Türkiye ekonomisinin olumlu göstergelerine rağmen, cari açık ve buna bağlı sürdürülebilir kalkınma, mücadele edilmesi gereken sorunların başında geliyor. Reçete; yeni yatırımlar, üretim, istihdam ve ihracat…Bunları gerçekleştirirken de öncelikli hedef, imalat sanayiinin ithalata bağımlılığının azaltılması ve emek-yoğun üretimden, bilgi-yoğun teknolojiye geçmek.

Hazırlanmakta olan yeni teşvik paketi, iş ve sanayi kesiminde genelde memnuniyet yaratırken diğer taraftan da bazı bölgelerin aşırı kayırılmasının ayrımcılığa ve haksız rekabete yol açacağı konusunda eleştirilere de maruz kaldı. Türkiye 6 farklı bölgeye bölünerek, desteklerden en büyük payı Güneydoğu Anadolu bölgesini kapsayan '6.bölge' aldı. Her zaman olduğu gibi desteklerden en az payı İzmir'inde içinde bulunduğu '1.bölge' alıyor.
Dört farklı kategoride teşvik var
Genel Teşvik Uygulamaları
Bölgesel Teşvik Uygulamaları
Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki
Stratejik Yatırımların Teşviki
KDV İstisnası
Gümrük Vergisi Muafiyeti
KDV İstisnası
Gümrük Vergisi Muafiyeti
Vergi İndirimi
Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği
Yatırım Yeri Tahsisi
Faiz Desteği
KDV İstisnası
Gümrük Vergisi Muafiyeti
Vergi İndirimi
Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği
Yatırım Yeri Tahsisi
KDV istisnası
Gümrük Vergisi Muafiyeti
Vergi indirimi
Sigorta Primi işveren Hissesi Desteği
Yatırım Yeri Tahsisi
Faiz Desteği
KDV iadesi

Yukarıdakilere ilave olarak, yatırımın 6.bölgede yapılması halinde Gelir Vergisi Stopajı Desteği ve Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği de var.
Yeni paketin getirdiği bir diğer uygulama da, vergi indirimi desteği münhasıran teşvik belgesine konu yatırımdan elde edilecek kazançlara uygulanmakla birlikte, 2.,3.,4.,5.ve 6. bölgelerde yatırım yapan firmalar için, yatırıma katkı tutarının belirli bir kısmı yatırım döneminde tüm faaliyetlerinden elde ettiği kazançlar üzerinden uygulanabilecektir.
Örneğin; İzmir'deki bir firma (1. Bölge), Manisa'da (3. Bölge) 5 milyon TL'ye yatırım yaptı. Manisa'nın yatırım katkı oranı yüzde 25, yani 1 milyon 250 bin TL. Bu rakamın yüzde 20'si yani 250 bin TL'yi İzmir'deki faaliyetinden elde edilen kazançlarında indirim olarak kullanabilir. Aynı yatırımı Diyarbakır ya da Şanlı Urfa'da (6.Bölge) yapsaydı; yatırım katkı oranı yüzde 50, 2 milyon 500 bin TL. Bu rakamın yüzde 80'i, 2 milyon TL'yi İzmir'deki faaliyetlerinde gider olarak kullanabilecekti. Ancak, aynı yatırımın yine İzmir'de yapılması halinde bu haktan faydalanmak mümkün değil.
Sigorta primini 12 yıl devlet ödüyor.
Hazırlanan pakette bir an önce yatırım yapılması teşvik edildiği için; 31.12.2012 'ye kadar yapılacak yatırımlarda destek oranları yüksek tutulmuş daha sonra kademeli olarak azaltılmıştır. Bu nedenle 2012 yılı sonuna kadar yapılacak yatırımlarda sigorta primi işveren payı bilgelere göre sırasıyla 2, 3, 5, 6, 7 ve 10 yıl boyunca hazine tarafından karşılanacaktır. Ayrıca yatırımın 6. Bölgede Organize Sanayi Bölgesi (OSB)'de yapılması durumunda süre 12 yıl olacaktır. Yatırımın 'Büyük Ölçekli Yatırım' olması durumunda ise ilave olarak gelir vergisi stopajı ve sigorta primi çalışan payı da aynı sürelerde hazine tarafından karşılanacaktır.
1.ve 2. Bölgelere faiz desteği yok
Faiz desteğinden 3,4,5,ve6. Bölgeler faydalanabiliyor. TL cinsi kredilerde 3 puandan başlayan destek 6. Bölgede 7 puana ulaşıyor. Azami destek tutarı ise bölgelere göre 500 bin ile 900 bin TL arasında değişiyor.
İzmir Bergama ve Dikili'de turizm yatırımlarına teşvik var
'Öncelikli yatırımlar' olarak sınıflandırılan yatırımlarda 1., 2., 3., 4., ve 5. bölgelerde yer alması durumunda 5. Bölge desteklerinden yararlanacaklardır.
Öncelikli yatırımlar;
  • Madencilik yatırımları,
  • Demiryolu ve denizyolu ile yük veya yolcu taşımacılığına yönelik yatırımlar,
  • Test merkezleri, rüzgar tüneli ve benzeri nitelikteki yatırımlar,
  • Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinde yapılacak turizm yatırımları,
  • Özel sektör tarafından gerçekleştirilecek ilk, orta ve lise eğitim yatırımları
  • Yatırım tutarı 20 Milyon¨üzerindeolan;
  • Belirli ilaç yatırımları,
  • Savunma sanayi yatırımları.
Türkiye'de bulunan 27 tane Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin iki tanesi İzmir'de. Bergama ve Dikili'de yapılacak Turizm yatırımları 5. Bölgeye verilen teşviklerden yararlanabilecek.
Kümelenme ve Ar-Ge yatırımlarının yanı sıra stratejik öneme sahip yatırımlar da teşvik ediliyor.
Teşvik paketi henüz kanun metni olarak elimizde olmamakla birlikte son derece kapsamlı ve detaylı olduğunu söyleyebiliriz. Ancak, yatırım yapmak için sadece birtakım teşvikler ve destekler vermek yetmez. Coğrafi şartlar, güvenlik, alt yapı, lojistik, nitelikli iş gücü vb. diğer şartlarında uygun olması gerekir. O nedenle, teşvik paketinden aslan payını alan '6.bölge' nin ne kadar etkili olacağını ve ekonomiye katkı koyacağını birlikte izleyeceğiz.