EGEDESONSÖZ - TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi, 9 Kasım 2026 tarihinde Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen ve 18 işçinin yaşamını yitirdiği, 11 işçinin yaralandığı patlamaya ilişkin yazılı açıklama yayımladı.
Facianın ardından TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından oluşturulan bağımsız teknik inceleme heyetinin 10 Kasım’da fabrikada inceleme yapmak istediği ancak resmî başvuruya rağmen tesise alınmadığı belirtildi.
Mimarlar Odası İzmir Şubesi, bağımsız teknik inceleme heyetinin fabrikaya girişinin engellenmesine tepki göstererek, kararın kim tarafından ve hangi gerekçeyle alındığının açıklanmasını istedi.
Açıklamada, “18 işçinin yaşamını yitirdiği bir facianın ardından, meslek odalarının bilimsel ve teknik birikimini kamu yararına kullanmak üzere oluşturduğu bağımsız inceleme heyetinin tesise alınmaması kabul edilemez” denildi.
Olay yerindeki adli soruşturma ve delil güvenliğine ilişkin önlemler gözetilerek bağımsız heyetin inceleme yapabilmesi için gerekli koşulların sağlanması gerektiği vurgulandı.
Açıklamanın tamamı şu şekilde:
ÖNLENEBİLİR İŞ CİNAYETLERİNİN SORUMLULARI HESAP VERMELİDİR!
İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım 2026 tarihinde meydana gelen patlamada, basına yansıyan bilgilere göre 18 işçi yaşamını yitirmiş, 11 işçi yaralanmıştır. Yaşamını yitiren emekçilerin ailelerine ve yakınlarına başsağlığı, yaralılara acil şifalar diliyoruz.
İşçi sağlığı ve iş güvenliği, yaşam hakkının vazgeçilmez bir gereğidir. Önlenebilir risklerin ortadan kaldırılmadığı, gerekli önlemlerin alınmadığı ve denetimlerin etkin biçimde yürütülmediği koşullarda yaşanan ölümler kaza değil, iş cinayetidir.
Güvenlik; yapının tasarımından inşasına, kullanımından bakım ve denetimine kadar her aşamayı kapsayan, bilim ve tekniği esas alan bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
Yüksek sıcaklık, titreşim, dinamik yükler ve ağır kaldırma ekipmanları gibi zorlu koşullarda çalışan sanayi yapılarında işletme süreçleri, taşıyıcı sistemler ve üretim ekipmanlarının güvenliği birbirinden ayrı düşünülemez. Bu yapıların üretimi nitelikli mimarlık ve mühendislik hizmetleri gerektirir. Kullanım sürecinde maruz kaldıkları yoğun yük ve zorlanmalar ise yapıların kullanım ömürleri boyunca düzenli ve kapsamlı teknik denetimlerden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Basına yansıyan haberlerde, söz konusu fabrikada son bir yıl içerisinde de ölümlü iş kazalarının meydana geldiği bildirilmektedir. Bu durum, yaşanan son facianın yalnızca kendi koşulları içerisinde değil, işletmenin geçmiş iş güvenliği uygulamaları ve denetim süreçleriyle birlikte değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Buradan sorumlu tüm kamu kurumlarına açıkça soruyoruz:
Daha önce yaşanan ölümlü iş kazalarının ardından hangi denetimler gerçekleştirilmiştir? Hangi eksiklikler tespit edilmiş, hangi yaptırımlar uygulanmıştır? Tespit edilen risklerin giderilip giderilmediği nasıl kontrol edilmiştir?
İlgili tüm idareler, geçmiş kazalara ilişkin denetim raporlarını, tespit edilen eksiklikleri, uygulanan yaptırımları ve alınan önlemleri hiçbir tereddüde yer bırakmayacak biçimde kamuoyuyla paylaşmalıdır. Kamu adına denetim yapmakla yükümlü kurumların sorumluluğu, yalnızca kazalar sonrasında inceleme başlatmak değil, riskleri önceden belirlemek ve yeni ölümleri engellemektir.
BAĞIMSIZ TEKNİK İNCELEME HEYETİNİN FABRİKAYA GİRİŞİ ENGELLENMİŞTİR!
Yaşanan facianın ardından TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu tarafından oluşturulan bağımsız teknik inceleme heyeti, olayın bilimsel ve teknik yönleriyle araştırılmasına katkı sunmak amacıyla gerekli resmî başvuruları gerçekleştirmiştir.
Ancak 10 Kasım 2026 tarihinde Aliağa'ya giderek inceleme yapmak isteyen heyet, resmî başvurusuna karşın fabrika tesisine alınmamış ve teknik inceleme gerçekleştirmesi engellenmiştir.
18 işçinin yaşamını yitirdiği bir facianın ardından, meslek odalarının bilimsel ve teknik birikimini kamu yararına kullanmak üzere oluşturduğu bağımsız inceleme heyetinin tesise alınmaması kabul edilemez.
Böylesine ağır sonuçları olan bir olayda bağımsız teknik incelemelerin önünün açılması gerekirken, inceleme talebinin karşılıksız bırakılması kamuoyunun olayın bütün yönleriyle aydınlatılmasına ilişkin haklı beklentisini daha da güçlendirmektedir.
Soruyoruz:
Bağımsız teknik inceleme heyetinin tesise girişine neden izin verilmemiştir? Bu engelleme kimin kararıyla ve hangi gerekçeyle gerçekleştirilmiştir? Kamu yararına bilimsel inceleme yapmak isteyen meslek örgütlerinin sürece katılımı neden sağlanmamaktadır?
Olay yerindeki adli soruşturmanın ve delil güvenliğinin gerektirdiği önlemler gözetilerek, bağımsız teknik heyetin inceleme yapabilmesi için gerekli koşulların ilgili makamlarca sağlanması zorunludur.
Bilimsel inceleme ve kamusal denetim, işletmelerin tercihine ya da iznine bağlı bir ayrıcalık olarak görülemez. İnsan yaşamını ilgilendiren böylesi bir facianın aydınlatılması, yalnızca işletmenin kendi açıklamalarına ve iç denetim mekanizmalarına bırakılamaz.
Patlamanın nedenleri araştırılırken yalnızca üretim ekipmanları değil, bunların bağlı olduğu yapısal sistemler, bakım ve denetim kayıtları ile işletme koşulları da bir bütün olarak incelenmelidir. Olay bilimsel ve teknik esaslara dayanılarak, bağımsız ve şeffaf biçimde araştırılmalı; işletmenin, ilgili kamu kurumlarının ve tüm sorumluların olası ihmalleri ortaya çıkarılmalıdır.
Endüstriyel yapıların güvenliği, yalnızca işletmelerin kendi denetim mekanizmalarına bırakılamayacak kadar yaşamsal bir kamusal sorumluluktur. İlgili meslek disiplinlerinin ve çalışanların katılımıyla bağımsız, sürekli ve etkin kamusal denetim mekanizmaları kurulmalı ve güçlendirilmelidir.
Üretimin sürekliliği ve sermayenin kârı, emekçilerin yaşamından daha değerli değildir. İş cinayetleri kader değildir. Bilimsel ve teknik olarak öngörülebilen, gerekli önlemlerle engellenebilen ölümlerin sorumluluğu yalnızca bireysel hatalara indirgenemez. Bu ölümlere yol açan çalışma koşulları, denetimsizlik ve ihmaller zinciri bütün yönleriyle sorgulanmalıdır.
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi olarak, insan yaşamını ve emeğin güvenliğini önceleyen bir üretim anlayışının ve etkin kamusal denetimin zorunlu olduğunu bir kez daha vurguluyoruz.
Yaşamını yitiren 18 emekçinin ölümünün üzerinin örtülmesine, sorumlulukların belirsiz bırakılmasına ve iş cinayetlerinin olağanlaştırılmasına izin verilmemelidir.
Bağımsız teknik inceleme heyetinin tesise alınmamasına ilişkin gerekçelerin kamuoyuna açıklanmasını, heyetin inceleme yapabilmesi için gerekli koşulların sağlanmasını, geçmiş kazalara ilişkin denetim ve yaptırımların açıklanmasını ve tüm sorumluların hesap vermesini talep ediyoruz.
İş cinayetlerinin üzeri kapatılamaz. Bilimsel inceleme engellenemez. Kamusal denetimden kaçınılamaz. İvedilikle bağımsız denetlemelerin gerçekleştirilebilmesi için TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu’nun talebinin olumlu karşılanmasını beklemekteyiz.
Yaşamını yitiren 18 emekçinin ailelerine ve yakınlarına başsağlığı, yaralılara acil şifalar diliyoruz.
Olayın tüm yönleriyle aydınlatılmasının ve sorumluların hesap vermesinin takipçisi olacağımızı kamuoyuna duyuruyoruz.
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi
48. Dönem Yönetim Kurulu
12 Kasım 2026
