EGEDESONSÖZ – İzmir’de tartışmalı imar planlarına yargıdan peş peşe iptal kararları geldi. TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi’nin açtığı davalarda Kiraz ve Bayraklı’daki planlar mahkeme engeline takıldı. Kiraz’da tarım alanlarını yapılaşmaya açan TOKİ planları ikinci kez iptal edilirken, Bayraklı Salhane’deki rezerv yapı alanına ilişkin imar planı değişikliği de yargıdan döndü.
Eylül ve Ekim 2026 döneminde sonuçlanan davalarda verilen kararların gerekçelerinde; planlama ilkelerine, kamu yararına ve imar mevzuatına aykırılıklar öne çıktı.
KİRAZ’DA TOKİ PLANLARINA İKİNCİ İPTAL
Kiraz’da tarım alanlarını yapılaşmaya açan TOKİ kaynaklı imar planları bir kez daha yargı engeline takıldı. Söz konusu planlar mahkeme tarafından ikinci kez iptal edildi.
Şehir Plancıları Odası'nın açıklaması şu şekilde:
İzmir İli, Kiraz İlçesi’nde Tarım Alanlarını Gelişmeye Açan TOKİ Planları 2. Defa İptal Edilmiştir!
1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ilgili hükümleri ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek 11(c) maddesi uyarınca onaylanan İzmir 2. İdare Mahkemesinin 2024/491 ve 2024/758 Esas sayılı davalarındaki 08.01.2025 tarihinde 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planına yönelik verilen yürütmeyi durdurma kararındaki gerekçeler göz önüne alınarak İzmir ili, Kiraz ilçesi, Arkacılar Mahallesi, muhtelif parsellere ilişkin 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı 28.07.2025 tarihinde Odamız tarafından yargıya taşınmıştır.
İzmir 4. İdare Mahkemesi’nin 2025/1272 E. nolu dosyasına kayden açılan davada mahkemenin 02.09.2026 tarihli kararı doğrultusunda;
- birinci basamak sağlık hizmetleri için Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ek-2 tablosuna uygun asgari büyüklükte eğitim tesis alanları ayrılmadığı,
- 1/1000 ölçekli planda derelerin geçtiği alanların her iki tarafında da 5 metre genişliğinde yolların ayrılmadığı yerlerin bulunduğu, 1/1000 ölçekli planda da sadece “Dere” gösteriminin yer aldığı, “Dere ve Servis Yolu” gösteriminin bulunmadığı,
- “her türlü güvenlik önlemlerine ilişkin (Kayma riski, heyelan riski, oyulma riski vb.) tüm tedbirlerin ilgili idarece alınması ve dere kenarında korkuluk yapılarak can ve mal güvenliğinin sağlanması gerektiği” hususunun plan notlarında yer almadığı, planlanan alanda bulunan Enerji Nakil Hatlarının planlarda gösterilmediği,
- dava konusu 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı raporunda ortalama hane halkı büyüklüğü 2,8 olarak belirtilmiş iken, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı raporunda ise ortalama hane halkı büyüklüğünün 2,91 olarak belirtildiği, dava konusu 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı Plan Raporunda Konut+Ticaret Alanında yoğunluk 260 kişi/ha olarak belirtilirken, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Plan Raporunda bu yoğunluğun 290 kişi/ha olduğunun ifade edildiği,
- planlarda yoğunluk ve nüfusla ilgili hem farklı ifadelerin yer aldığı, hem de planlanan alanda yaşayacak nüfusun tespit edilmesinde brüt ve net yoğunluklar dikkate alınmadan sadece yapılması planlanan konut adedi üzerinden planlama yapıldığı, 1/1000 ölçekli plan raporunda hem konut alanları hem de diğer kentsel donatı alanlarına ilişkin otopark alanlarının nerede, ne büyüklükte ve kaç araçlık olacağının belirlenmediği, yani otopark kapasitesi ve dağılımının yapılmadığı ve planda gösterilmediği, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında alanın güneydoğusunda kültürel tesis alanı, belediye hizmet alanı ve teknik altyapı alanlarının tamamının 12 metrelik çıkmaz yoldan servis almasının imar planı ilkeleri açısından Mekansal Planlar Yönetmeliğinin 26. maddesi kapsamında uygun olmadığı, 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında motokurye araç parklarının ve ulaşım sistemi içerisinde bisiklet ile ulaşımın planlamadığı, bisiklet park yerlerinin uygulama ilkelerinin geliştirilmediği,
- 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında anaokulu için ayrılması gereken alanın planda ayrılmadığı, ilkokul ve ortaokulun beraber düşünüldüğü durumda asgari ayrılması gereken alanın planda ayrılmadığı, lise alanının planda yer almadığı, sağlık tesisi alanının (Aile Sağlık merkezi vb.) planda yer almadığı, Plan Raporunda hastane alanının planlanmadığı ve Ticaret+Konut alanlarına ihtiyacın gerekçesinin açıklanmadığı, dava konusu alanın yer seçiminde hangi kriterlerin ele alındığı, Kiraz ilçesi sınırları içerisinde yer alan bu konut alanına ihtiyaç olup olmadığı, yüksek yoğunluğun neden ve nasıl belirlendiği, Kiraz ilçesi nüfus projeksiyonlarına göre nüfusu azalan bir yerleşmede hangi gerekçelerle konut ihtiyacı bulunduğu tespit edilmeden ilçe merkezinden uzakta, parçacıl bir anlayışla planlama yapıldığı,
Sonuç olarak dava konusu imar planlarının, planlama esaslarına, planların kademeli birlikteliğine, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmış olup dava konusu işlemin İPTALİNE karar verilmiştir.
SALHANE’DE REZERV YAPI ALANI KARARI İPTAL
Bayraklı Salhane Mahallesi’nde yer alan 25001 ada 3 parsele ilişkin Rezerv Yapı Alanı kapsamındaki 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği de mahkeme kararıyla iptal edildi.
Şehir Plancıları Odası'nın açıklaması şu şekilde:
İzmir İli, Bayraklı İlçesi, Salhane Mahallesi, 25001 ada 3 parsele İlişkin (Rezerv Yapı Alanı) 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği İptal Edilmiştir!
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 27.03.2025 tarih ve 12145907 sayılı yazısı ile; 6306 sayılı Kanun uyarınca Bakanlık Makamınca 06.03.2024 tarihli ve 25589 sayılı Makam Olur’u ile Rezerv Yapı Alanı ilan edilen İzmir İli, Bayraklı İlçesi, Salhane Mahallesi, 25001 ada 3 parselde kayıtlı taşınmaz ile bir kısım tescil harici alan üzerinde 14.04.2022 tarihli “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş Arasında 6306 Sayılı Kanun Kapsamında Yapılacak Dönüşüm Uygulamalarına İlişkin İşbirliği Protokolü” kapsamında Emlak Planlama İnşaat Proje Yönetimi ve Ticaret A.Ş. tarafından hazırlatılan ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun’un ilgili hükümleri kapsamında onanan İzmir İli, Bayraklı İlçesi, Salhane Mahallesi, 25001 ada 3 parsele İlişkin (Rezerv Yapı Alanı) 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği 02.06.2025 tarihinde Odamız ve TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi tarafından yargıya taşınmıştır.
İzmir 8. İdare Mahkemesi’nin 2025/939 E. nolu dosyasına kayden açılan davada mahkemenin 09.10.2026 tarihli kararı doğrultusunda;
- 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine ait Plan Açıklama Raporunda plan değişikliği gerekçesine ve plan değişikliğini gerekli kılacak analizlere yer verilmediği,
- 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile toplam inşaat alanının arttırılmasına rağmen arttırılan inşaat alanı için gerekli sosyal donatı alanlarında herhangi bir iyileştirme yapılmadığı,
- dava konusu 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği 3 No.lu Plan Notunda “3- Zemin katta yol boyu ticaret yapılabilir” hükmü ile zemin katta ticaret kullanımı öngörülmesinin üst ölçekte 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı kararlarına uygun olmadığı, dava konusu plan değişikliğinde zemin katta ticaret kullanımı öngörülmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine de aykırı olduğu,
Sonuç olarak dava konusu plan değişikliğinin planlama tekniklerine, imar mevzuatına ve kamu yararına aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmış olup dava konusu işlemin İPTALİNE karar verilmiştir.
