Geçen Mayıs ayında İzmir'de önemli bir buluşma vardı: 'Cumhuriyetin II. Yüzyılı Kültür ve Sanatın Geleceği' başlıklı etkinlikte ülkemizin seçkin aydınları bir araya gelip cumhuriyetin geleceğini konuştular. O sırada Fransa'da 'Işık Taşıyan Eller' etkinliğimizde olduğum için bu buluşmayı izleyememiştim. Neyse kitabı yayımlanmış, pek sevindim ve bugünkü köşeme bu kitabı taşıdım. İzelman yönetimini bu kitap nedeniyle tebrik ediyorum.
Kitabın girişinde Başkan Tunç Soyer'in manifestosu ve gönderdiği davet mektubu yer alıyor:
Proje Koordinatörü Zeynep Altıok Akatlı, açılışta yaptığı 'Sanat Kavrayıştır' başlıklı konuşmada bazılarının asla anlayamayacağı vurgular yapmış:
[Sanat birçok anın, olayın taşıyıcısıdır. Sanat aracıdır aynı zamanda. Hayatın içindedir. Gözümüzün önünde olup biteni (aşikar olanı) gözden kaçırdığımız anların uyarıcısıdır. Düşündürendir, geliştirendir, sorgulayandır sanat. Bireysel ve kolektiftir. Çoğu zaman kendi iç dünyamıza kapı açar. Kendimizi tanımamız, kendimizle yüzleşmemiz için bir iç yolculuğun tetikçisidir. Kendi yolculuğumuzun başkalarının dünyalarına taşınmasına aracılık eder. Farkındalıktır, bütünleştiricidir, paylaşımdır.
Sanatın görevi doğrudan doğruya toplumsal, sosyolojik ya da siyasal değişimler yaratmak değildir elbette. Ancak sanat bu değişimlerin ivmesidir. Çünkü sanat hayal gücüdür. Üretkendir, geçişkendir, birikimdir. Harekete geçirendir. Daha iyiye ihtiyaç yaratandır. Kötüyü ve iyiyi, gerçeği ve hayali kavramaya, başka gözle görmeye vesiledir. Yorumlayandır. Gelişimin önünü açan, ilham ve cesaret verendir.
Büyük önder Mustafa Kemal Atatürk'ün ülkesinin gerçeğini kavrayışında, ileriyi gören vizyonuyla ona 'olmaz' denen büyük Cumhuriyet hayalini kurdurtan ve 'olmaz' deneni başarma azmini, cesaretini veren derin bir kültür birikimi vardı. Bu birikimin bir parçası olarak şüphesiz sanatın Cumhuriyet aydınlanmasındaki payı büyüktür. Bu nedenle Atatürk, büyük yıkımdan çıkmış, yoksul ve yılgın bir halkın Cumhuriyetle bağını kurarken ekonomik kalkınma, kaynak yaratma ve adil düzen kadar önem vererek halkını sanatla buluşturmayı önemsemiştir. 'Sanatsız kalan bir halkın hayat damarlarından biri kopmuş demektir' sözü bir klişe değil; devrimlerin azmini, başarısını sağlayan umudun ve iyileşme ihtiyacının vurgusudur. Bu kimi zaman az önce bahsettiğim bireysel iyileşme kimi zaman da kolektif iyileşmenin parçası olarak, birlikte olma bilincinin kaçınılmaz parçası olarak da önemlidir. ]
Başkan Tunç Soyer de açılış konuşmasında çok değerli konuların altını çizmiş:
'Bugün Cumhuriyet'imiz, asırlık bir çınar gibi bütün kudretiyle yaşıyorsa ve bu ülke Nazım'ları, Bedri Rahmi'leri yetiştirmiş ve yetiştirmeye devam ediyorsa hiç şüphesiz bunu Cumhuriyet'imizin kurucu iradesine ve köklü Anadolu Uygarlığı'na borçluyuz. Aslında Jürgen Habemas'a atıfla diyebiliriz ki Anadolu aydınlanması yarım kalmış bir projedir; ama aydınlanma, aynı zamanda hiçbir zaman bitmeyecek bir projedir. Çünkü günün koşullarına uymak zorunda. O nedenle aydınlanma çabası sonsuza kadar sürecek.
Mustafa Kemal Atatürk, sanatsız devrim olmayacağını, olsa da o devrimin yaşamayacağını ifade ediyor. Sanata atfettiği değer nedeniyle onu bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz.
Biz bu ülkede konser yasakları, linç kampanyaları, sanatçıların hukuksuz biçimde yargılanması, ev hapsi gibi sanata karşı yapılan yüzlerce adaletsizliğe şahit olduk. Oysa sanatı ve sanatçıyı kalıplara sokamaz, ehlileştiremezsiniz. Sanatın özünde, sanatçının mayasında tekliğe karşı çokluk, baskı ve zorbalığa karşı özgürlük ve adalet duygusu yer alır. '
Kitapta yer alan oturumlar ve konuşma metinleri şöyle:
I. OTURUM Kuruluşun ve İlk Yüzyılın Kültür Politikaları: Zeynep Altıok Akatlı • Prof. Dr. Suat Çağlayan • İstemihan Talay • Fikri Sağlar • Ercan Karakaş
II. OTURUM Devlet ve Sanat İlişkisi. Eren Aysan Yığcı • Yekta Kopan • Hasan Hüseyin Akbulut • Yücel Erten • Doç. Dr. Elif Koparal
III. OTURUM Yerel Yönetimler ve Sanat: Tunç Soyer • Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen
IV. OTURUM Toplum Belleği ve Sanat: Haydar Ergülen • Yekta Kopan • Tezcan Karakuş Candan • Cemal Ünlü • Gökhan Akçura
V. OTURUM Sanat ve Eğitim Politikaları: Dr. Öğr. Üyesi Zühal Çetin Özkan • Prof. Dr. Oğuz Makal • Prof. Dr. Kemal Kocabaş • Prof. Dr. Zafer Gençaydın • Cihat Aşkın • Prof. Dr. Semih Çelenk
VI. OTURUM Sanat, Yaratıcı Endüstriler ve Kültür Ekonomisi: Doç. Dr. Serhan Ada • Yeşim Özsoy • Bülent Forta • Fatih Gençkal • Cenkhan Aksoy • Sarp Keskiner
VII. OTURUM Sanata El Verenler (Sosyal Sorumluluk ve Sponsorluklar): Banu Tunçağ • Yekta Kopan • Selda Susal Saatçi • Müjde Unustası • Görgün Taner • Uğur Işık • Hasan Hüseyin Akbulut
VIII. OTURUM Sanat Kürsüsü: Sanat ve Gelecek: • Orhan Alkaya • Mehmet Aksoy • Murat Germen • Raşit Çavaş • İbrahim Karaoğlu • Ali Cengizkan • Elif Akkaya • Cem Sağbil • Mehtap Meral • Vecdi Sayar • Cem Erciyes • Onur Behramoğlu • İbrahim Yazıcı • Barış İnce • Cihan Demirci…
***
Tebrik etmemiz gereken insanlar var: Kitabın editörü Merve Akıncı Almaz, katkılarıyla Eren Aysan, Taylan Özgür Üstün, son okumaları yapan Hicran Özdamar Yalçınkaya, Nihan Karahan, Esra Kökkılıç… Kurumsal Kitap Tasarımını yapan Ömer Durmaz, Grafik Uygulama Aynur Sarıbüyü… Hepinizin ellerine sağlık.
