mücadele yürüttüklerini ifade eden Yavaş, "Biz 14 aydır verdiğimiz mücadelede çok güzel bir noktadayız. Oradaki fotoğrafı görüp de beğenecek bir kişinin olduğunu düşünmüyorum. Bundan sonrası bilirkişi raporuna ve mahkemenin vereceği karara bağlı" değerlendirmesinde bulundu.
Bilirkişi heyetinin hazırlayacağı raporun, hem projenin geleceği hem de Efes Antik Kenti'nin korunması açısından belirleyici olması bekleniyor.
ÇALIŞMA HAKKINDA
UNESCO Dünya Mirası Efes Antik Kenti yakınlarında geçtiğimiz yılın Mayıs ayında başlayan çaılışmalar, arkeologlar, kültür çevrelerinin ve yerel yönetimlerin tepkisini çekmişti. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, bölgedeki Vedius Gymnasiumu’nun tam karşısına “karşılama kapısı” inşa ediliyor. Bu alanda alışveriş birimlerinin yer alacağı, Efes Antik Kenti’nin her iki kapısındaki mevcut dükkanların kaldırılarak tamamının bu yeni merkeze taşınacağı ifade ediliyor. Alanda ayrıca otopark da olacak ancak bölgedeki hafriyatın arkeolojik tabakalara zarar verdiği iddiası tartışmaları beraberinde getirdi.
TAPINAK İDDİASI
Arkeolog Yusuf Yavaş, 2013 yılında Viyana Teknik Üniversitesi’nden Dr. Sırrı Seren tarafından yapılan jeofizik ve jeoradar araştırmalarında, Küçük Tusan bölgesinde yer alan Roma villasına ek olarak Vedius Gymnasiumu ile Selçuk–Kuşadası karayolu arasında bir kilise ve tapınak olması muhtemel bir yapının tespit edildiğini dile getirmişti. (Fotoğraflar: Mehmet Durmuş)
