Son dönemlerde en çok tartışılan konuların başında yer alıyor. İzmir’’i kimlerin yaktığı sorusu’…’¶ Burada üzerinde durulması gereken konu 88 yıl önce İzmir’’in tarihinde ’“kara leke’” olarak yer alan bu soru değil, asıl önemli olan neden bu konunun bugün tekrar gündeme getiriliyor olmasıdır. Bence’…
Aslında İzmir yangının konu olduğu dev bütçeli bir dizi filmde ortaya atılan iddialar ilk değil, Daha öncede bu tür iddialar ile karşı karşıya kalmıştık. ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nde kabul edilen son soykırım tasarısına bile gizlice İzmir yangını konusunun dahil edildiğine de şahit olmuştuk. Bu şu sonucu doğruyor’… İzmir Yangını da bir şekilde sözde soykırım tasarısına eklenmiş oldu.
Bu vahim olay sonrası çok sayıda senaryo ortaya atılmış, herkes bir noktadan suçlu arama yarışına girmişti. Bunlardan bazılarına sıralayacak olursak genel çerçevede çeşitli ırklara dayandırılmak istenen iddialar göze çarpıyordu. Kimileri Hristiyanları kovmak isteyen Türkler yaktı derken, kimileri İzmir’’den ayrılan Rumlar, kimileri ise bu ortamdan faydalanmak isteyen Ermeni çeteleri yaktı demişti. Hatta hiç kimse yakmadı’… İzmir kendi kendine yandı! Diyenler bile olmuştu’…
Tabii ki bu son ihtimal çok komik olmanın ötesinde inandırıcılıktan da oldukça uzak’… Dönemin itfaiye raporlarına göz attığımızda yangının oldukça planlı ve örgütlü bir organizasyon sonucu aynı anda birçok noktada başladığı ifade ediliyor.
Burada son yıllarda Amerika ve bazı Avrupa ülkelerinde yaşanan gelişmeler göz ardı edilmemeli diye düşünüyorum’… Çünkü her nedense bir filmin sahnesinde ortaya atılan bu iddia daha önce saman alevi şeklinde başlayan ama sonrasında ermeni soykırım iddiaları olgunlaşan, alınan kararlar sonrası büyük bir yangına dönüşen zincirin halkaları olarak karşımıza çıktı’…
Evet Amerika’’da ve bazı Avrupa ülkelerinde Ermeni lobisi ve diaspora boş durmuyor. İyi çalışıyor ve amaçlarına ulaşmak uğruna bazı milletleri de kullanmaktan kaçınmıyor’… Daha önce Fransa ve birçok ülkede kabul edilen Ermeni Soykırım iddiaları ile ilgili olarak Temsilciler Meclisi’’nde alınan karar sonrası bir üst mecliste kabul görmesi yolunda çalışmalarını hızlandıran ve boşlukları doldurmak isteyen Ermeni lobisi, şimdide ’“The Pacific’” isimli filmin senaryosunda yer alan İzmir’’den Amerika’’ya göç etmiş bir Yunan ailenin İzmir’’in yakılması ve Rumların orada gördükleri zulüm ile ilgili bir sahneye yer vermiş’… Ne tesadüf ama bugüne kadar benzer filmlerin serisini Holywood piyasasına hakim Yahudi film yapımcıları ve senaristlerin yapımlarında görmüştük’…Her nedense şimdi ibre Türklere döndü’…
Arşivler açıldı’… Konuyla ilgili araştırmacılar ve dönemin yetkililerinin görüşleri ortaya serildi’… İzmir’’i Ermeni çetelerinin yaktığına dair uluslararası üç önemli belge büyük önem taşıyor’…Nedir bu belgeler’…Greskoviç, Prestiss ve Dumasmill Raporu.
O dönemde itfaiye teşkilatı Hristiyan kesimi sigorta eden batılı sigorta şirketlerinin bünyesinde oluşturulan İtfaiye Teşkilatı’’nın müdürü Greskoviçtir. Avusturya asıllı bir Hıristiyan olan Paul Greskoviç, 13 Eylül 1922’’de İzmir’’in Ermeni Mahallesi olan Basmane’’den, tam 25 ayrı kundaklanmış binadan büyük patlamalarla çıkan müthiş yangının rüzgarın ters esmesi neticesinde, Kadifekale’’den Bayraklı’’ya doğru, tüm Hıristiyan mahallesini 3 gün içinde yine rüzgarın şiddeti sebebiyle yakıp kavurduğunu belirterek, yangını Ermeni çetelerinin çıkardığını açıkça belirtmiştir. Denizden şehrin içine doğru esen İzmir’’in klasik rüzgarı imbat sayesinde Türk, Müslüman ve Yahudi mahallelerinin yakılması planlanmıştı. Rüzgarın ters esmesi ile yangının daha geniş alanlara yayılması engellenmişti.
Yangın ABD kaynaklarına da ermeni çetelerinin çıkardığına dair iddialar ile girmişti. ABD’’nin Ortadoğu Yardım Komisyonu Başkanı Mark O. Prestiss, yazdığı raporda bire bir yaşadığı yangın hakkında Paul Greskoviç’’in görüş ve tespitlerine tamamen katıldığını ve kendi raporuyla da yangın çıkaran unsurların Ermeni çetelerini işaret ettiğini belirtmektedir.
Bir başka rapor ise Fransız gemisinde görevli Amiral Dumesnil’’in raporu. 28 Eylül 1922 tarihli raporunda büyük İzmir yangının İzmir’’deki Ermeni çeteleri tarafından çıkarıldığı belirtilmekti.
Türk tarihçilerin aksine o dönemde İzmir’’de yaşayan ve yangına şahit olan yabancı uyruklu yetkililerin bizzat raporlarından anlaşılacağı üzere İzmir’’i Türklerin yaktığı ile ilgili iddia da Ermeni soykırım iddiası gibi koca bir yalandır’… Dev bütçeli filmler ve sevilen film oyuncuları ile bu yalanı gerçekmiş gibi ortaya atan ve beyinleri yıkayan intikam fırsatçıları elbette amaçlarına ulaşamayacaklardır’…