Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – İzmir’de Seferihisar Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda personel giderlerinden kıyı alanlarının kiralanmasına, sosyal denge sözleşmesinden ihale süreçlerine kadar birçok başlıkta mevzuata aykırılıklar ve eksiklikler tespit edildi.
Rapora göre belediyenin toplam personel gideri 542 milyon 321 bin TL’ye ulaşırken, mevzuatta belirlenen 503 milyon 905 bin TL’lik sınır 38 milyon 416 bin TL aşıldı. Denetçiler, personel giderleri yasal sınırın altına inene kadar yeni personel alımı yapılmaması gerektiğini belirtirken, belediyenin yıl içinde İçişleri Bakanlığı’ndan izin almadan şirketine personel alımını sürdürdüğünü kaydetti. Belediye ise personel gider oranları yasal sınırın altına inene kadar personel alımının durdurulduğunu bildirdi.
SOSYAL DENGE SÖZLEŞMESİNDE MEVZUATA AYKIRI DÜZENLEMELER
Sayıştay denetiminde, belediye ile TÜM-BEL-SEN arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde mevzuatta öngörülmeyen düzenlemelere yer verildiği belirtildi. Sözleşmede sendikal faaliyetler için belediyenin salon, araç ve gereç sağlaması, çalışanların çocuklarının belediyeye ait kreşlerden ücretsiz yararlanması, bazı belediye tesislerinin çalışanlar ile ailelerine ücretsiz kullandırılması gibi hükümler bulunduğu aktarıldı.
Sözleşmede ayrıca sendikal faaliyetlere katılan personele yasal izinler dışında yılda 20 iş gününe kadar ücretli izin verilmesi, çalışanların ulaşım hizmetinden ücretsiz yararlanması ve kadın çalışanların 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde ücretli izinli sayılması gibi düzenlemelerin yer aldığı ifade edildi.
Sayıştay, sosyal denge sözleşmelerinin yalnızca sosyal denge tazminatına ilişkin düzenlemeleri içermesi gerektiğini vurguladı. Belediye ise yeni dönemde sözleşmede belirtilen hususların düzeltileceğini bildirdi.
BELEDİYENİN KİRALADIĞI BÜFE KIYI ALANINDA ÇIKTI
Raporda, Seferihisar Hıdırlık Mahallesi Tuzla Caddesi’nde bulunan bir büfenin Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile gerekli protokol yapılmadan kiraya verildiği tespit edildi. Büfeyi kiralayan kişinin ise kiralama amacı dışına çıkarak başka ünite ve tesisler oluşturduğu ve alanı su sporları tesisi olarak işlettiği belirtildi.
Belediye, konuyla ilgili İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne yazı yazıldığını ancak henüz yanıt alınmadığını bildirdi. Sayıştay, belediyenin mülkiyetinde veya yasal tasarruf yetkisinde bulunmayan taşınmazların kiralama işlemlerine konu edilmemesi gerektiğini kaydetti.
RUHSATSIZ İŞYERLERİ TESPİT EDİLDİ
Belediyenin kiraya verdiği bazı taşınmazlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet yürütüldüğü belirlendi. Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nden alınan ruhsatlı işyerleri listesi ile kiraya verilen işyerlerinin listesini karşılaştıran denetçiler, ruhsatsız faaliyet gösteren işletmeler bulunduğunu tespit etti.
Belediye, gerekli işlemlerin yapıldığını bildirse de Sayıştay raporunda bu savunmayı doğrulayan bilgi veya belge sunulmadığı ifade edildi. Raporda, söz konusu işyerlerinin kontrol edilmesi ve mevzuata uygun şekilde ruhsatlandırılması gerektiği belirtildi.
İŞÇİLERİN GÖREVLENDİRİLMESİNE ELEŞTİRİ
Sayıştay, belediyenin personel şirketinden temin ettiği işçilerin çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirildiğini de raporuna aldı. Denetçiler, bu uygulamanın belediyenin kendi bütçesinden ücret ödediği ancak fiilen hizmetinden yararlanamadığı personel nedeniyle ek mali yük oluşturduğuna dikkat çekti.
Belediye, denetim raporunun ardından ilgili personelin yeniden görevlendirilerek belediyeye geri çekildiğini bildirdi. Ancak bu açıklamayı doğrulayacak belge sunulmadığı kaydedildi.
Raporda ayrıca temizlik işçisi, bekçi ve reyon görevlisi gibi unvanlarla işe alınan bazı personelin kısa süre sonra farklı birimlerde görevlendirilmesine ilişkin başlık da yer aldı.
MUHASEBE VE SATIN ALMA İŞLEMLERİNDE EKSİKLİKLER
Denetim raporunda, belediyenin bütçe içi işletmesi olan Seferihisar Belediyesi Sosyal Tesisler İşletmesi’ne ilişkin muhasebe işlemlerinde de mevzuata aykırılıklar tespit edildi. İşletmenin ticari faaliyetleri için ayrılan ödeneğin bütçede doğru ekonomik kodda gösterilmediği, bazı mal alımlarının farklı bir kod üzerinden muhasebeleştirildiği ve işletmenin gelir fazlası veya kârının belediye bütçesine gelir kaydedilmediği belirtildi.
Belediye, gerekli işlemlerin yapıldığını bildirdi ancak bu açıklamayı destekleyen bilgi ve belge sunulmadı.
Satın alma süreçlerinde ise bazı mal ve hizmet alımlarının muayene ve kabul işlemlerinin en az üç kişilik komisyonlar tarafından gerçekleştirilmediği, bazı alımlarda tutanak düzenlenmediği ve satın alınan mallar için varlık işlem fişlerinin dosyalarda bulunmadığı tespit edildi. Parça parça teslim edilen mallarda her teslimat için tutanak düzenlenmesi gerekirken bazı işlemlerin yalnızca son hakedişte kayıt altına alındığı kaydedildi.
Sayıştay, belediyenin muayene ve kabul işlemlerini mevzuata uygun biçimde yürütmesi gerektiğini belirtti.
TAŞINMAZLARIN TAPU KAYITLARIYLA KULLANIMI UYUŞMUYOR
Raporda, belediyenin tapuda kayıtlı bazı taşınmazlarının mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbirinden farklı olduğu da belirtildi. Denetçiler, taşınmazların fiili kullanım durumlarıyla tapu bilgilerinin uyumlu hale getirilmesi ve gerekli cins tashihi işlemlerinin yapılması gerektiğini kaydetti.
Belediye, bu eksikliklerin giderileceğini bildirdi.
TAŞINMAZLAR TAPUYA TESCİL EDİLMEDİ
Sayıştay raporunda, 5747 sayılı Kanun kapsamında Doğanbey ve Ürkmez belde belediyelerinden Seferihisar Belediyesi’ne devredilmesine karar verilen taşınmazlardan ikisinin tapu tescilinin hâlâ yapılamadığı belirtildi. Belediye, söz konusu taşınmazlar üzerindeki mahkeme şerhleri nedeniyle devir işlemlerinin gerçekleştirilemediğini bildirdi. Ancak diğer taşınmazların devri tamamlanırken, ilgili yasal düzenlemede öngörülen sürenin 2009 yılında sona ermesine rağmen iki taşınmazın devir işlemlerinin sonuçlandırılamadığına dikkat çekildi. Sayıştay, gerekli işlemlerin ivedilikle tamamlanması gerektiğini kaydetti.
5 BİN 193 İŞYERİNDEN 2 BİN 430’UNUN RUHSATI VAR
Seferihisar Belediyesi’nin ruhsat denetimlerine ilişkin bulguda, vergi dairesi kayıtlarına göre ilçe sınırlarında faaliyet gösteren 5 bin 193 aktif işyeri bulunduğu, belediye kayıtlarında ise ruhsatlı işyeri sayısının 2 bin 430 olduğu belirtildi. Bu veriler, iki kayıt arasındaki farkın 2 bin 763 işyeri olduğunu ortaya koydu. Sayıştay, ruhsatsız faaliyet gösteren işletmelerin bulunduğunu ve bazı işyerlerine gerekli yaptırımların uygulanmadığını tespit etti.
Belediye bulguya katıldığını ve gerekli işlemlere başlandığını bildirse de denetim sırasında düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı kaydedildi. Raporda, ruhsatsız işletmelerin denetlenmesi ve mevzuata aykırı faaliyet gösteren işyerlerine yasal yaptırımların uygulanması gerektiği vurgulandı.
9 ŞİRKET İŞÇİSİ ZABITA GÖREVİNDE ÇALIŞTIRILDI
Sayıştay denetiminde, belediye şirketinden doğrudan hizmet alımı kapsamında istihdam edilen 9 işçinin Zabıta Müdürlüğü’nde fiilen zabıta memuru olarak görevlendirildiği belirlendi. Raporda, zabıta hizmetlerinin asli ve sürekli kamu hizmeti niteliği taşıdığı, bu görevlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları sağlayan kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiği ifade edildi.
Belediye, söz konusu personelin Zabıta Müdürlüğü’nden alınarak farklı görev yerlerine dağıtıldığını bildirdi. Ancak bu açıklamayı doğrulayan bilgi veya belge sunulmadığı belirtildi.
136 KİŞİ BAŞKANLIK OLURUYLA ŞİRKETTE İŞE BAŞLATILDI
Raporda, belediye şirketinde işçi statüsüne geçiş kapsamında çalıştırılması uygun bulunan 267 kişinin ardından, herhangi bir gerekçe belirtilmeden Belediye Başkanı’nın olurlarıyla 136 kişinin daha işe başlatıldığı tespit edildi. Söz konusu alımların, personel giderleri için belirlenen yasal sınırın aşılmasına rağmen gerçekleştirildiği belirtildi.
Sayıştay, mevzuat kapsamında yeni işçi alımının ancak işten ayrılma veya zorunlu iş artışı gibi belirli koşullarda ve personel gider sınırı dikkate alınarak yapılabileceğini vurguladı. Belediyenin personel giderlerinin, raporda esas alınan hesaplamaya göre yasal sınırın yüzde 50,81’ine ulaştığı kaydedildi. Belediye ise ilçenin yaz aylarında artan nüfusunu ve kamu hizmetlerinin sürdürülmesi ihtiyacını gerekçe gösterdi. Denetçiler, işe alımların gerekli koşullar oluşmadan gerçekleştirilmesini mevzuata aykırı buldu.
DOĞRUDAN TEMİNDE FİYAT ARAŞTIRMASI EKSİKLİĞİ
Sayıştay, Seferihisar Belediyesi’nin 2025 yılında doğrudan temin yoluyla gerçekleştirdiği bazı alımlarda, hizmetin yalnızca tek bir kişi veya kuruluş tarafından karşılanmasını gerektiren nedenlerin ayrıntılı ve objektif biçimde ortaya konulmadığını belirledi. Raporda, tek kişiden alım yapılmasını haklı gösterecek belgelerin de onay dosyalarına eklenmediği ifade edildi.
Belediye, söz konusu eksikliğin ilerleyen dönemlerde tekrarlanmayacağını bildirdi. Sayıştay ise doğrudan temin işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesi gerektiğini kaydetti.
AVANS ÖDEMELERİ İÇİN ‘İVEDİLİK’ UYARISI
Raporda, belediyenin acil veya zorunlu olmayan bazı bakım ve onarım hizmetleri ile yedek parça ve muhtelif mal alımlarını piyasa fiyat araştırması yapmadan avans yoluyla karşıladığı tespit edildi. Avans yönteminin istisnai durumlarda kullanılması gerekirken genel bir ödeme uygulamasına dönüştürüldüğü belirtildi.
Sayıştay, bu yöntemin kullanılmasıyla harcamaların ön mali kontrol ve diğer denetim mekanizmalarından geçmeden gerçekleştirilmesi riskine dikkat çekti. Belediye, bulguya katıldığını ve gerekli işlemler için süreci başlattığını bildirdi.
42 MİLYONLUK ÖDENEĞE KARŞILIK 68,4 MİLYON TL’LİK ALIM
Seferihisar Belediyesi’nin mal alımları için 2025 yılında 42 milyon 48 bin 590 TL ödenek ayırdığı, buna karşılık 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22’nci maddeleri kapsamında 68 milyon 464 bin 522 TL’lik mal alımı gerçekleştirdiği tespit edildi.
Sayıştay, mevzuatta öngörülen yüzde 10’luk sınırın aşılmasına rağmen aşan tutar için Kamu İhale Kurumu’ndan uygun görüş alınmadığını belirtti. Belediye, bu durumun ilerleyen dönemlerde tekrarlanmayacağını ifade etti.
3 TAŞINMAZ İHALESİZ ECRİMİSİL KARŞILIĞINDA KULLANDIRILDI
Sayıştay, belediyenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan üç taşınmazın 31 Aralık 2025 itibarıyla ihale yapılmaksızın ecrimisil karşılığında kullandırıldığını tespit etti.
Raporda, ecrimisilin kamu taşınmazlarının kiralanması için kullanılan bir yöntem olmadığı, hukuka aykırı işgal nedeniyle alınan tazminat niteliği taşıdığı vurgulandı. Belediye bulguya katıldığını ve gerekli işlemlere başlandığını bildirdi. Ancak denetim sırasında düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı belirtildi. Sayıştay, taşınmazların tahliye edilmesini ve kiralanabilir nitelikte olanların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında ihaleyle kiraya verilmesini istedi.
BELEDİYE ŞİRKETİNİN VERGİ BORCU SORGULANMADI
Belediyenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında şirketine yaptığı hakediş ödemelerinde, vadesi geçmiş vergi borcu bulunmadığına ilişkin belgenin aranmadığı tespit edildi.
Sayıştay, mevzuat uyarınca belirlenen tutarın üzerindeki ödemelerde vergi borcu sorgulaması yapılması gerektiğini kaydetti. Belediye ise şirketin vergi borcu bulunduğunu, sorgulama sonucunda yapılacak kesintilerin şirket çalışanlarının maaşlarını alamaması riskini doğurabileceğini savundu. Raporda, bu gerekçeye rağmen vergi borcu sorgulamasının yapılması gerektiği belirtildi.
KİRA SÜRESİ BİTEN TAŞINMAZLAR AYNI KİŞİLERE BIRAKILDI
Belediyeye ait bazı taşınmazların kira süreleri sona ermesine rağmen yeniden ihaleye çıkarılmadan ve herhangi bir karar alınmadan aynı kişiler tarafından kullanılmaya devam edildiği belirlendi. Raporda, bazı eski kira sözleşmelerinin sürelerinin birer yıl uzatılarak uygulamanın sürdürüldüğü ifade edildi.
Sayıştay, sözleşme süresi sona eren taşınmazlarla ilgili tahliye işlemlerinin tamamlanması ve yeniden kiralama yapılacaksa ihale sürecinin işletilmesi gerektiğini bildirdi. Belediye bulguya katıldığını ve gerekli işlemlere başladığını belirtse de denetim sırasında düzeltmelerin henüz tamamlanmadığı kaydedildi.
ÖN MALİ KONTROL SİSTEMİ KURULMADI
Sayıştay raporunun son bulgularından biri de belediyedeki ön mali kontrol sistemine ilişkin oldu. Denetimde, ön mali kontrol sisteminin oluşturulmadığı ve mevzuatta belirlenen tutarı aşan taahhüt evrakları ile sözleşme tasarılarının Mali Hizmetler Birimi tarafından kontrole tabi tutulmadığı tespit edildi.
Kamu Ön Mali Kontrol Yönetmeliği uyarınca mal ve hizmet alımlarında 10 milyon TL’yi, yapım işlerinde ise 30 milyon TL’yi aşan taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının ön mali kontrole tabi tutulması gerekiyor. Sayıştay, kontrol mekanizmasının işletilmemesinin mali işlemlerin mevzuata aykırı yürütülmesi riskini doğurduğuna dikkat çekti.
Belediye, bulguya katıldığını ve gerekli işlemleri başlattığını bildirdi. Denetçiler ise iç kontrol sisteminin kurulması ve ön mali kontrol faaliyetlerinin etkin biçimde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
İMAR AYKIRILIKLARINDA YIKIM SÜRECİ İŞLETİLMEDİ
Sayıştay raporunda, Seferihisar Belediyesi tarafından imar mevzuatına aykırı olduğu tespit edilen yapılarla ilgili yasal sürecin yeterli düzeyde işletilmediği belirtildi. Raporda, kesinleşen encümen kararlarına rağmen gerekli yaptırımların uygulanmadığı ifade edildi.
Belediye, yıkım işlemleri için araç, iş makinesi ve personel konusunda yetersiz kaldığını, 2025 yılında iki kez ihale düzenlendiğini ancak her iki ihaleye de katılım olmadığını bildirdi. Sayıştay ise belediyenin araç envanterinde yıkım faaliyetlerinde kullanılabilecek araçların bulunduğuna dikkat çekerek, belirli bir plan dahilinde sürecin tamamlanabileceğini değerlendirdi.
Raporda, ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapıların yasal süresi içinde yıkılmaması halinde Bakanlığın devreye girebileceği ve yıkım maliyetlerinin yüzde 100 fazlasıyla ilgili idareden tahsil edilebileceği hatırlatıldı. Kesinleşen encümen kararlarının mevzuat çerçevesinde uygulanması gerektiği vurgulandı.
İŞÇİ HAKEDİŞLERİNDE SGK VE VERGİ BORCU SORUNU
Belediyenin personel hizmeti aldığı şirketine yaptığı ödemelerde, işçilerin net ücretlerinin ödendiği ancak hakedişlerin gider kalemleri arasında bulunan SGK primleri ile vergi tutarlarının zamanında karşılanmadığı tespit edildi.
Sayıştay raporuna göre bu uygulama, şirketin SGK primleri ile işçi ücretlerinden kesilen gelir ve damga vergilerini ilgili kurumlara zamanında ödeyememesine yol açtı. Borçlara gecikme zammı ve faiz işlediği, söz konusu tutarların nihayetinde belediye tarafından karşılandığı belirtildi.
Belediye, hakedişlerin tamamının ödenememesini mali yetersizlikle açıkladı. Raporda ise şirketin personel hizmeti karşılığındaki hakedişlerinin yalnızca net ücretler üzerinden değil, SGK primi ve vergiler dahil toplam tutar üzerinden ödenmesi gerektiği kaydedildi.
DERNEKLERE TAŞINMAZ TAHSİSİ MEVZUATA AYKIRI BULUNDU
Sayıştay, belediyeye ait iki taşınmazın derneklere tahsis edildiğini tespit etti. Raporda, mevzuat ve Sayıştay Genel Kurulunun içtihadı birleştirme kararı uyarınca belediye taşınmazlarının belirli koşullarla mahalli idarelere ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilebileceği, derneklere yapılan tahsislerin ise bu kapsamda değerlendirilemeyeceği belirtildi.
Belediye, bazı derneklere yönelik tahsislerin meclis kararıyla sonlandırıldığını bildirdi. Ancak Sayıştay, bu işlemlerin bulguya konu iki taşınmazı kapsamadığını ve bazı tahsislerin devam ettiğini belirterek mevzuata aykırı uygulamaların sona erdirilmesini istedi.
13 ARAÇ FİNANSAL KİRALAMAYLA ALINDI
Belediyenin 2025 yılında iki çöp kamyonu ve kasası ile 11 kamyoneti ihale yapmadan, doğrudan finansal kiralama şirketiyle görüşerek temin ettiği tespit edildi.
Raporda, kamu kurumlarının finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirecekleri mal alımlarında da 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre ihale yapılması gerektiği ifade edildi. Ayrıca araçların finansal kiralama süresince belediyenin mülkiyetine geçmemesi nedeniyle Motorlu Taşıtlar Vergisi ve trafik müşavirlik masrafı gibi ilave maliyetlerin ortaya çıktığı kaydedildi.
Belediye, söz konusu uygulamanın ilerleyen dönemlerde tekrarlanmayacağını bildirdi.
KİRACILAR İŞYERLERİNİN KULLANIM ALANLARINI GENİŞLETTİ
Belediyenin kiraya verdiği bazı taşınmazlarda, kiracıların izin almadan eklentiler yaptığı ve işyerlerinin fiili kullanım alanlarını genişlettiği tespit edildi. Sayıştay, bu durumun ihale şartnameleri ve sözleşmelerde belirtilen alanlarla fiili kullanım arasında uyumsuzluk yarattığını, ihale sürecindeki rekabet ve açıklık ilkelerini zedelediğini belirtti.
Raporda, kiraya verilen taşınmazların çevresindeki açık alanların da işgal edildiği ve bu alanlar için işgal harcı alındığı ifade edildi. Söz konusu alanların geçici kullanım kapsamında olmaması halinde, mevzuat uyarınca geriye dönük beş yılı geçmeyecek şekilde ecrimisil hesaplanması gerektiği kaydedildi.
Belediye, bulguyu kabul ederek işlemlere başladığını bildirdi. Ancak Sayıştay, düzeltmelerin henüz tamamlanmadığını belirterek izinsiz eklentilerin önlenmesini, fiili kullanımın sözleşmelere uygun hale getirilmesini ve gerekli ecrimisil işlemlerinin yapılmasını istedi.
BÜYÜKŞEHİR'E 721 BİN 817 TL AKTARILMADI
Seferihisar Belediyesi tarafından işyerlerinden tahsil edilen Çevre Temizlik Vergisi'nin yüzde 20'sinin İzmir Büyükşehir Belediyesine aktarılmadığı tespit edildi.
Sayıştay raporunda, 2025 yılı sonu itibarıyla Büyükşehir Belediyesine gönderilmesi gereken payın 721 bin 817 lira 95 kuruş olduğu belirtildi. Belediye, aktarımın mali yetersizlik nedeniyle yapılamadığını bildirdi.
Raporda, mevzuat gereği söz konusu payın Büyükşehir Belediyesine aktarılması gerektiği hatırlatıldı. Ayrıca 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nda, belediyeler arasında yapılması gereken ödemelerin zamanında gerçekleştirilmemesinden kaynaklanan faiz ve benzeri zararlar konusunda ilgili belediye başkanı ve saymanın şahsi sorumluluğuna ilişkin hükümlerin bulunduğuna dikkat çekildi.
TASARRUF TEDBİRLERİNE AYKIRI ÇİÇEK VE KUTLAMA MESAJI HARCAMALARI
Sayıştay, belediyenin Cumhurbaşkanlığı tasarruf tedbirleri genelgelerine aykırı harcamalar yaptığını tespit etti. Raporda, doğrudan temin yöntemiyle çiçek alındığı ve bayram gibi özel günlerde gazetelerde kutlama mesajları yayımlatıldığı belirtildi.
2021/14 ve 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı genelgelerinde, belediyelerin de tasarruf tedbirlerine uyması gerektiği; zorunlu haller dışında temsil ve ağırlama ödeneklerinin kullanılmaması ve faaliyetleri tanıtmaya yönelik yayınların basılı olarak hazırlanması yerine elektronik ortamda paylaşılması gerektiği hatırlatıldı.
Belediye, söz konusu uygulamaların ilerleyen dönemlerde yapılmayacağını bildirdi.
TEMSİL VE AĞIRLAMA ÖDENEĞİ BAŞKANLIK DIŞINDA DA KULLANILDI
Belediye başkanının takdirinde olması gereken temsil ve ağırlama ödeneğinin Basın ve Yayın Müdürlüğü ile Kültür İşleri Müdürlüğü tarafından da kullanıldığı tespit edildi.
Sayıştay, ilgili mevzuat uyarınca temsil, ağırlama ve tören giderlerine ilişkin harcama yetkisinin belediye başkanına ait olduğunu belirterek bu ödeneğin başkanlık makamı dışındaki birimlerce kullanılmasının mevzuata uygun olmadığını kaydetti. Belediye ise uygulamanın düzeltileceğini bildirdi.
İHALELER SGK'YA BİLDİRİLMEDİ, PARA CEZASI UYGULANDI
Belediyenin gerçekleştirdiği bazı ihalelerin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) zamanında bildirilmediği veya hiç bildirilmediği tespit edildi. Sayıştay raporunda, yıl içinde yapılan bir ihalenin bildiriminin gerçekleştirilmediği, geçmiş yıllardaki bazı ihalelerdeki eksiklikler nedeniyle de para cezasıyla karşılaşıldığı belirtildi.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca idarelerin, ihale yoluyla yaptırdıkları işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini 15 gün içinde SGK'ya bildirmesi gerekiyor. Belediye, sonraki dönemlerde bildirim yükümlülüğüne uyulacağını ifade etti.
DOĞRUDAN TEMİNDE PARÇALARA BÖLME, FİYAT ARAŞTIRMASI VE SÖZLEŞME EKSİKLİKLERİ
Sayıştay raporunda, belediyenin doğrudan temin yöntemiyle yaptığı alımlarda üç ayrı eksiklik bulunduğu belirtildi.
İlk olarak, aynı ihale kapsamında temin edilebilecek bazı mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, doğrudan temin parasal sınırının altında kalacak şekilde parçalara bölündüğü tespit edildi. Raporda, açık ihale usulüyle karşılanması gereken ihtiyaçların bu şekilde temin edilmesinin kamu ihale mevzuatının temel ilkelerine aykırı olduğu vurgulandı.
İkinci olarak, bazı doğrudan temin alımlarında piyasa fiyat araştırması yapıldığını gösteren tutanak veya belgenin ödeme evrakları arasında bulunmadığı kaydedildi. Mevzuat gereği piyasa fiyat araştırmasının yapılması, tutanağa bağlanması ve ilgili belgenin ödeme dosyasına eklenmesi gerektiği belirtildi.
Üçüncü olarak, araç kiralama hizmetleri ve taşınmaz kiralamaları gibi yerine getirilmesi belirli bir süreyi gerektiren bazı alımlarda sözleşme imzalanmadığı tespit edildi. Raporda, doğrudan temin yöntemiyle yapılan ve ifası belirli bir süreyi kapsayan alımlarda sözleşme yapılmasının zorunlu olduğu hatırlatıldı.
Belediye, üç başlıkta tespit edilen eksikliklerin ilerleyen dönemlerde tekrarlanmayacağını bildirdi.
ELEKTRİK TÜKETİM VERGİSİ VE KDV YÜKÜ
Sayıştay raporunda, Seferihisar Belediyesinin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun kullanımına açık, gelir getirmeyen taşınmazlarında tüketilen elektrik için muafiyet kapsamında olmasına rağmen elektrik ve havagazı tüketim vergisi ödediği tespit edildi. Raporda, söz konusu verginin elektrik faturalarında KDV matrahına dahil edilmesi nedeniyle belediyenin ek KDV yüküyle de karşılaştığı belirtildi.
Belediye, verginin tahakkuk ettirilmemesi için elektrik dağıtım şirketine yazı gönderdiğini ancak olumsuz yanıt aldığını bildirdi. Sayıştay ise bu yanıtın ardından hukuki açıdan ilave bir adım atılmadığına dikkat çekerek, vergi ve buna bağlı KDV yükünün önlenmesi için gerekli çalışmaların yapılmasını istedi.
MAHKEME VE İCRA ÖDEMELERİNDE VERGİ BORCU SORGULAMASI YAPILMADI
Belediyenin mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme emirleri üzerine yaptığı ödemelerde, hak sahiplerinin vergi borcu sorgulamasının gerçekleştirilmediği tespit edildi.
Sayıştay raporunda, mevzuat gereği kamu idarelerinin bu tür ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçları karşılayacak tutarı ayırdıktan sonra kalan miktarı ödemesi gerektiği hatırlatıldı. Belediye, eksikliğin ilerleyen dönemlerde giderileceğini bildirdi.
İŞLETME HAKKI KİRALAMALARINDA KDV ALINMADI
Belediyenin mülkiyetindeki bazı büfe, spor tesisi, otopark ve kahvehane gibi işletme hakkı kiralamalarında KDV hesaplanmadığı belirlendi.
Sayıştay, belediyelerin iktisadi işletmeye dahil olmayan gayrimenkullerinin kiralanmasının genel olarak KDV'den istisna olduğunu, ancak işletme hakkının kiralanması niteliğindeki işlemlerin bu istisna kapsamında bulunmadığını belirtti. Raporda, geçmiş dönemlerde yapılan ve cari dönemde de devam eden sözleşmelerde KDV hesaplanmadığı kaydedildi.
Belediye, 2025 yılı ve sonrasında KDV alınmadan gerçekleştirilen bir kiralama ihalesi bulunmadığını bildirdi. Ancak Sayıştay, önceki dönemlerden kalan ve halen devam eden sözleşmelerdeki eksikliğe dikkat çekerek işletme hakkı niteliğindeki kiralamalardan KDV alınması gerektiğini vurguladı.
KÜLTÜR VARLIKLARI KATKI PAYI ZAMANINDA AKTARILMADI
Seferihisar Belediyesinin emlak vergisi üzerinden yüzde 10 oranında tahsil ettiği taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ilişkin katkı payını, mevzuatta belirtilen sürelerde ilgili idareye aktarmadığı tespit edildi.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca tahsil edilen katkı paylarının, tahsilatı izleyen ayın 10'uncu gününe kadar beyan edilerek aynı süre içinde ödenmesi gerekiyor. Belediye, aktarımın mali yetersizlik nedeniyle yapılamadığını bildirdi.
Sayıştay, katkı paylarının zamanında ve eksiksiz aktarılması gerektiğini belirterek gecikme zammı gibi ek mali yüklerin oluşmaması için yasal sürelere uyulmasını istedi.
EMLAK VERGİSİ MUAFİYETLERİNDE DENETİM EKSİKLİĞİ
Raporda, indirimli bina vergisinden yararlanan mükelleflerin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarının kontrol edilmesine yönelik etkin bir mekanizma bulunmadığı belirtildi.
Mevzuat kapsamında, Türkiye sınırları içinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene sahip olma gibi şartları taşıyan belirli gruplar indirimli bina vergisi uygulamasından yararlanabiliyor. Sayıştay, belediyenin tapu ve kimlik bilgilerini sistemler üzerinden sorguladığını bildirmesine rağmen mükelleflerin aktif sigortalı olarak çalışıp çalışmadığına ilişkin bir kontrol mekanizmasının bulunmadığını tespit etti.
Raporda, ilgili kurumlarla veri paylaşımı ve sorgulama mekanizmalarının geliştirilmesi, muafiyet koşullarının belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerektiği ifade edildi. Böylece şartları taşımadığı halde indirimden yararlanan veya durumundaki değişikliği bildirmeyen mükelleflerden alınması gereken vergilerin cezalı ve gecikme faizli tahsilinin mümkün olabileceği belirtildi.
SAYIŞTAY'DAN SAHİPSİZ KÖPEKLER UYARISI
Sayıştay denetiminde, Seferihisar'da sahipsiz sokak köpeklerinin toplanması konusunda yeterli ilerleme kaydedilmediği ve kent merkezinde, bir kısmı sürüler halinde olmak üzere çok sayıda köpeğin bulunduğu tespit edildi.
Raporda, belediyenin 320 hayvan kapasiteli bir barınak yaptığı ancak barınağın kapasitesinin dolduğu, buna karşın sokak köpeklerinin toplanması konusunda yeterli adım atılmadığı belirtildi.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında belediyelerin sahipsiz hayvanları bakımevlerine götürmesi, rehabilite etmesi ve sahiplendirilinceye kadar barındırması gerektiği hatırlatıldı. Kanunda, belirli belediyelerin hayvan bakımevi kurmak ve sahipsiz hayvanlara yönelik çalışmaları yürütmek için bütçe ayırması zorunluluğuna da yer verildiği kaydedildi.
Belediye, bulguyu kabul ederek gerekli işlemlere başladığını bildirdi. Sayıştay ise insan ve toplum sağlığının korunması ile belediyenin olası tazminat yükümlülüklerinin önlenmesi amacıyla çalışmaların artırılmasını istedi.
EĞLENCE VERGİSİNDE EKSİK TAHAKKUK
Belediye sınırları içerisinde eğlence hizmeti sunan bazı işletmeler için eğlence vergisi mükellefiyetlerinin eksik oluşturulduğu ve bu nedenle gelir kaybı yaşandığı tespit edildi.
Vergi dairesinden alınan veriler ile belediyenin eğlence vergisi mükellefleri ve canlı müzik izni belgelerinin karşılaştırılması sonucunda, verginin mükellef sayısı bakımından eksik tahakkuk ettirildiği belirtildi. Raporda, mevzuat kapsamında eğlence vergisine tabi işletmeler arasında sirk, lunapark, çalgılı bahçe ve benzeri yerlerin yanı sıra bar, gece kulübü, bilardo ve masa futbolu salonları gibi işletmelerin de bulunduğu hatırlatıldı.
Belediye, eksikliklerin giderilmesi için çalışmalara başladığını bildirdi. Ancak Sayıştay, düzeltme işlemlerinin henüz tamamlanmadığını belirterek ilgili işyerlerinden mevzuata uygun şekilde vergi alınması gerektiğini kaydetti.
RUHSAT MUAFİYETİ OLAN İŞYERLERİNDE VERGİ EKSİKLİĞİ
Seferihisar'da avukatlık büroları, serbest muhasebeci mali müşavirlik büroları ve muayenehaneler gibi işyeri açma ve çalışma ruhsatı alma zorunluluğu bulunmayan bazı işyerlerine çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği, emlak vergisinin ise mesken tarifesi üzerinden hesaplandığı tespit edildi.
Sayıştay raporunda, ruhsat alma zorunluluğundan muaf olmanın çevre temizlik vergisi ve emlak vergisi yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı vurgulandı. İşyerlerinin belediyeye başvurmaması nedeniyle çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin oluşturulamadığı, bazı işyerlerinin de emlak vergisi beyannamelerinde kullanım türünü mesken olarak bildirdiği belirtildi.
Belediye, her iki konudaki tespitleri kabul ederek gerekli işlemlere başladığını bildirdi. Ancak düzeltmelerin tamamlanmadığı kaydedildi. Raporda, işyerlerinin tespit edilerek çevre temizlik vergisi ile emlak vergisi tahakkuklarının mevzuata uygun hale getirilmesi istendi.
KALKINMA AJANSINA 4,2 MİLYON TL BORÇ
Seferihisar Belediyesinin kalkınma ajansına aktarması gereken payları zamanında ödemediği tespit edildi. Sayıştay raporuna göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla belediyenin kalkınma ajansına göndermesi gereken tutar 4 milyon 254 bin 411 lira 83 kuruşa ulaştı.
5449 sayılı Kanun uyarınca belediyelerin kalkınma ajansı paylarını haziran ayının sonuna kadar ilgili ajansın hesabına aktarması gerekiyor. Belediye, ödemenin mali yetersizlik nedeniyle yapılamadığını bildirdi.
Raporda, payların düzenli ve zamanında aktarılması gerektiği, aksi halde belediye bütçesine gecikme faizi gibi ek mali yükler doğabileceği belirtildi.
SAYIŞTAY'A GÖNDERİLMESİ GEREKEN BELGELER GECİKTİ
Belediyenin Sayıştay'a göndermesi gereken bazı kayıt, defter ve mali belgeleri belirlenen sürelerde iletmediği tespit edildi.
Rapora göre, aylık olarak takip eden ayın sonuna kadar gönderilmesi gereken birleştirilmiş veriler defteri yıl boyunca gecikmeli gönderildi. Ocak ayı sonuna kadar iletilmesi gereken banka hesapları ve muhasebe birimi bilgi formları 16 Temmuz 2025'te gönderilirken, 2025 yılına ilişkin geçici ve kesin mizan 26 Şubat 2026'da, bilanço ise 5 Mart 2026'da Sayıştay'a ulaştırıldı.
Belediye, eksikliğin düzeltileceğini bildirdi. Sayıştay, hesapların zamanında sunulması sorumluluğunun üst yönetici veya yetkilendirdiği harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisinde olduğunu hatırlatarak, defter, tablo ve belgelerin mevzuatta belirtilen sürelerde gönderilmesi gerektiğini kaydetti.
VERGİ VE HARÇLAR 2013 TARİFESİNDE KALDI
Sayıştay raporunda, Seferihisar Belediyesi’nin bazı vergi ve harç tarifelerini yeniden değerleme oranında artırmadığı belirtildi. İlan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, işgal harcı, tatil günlerinde çalışma ruhsatı harcı ve çeşitli harçların 2013 yılında belirlenen tutarlar üzerinden uygulandığı tespit edildi. Raporda, tarifelerin güncellenmemesi nedeniyle belediyenin yıllar içinde gelir kaybına uğradığı değerlendirmesine yer verildi.
Belediye ise önceki Sayıştay raporunun ardından gelir tarifelerini onaylanmak üzere İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne gönderdiğini, tarifelerin Büyükşehir Meclisi tarafından kısmen değiştirilerek kabul edildiğini bildirdi. Sayıştay, mevzuata uygun güncelleme yapılması gerektiğini vurguladı.
Raporda şu ifadeler yer aldı:
Seferihisar Belediyesinin 2025 Yılı hesap ve işlemlerinin denetimleri sırasında maktu vergi ve harçlara ilişkin tarifelerin, Kanunda belirtilen üst sınırı aşmayacak şekilde yeniden değerleme oranları kadar her yıl artırılması gerekirken artırılmadığı, vergilere ve harçlara ilişkin tarifelerin 2013 yılında belirlenen tutarlar üzerinden uygulandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında özetle, daha önceki Sayıştay Raporu sonrası gelir tarifelerini onaylanmak üzere İzmir Büyükşehir Belediyesine gönderildiğini ancak Büyükşehir Meclis kararı ile kısmen değiştirilerek kabul edildiğini, söz konusu hususun İdareden kaynaklanmadığını ifade etmiştir.
Tarifelerin güncellenmemesinin bahsi geçen mevzuata uygun olmadığı, Belediyenin 2013 yılından itibaren kümülatif olarak yeniden değerleme oranında artırılması gereken maktu vergi ve harç kalemlerinden gelir kaybına uğramakta olduğu değerlendirilmektedir.
KAMULAŞTIRILAN TAŞINMAZLARIN VERGİ TAKİBİ YAPILMADI
Belediyenin, ilçe sınırları içerisindeki kamulaştırma işlemlerinin tapu müdürlüğü tarafından bildirilmesi konusunda gerekli takibi yapmadığı tespit edildi. Sayıştay, bildirim eksikliği nedeniyle kamulaştırılan taşınmazların emlak vergisi kayıtlarının güncellenemeyebileceğine, eski malik adına tahakkukların sürebileceğine ve kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden alınması gereken ek emlak vergisinin tahsil edilemeyebileceğine dikkat çekti.
Belediye, tapu sistemi üzerinden ilçedeki devir işlemlerini takip ettiğini belirtse de bu açıklamayı destekleyen belge sunulmadı. Raporda, tapu idaresiyle veri paylaşımının sistemli biçimde yürütülmesi ve emlak vergisi gelirlerinin doğruluğunun sağlanması gerektiği ifade edildi.
OTOPARK BEDELLERİ BÜYÜKŞEHİR TARAFINDAN TAHSİL EDİLDİ
Sayıştay, kendi parselinde otopark ihtiyacını karşılayamayan yapılardan alınması gereken bedellerin Seferihisar Belediyesi yerine İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edildiğini belirledi. Raporda, 30 Aralık 2020’de yürürlüğe giren mevzuat değişikliğiyle bölge otoparklarına ilişkin görev ve sorumlulukların ilçe belediyelerine verildiği, bu kapsamda otopark bedellerinin tahsil yetkisinin de ilçe belediyelerine ait olduğu kaydedildi.
Belediyenin otopark gelirleri için ayrı bir hesabının bulunmadığı da tespitler arasında yer aldı. Belediye bulguya katılarak düzeltme işlemlerine başlandığını bildirdi. Sayıştay, otopark bedellerinin tahsil edilmesini, yalnızca otopark amacıyla kullanılmasını ve Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edilen tutarların geri alınarak belediyeye aktarılmasını istedi.
GELİR TAHSİLATINDA DÜŞÜK ORAN UYARISI
Belediyenin bazı gelir kalemlerinde tahakkuk eden tutarların tahsilat oranlarının düşük kaldığı belirtildi. Raporda, tahakkuk ettirilen alacakların tahsili için gerekli işlemlerin zamanında başlatılması ve borcunu ödemeyen kişiler hakkında yasal takip yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Belediye, vadesi geçmiş borçlar için düzenli olarak ödeme emri gönderildiğini ve haciz işlemleri uygulandığını bildirdi. Sayıştay ise bazı gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının artırılması için mevzuatta öngörülen takip işlemlerinin etkin biçimde yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti.
ÇEVREYİ KİRLETENLERE DAHA DÜŞÜK CEZA UYGULANDI
Raporda, çevre kirliliğine yol açacak şekilde hafriyat toprağı ve inşaat atıklarını belirlenen alanlar dışında döken veya taşıyanlara uygulanacak cezalar için gerekli yetki belgesinin alınmadığı tespit edildi. Belediyenin bu kişilere Çevre Kanunu yerine Kabahatler Kanunu kapsamında ceza uyguladığı, bu cezaların Çevre Kanunu uyarınca verilmesi gereken cezalardan daha düşük kaldığı belirtildi.
Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası uygulayabilmek için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan denetim yetkisi alınması gerektiği, ancak belediyenin bu konuda herhangi bir girişimde bulunmadığı kaydedildi. Belediye bulguya katıldığını ve gerekli işlemlere başladığını bildirdi. Sayıştay, çevreyi kirletenlere karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanabilmesi için yetki alma sürecinin hızla tamamlanmasını istedi.
15,9 MİLYON TL’LİK KİRA ALACAĞI
Seferihisar Belediyesi’nin taşınmaz kira gelirlerine ilişkin kesin mizanında 15 milyon 940 bin 756,44 TL alacak bulunduğu belirtildi. Sayıştay, kira gelirlerinin takibinde etkin bir mekanizma olmadığını ve tahsilatın büyük ölçüde kiracıların kendiliğinden ödeme yapmasına bağlı kaldığını değerlendirdi.
Belediye, 2025 yılında kira borçlarının yüzde 82,45’inin tahsil edildiğini, ödeme emri ve haciz işlemlerinin düzenli yürütüldüğünü bildirdi. Ancak raporda, mali kayıtlardaki alacak bakiyesinin takip işlemlerinin yeterli olmadığını gösterdiği ifade edildi. Kira borcunu ödemeyen kiracılara karşı sözleşmenin feshi ve taşınmazın tahliyesi gibi yasal yolların da uygulanması gerektiği belirtildi.
İMAR PROGRAMLARI HAZIRLANMADI, EMLAK VERGİSİ 1/10 ORANINDA UYGULANDI
İmar planlarının uygulanması için mevzuatta öngörülen süre içerisinde imar programlarının hazırlanmadığı tespit edildi. Bu nedenle tasarrufu kısıtlanmış bina ve arsalara ilişkin emlak vergisinin 1/10 oranında uygulanmasına devam edildiği belirtildi.
Raporda, imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içinde beş yıllık imar programlarının hazırlanması gerektiği hatırlatıldı. İmar programları tamamlandığında, ilgili taşınmazlar bakımından emlak vergisi uygulamasının mevzuata uygun biçimde durdurulması gerektiği ifade edildi. Belediye bulguya katıldığını ve düzeltme işlemlerine başladığını bildirse de denetim sırasında işlemlerin tamamlanmadığı kaydedildi.
ELEKTRİK TÜKETİM VERGİSİ BEYANNAMELERİ EKSİK
Belediye sınırları içerisinde elektrik enerjisi tedarik eden bazı şirketlerin belirli aylara ait elektrik ve havagazı tüketim vergisi beyannamelerini vermediği belirlendi. Sayıştay, belediyenin yalnızca şirketlerden beyanname gelmesi üzerine işlem yaptığını, beyannamelerin düzenli verilmesini sağlamak için gerekli takibin yürütülmediğini kaydetti.
Belediye, şirketlerden vergiye esas matrahların kontrolü için aylık tüketim verilerinin gönderilmesini istediğini ancak bu verilerin kendilerine iletilmediğini bildirdi. Sayıştay ise tespitin yalnızca beyan edilen tutarlarla ilgili olmadığını, verilmesi zorunlu beyannamelerin hiç sunulmamasını da kapsadığını vurguladı. Eksik veya hiç verilmeyen beyannameler için gerekli vergi tahakkuklarının, cezaların ve gecikme zamlarının mevzuata göre uygulanması gerektiği belirtildi.
KESİNLEŞMİŞ SAYIŞTAY İLAMLARI TAHSİL EDİLMEDİ
Sayıştay raporunda, 2018 ve 2019 yıllarına ait denetimlerde hükmedilen toplam 61 bin 113,75 TL tutarındaki tazminatın tahsil edilmediği tespit edildi. Mevzuata göre kesinleşen Sayıştay ilamlarının 90 gün içinde yerine getirilmesi ve hükmedilen tutarların yasal faiziyle tahsil edilmesi gerekiyor.
Belediye, söz konusu eksikliğin giderileceğini bildirdi. Sayıştay ise kesinleşmiş ilamlar kapsamındaki tutarların sorumlulardan tahsil edilmesini ve hüküm tarihinden tahsilat gününe kadar işleyecek faizlerin de alınmasını istedi.
