Geçtiğimiz günlerde, Yüksek Lisans dersindeki konumuz 'Liderlik'ti. Hepimizi heyecanlandıran çok etkileyici bir konudur gerçekten 'liderlik'. Hokey devi Wayne Gretzky'nin çok meşhur bir sözü vardır: 'Ben topun olduğu yere değil topun olacağı yere giderim' der. Liderlik konusunda tanınmış yazarlardan Warren Bennis ise bu sözlere karşılık: 'Sorun sadece geleceği yorumlamak ve planlamak veya topun olacağı yeri bilmek değil, insanlar için bir anlam ve manası olan değerler yaratmaktır'der.
Ben bu ifadeleri gönül rahatlığı ile kullanırken, bir öğrencim: 'Olumsuz liderler, liderlik mertebesine çıkıncaya kadar olumsuzluklarını gösterirler mi?' dedi. Çok etkileyici bir soruydu. Çünkü lider denildiğinde aklımıza hep 'olumlu liderler' geliyordu. Ama konuyu biraz derinlemesine düşündüğümüzde, gerek tarihte gerekse günümüzde güçlü lider olarak insanları peşinden sürükleyen ve ne yazıktır ki gerek toplumları gerekse insanlık açısından felaketlere neden olan pek çok lider vardı. Örneğin; Hitler, Saddam Hüseyin, Usame Bin Ladin, ya da bazı parti liderleri..
O halde diyebiliriz ki 'olumsuz liderler' kavramı çağımıza, günümüze artık damgasını da vuruyor. Özellikle 80'li yıllardan itibaren liderliğin değişim ihtiyacının sonucu ortaya çıktığı göz önüne alınırsa, böyle bir durum olması da son derece doğaldır. Burada dikkat çekici olan nokta, güçlü liderlerin ve etkin liderliğin sonuçların izleyicileri açısından her zaman olumlu olmadığıdır!?
Liderlik yazınında çoğunlukla vurgulandığı gibi, bütün liderler olumlu sonuçlara mı götürür izleyenlerini? Şayet sorunun yanıtı 'hayır' ise, ki öyle olduğunu gösteren çevremizde pek çok örnek mevcut, o halde olumsuz sonuçlara götüren bu liderleri, insanlar neden izlerler? Bu durumda olumlu-olumsuz lider ayrımı kim tarafından ve neye dayanarak yapılır? Bir liderin olumlu ya da olumsuz olduğu nasıl teşhis edilir? Olumsuz liderin izleyicileri açısından yaratabileceği sonuçlar neler olabilir?
Bir grup insan bir liderin peşine takılıp gidiyor ise, öncelikle bu kişilerin mevcut durumdan hoşnut olmaması gerekir. Bu konuda usta bir lider, belirli yöntemleri kullanarak, aslında var olmayan ancak çözüm yeteneğini sadece kendisinin bulduğunu göstermeye çalışan bir suni kriz ortamı yaratarak hem yeni bir gündem yaratabilir hem de izleyicilerini etkileyebilir. Bu durumda izleyicileri, olumsuz liderin bu çarpıcı karizması ve albenisine kanarak onları izlerler, hiç sorgulamazlar çünkü liderler genel olarak olumsuzluklarını liderliği elde ederken değil, sürüklerken sergilerler. Bu sanki AŞK tır, karizmanın etkisidir. İnsanlar nasıl aşık olduklarında sorgusuz sualsiz karşısındakine güvenir ise lideri izleyenler de onu, doğru işler yapan kişiler olarak görürler. Aşk'ın gözünün kör olması bu yüzden değil midir zaten..
Sonuç ne mi olacaktır? Şüphesiz olumsuz liderlerin kaderleri genellikle bellidir. Yani, başarısızlık kaçınılmazdır. Ülkelerin ve kurumların varlıklarını korumaları ve özellikle gelecekte gelişerek büyümek için güçlü liderlere değil, güçlü 'olumlu liderlere' ihtiyaç vardır.
Öğrencilerim ile dersim bittiğinde hepimiz olumlu ve olumsuz liderler konusunda bir fikir edinmiştik. Bu sefer ben öğrencilerime bir soru yönettim, cevaplamaları için: 'peki çevrenizde 'olumsuz lider' dediğimiz kişiler var mı?'dedim. Herkes koltuğundan bir adım ileriye doğru hareket etti. Artık sorulara sorular ile karşılık vermeye başlamıştık: 'Eğer var ise, bu liderler çevrelerindeki olumsuzlukları görmüyorlar mıydı?' 'Bu kişiler kendilerini başarılı mı buluyorlardı?','Ülkede bir kaos ortamı yarattıklarının farkında değiller miydi?','Çevrelerindeki şakşakçılar acaba onlara neler diyorlardı?'
Dersin bitiminde 'liderlik' konusuna farklı bir bakış açısı getirerek hepimiz evlerine giderken, biliyordum ki öğrencilerimin hepsinin aklında nice sorular oluşturmuştum. Ülke kaynıyordu; gençlik her geçen gün bileniyordu; sessizliğin sessi yavaş yavaş isyan bayrağını çekmeye başlamıştı. Televizyonlardaki ve internetteki görüntüler, artık halkın 'haykırışını' ört- bas etmeye gücü yetmiyordu.
Liderlik bir metafor ise; metafor:'ilgi ve benzetme' sonucu gerçek anlamının dışında kullanılan bir kavram ise;.çevrede 'olumsuz liderler'in olduğu aşikardır. Biz onları görürken, acaba diyorum onlar da artık istenmediklerini biliyorlar mı?
