EXPO 2020 adaylık sürecinde İzmir, hareketli günler yaşıyor. 2015 EXPO'su için İtalya'nın Milano kentiyle yarışan İzmir'in bu kez karşısında dört kuvvetli rakip var. Bu rakipler; Birleşik Arap Emirliklerinden Dubai, Tayland'dan Ayutthaya, Rusya'dan Ekaterinburg ve Brezilya'dan Sao Paolo kentleri…
2015 EXPO'su için yaklaşık 20 milyon Euro harcayarak Milano'ya karşı yarışı kaybeden İzmir'i, bu kez adaylık yarışında daha zorlu bir süreç bekliyor. Bilindiği gibi dünya üzerindeki bütün EXPOları, o kentlerin yerel yönetim birimleri ve Belediye Başkanları yürütüyor. Ülkemizde ve İzmir'in 2020 adaylığında ise merkezi hükümet devreye girerek bütün hazırlık ve yürütme aşamasını ele almış durumda. EXPOlar, sivil toplumun ve o kentte yaşayanların direk olarak işin içerisinde olduğu bir organizasyon olmasına karşın İzmir'in 2020 adaylığında daha çok kamu görevlilerinden oluşan bir yürütme ve danışma kurulu sorumluluk almış durumda. Öyle ki 2020 EXPO'sunun yürütme kurulu başkanlığını bir kamu görevlisi olan İzmir Valisi yapıyor. Hiç kuşkusuz bu durum, kentin bütün dinamiklerinin ve özellikle de yerel yönetim biriminin sürece doğrudan etki etme şansını ortadan kaldırmaktadır. Büyük bir olasılıkla merkezi hükümet EXPO 2020 adaylığının alınması karşılığında oluşacak siyasal rantın, İzmir Büyükşehir Belediyesine ve onun başkanına yansımasını bu suretle engelleyebileceğini düşünmüş olmalı. 2020 adaylığının kaybedilmesi durumunda ise direk sorumluluk almayarak bir kamu kurumu olan İzmir Valiliğine bütün ihaleyi bırakmayı öngörmüş. Böylesine küçük hesaplarla başlayan EXPO 2020 yolculuğu, bakalım ne tür sonuçlar getirecek; hep beraber izleyip göreceğiz.
Bu zorlu süreçte bu kez karşımızda dört çetin rakip var. Üstelik 2015 EXPOsu için ileri sürdüğümüz bütün argümanları da maalesef kaybetmiş durumdayız. 2015'teki en temel argümanımız olan Doğu Akdeniz'de ve Müslüman dünyasında gerçekleştirilecek ilk EXPO hedefi, bu kez Birleşik Arap Emirliklerinden Dubai'nin devreye girmesiyle ortadan kalkmış görünüyor. Yine kuzeyimizde Rusya'nın Ekaterinburg kenti, Putin ve Medvedev'in ortak çabalarıyla hayli iddialı. Zira Ekaterinburg, Medvedev'in kenti ve Putin, bütün mesaisini Ekaterinburg'un Expo 2020 adaylığı için harcıyor. Sao Paolo kenti ise Brezilya'nın 2020'ye kadar düzenleyeceği uluslararası organizasyonlar olan Dünya Futbol Şampiyonası ve Olimpiyatların getireceği olağanüstü uluslararası güçle sürece asılıyor. Tayland'ın Ayutthaya kenti ise belki de bu süreçteki en zayıf halkalardan birini oluşturuyor. Kişisel tahminim, adaylık sürecinin Birleşik Arap Emirliklerinden, Dubai ile Rusya'nın, Ekaterinburg şehirleri arasında geçeceğidir.
Bütün bunlara rağmen İzmir'in EXPO 2020 adaylık sürecinde ortaya koyacağı performansın, kentimizin gelecek yıllardaki gelişimine ve değişimine önemli katkılar sunacağını da şimdiden belirtelim. Kasım ayında Paris'te yapılan İzmir sunumunda Şafak Pavey, Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay ve İzmir Valisi Cahit Kıraç, İzmir'in antik dönemdeki değerlerine vurgu yaparak sunumlarını gerçekleştirmişlerdi. Homeros'tan, Galenos'tan, Aristides'ten bol bol alıntılar yaparak İzmir'in dünya insanlığı için ne denli önemli evrensel değerleri içinde barındırdığını dile getirmişlerdi. Şimdi bu düşünceleri dile getirenlere sormak gerekiyor. İzmir'de Homeros adını taşıyan kaç heykel, meydan, cadde ve bulvar var? Galenos adını acaba İzmir'deki eczacılar dışında bilen var mı? Aristides'i İzmir'de tanıyan var mı? Aristides'in söylevini kaç kişi okumuştur? Şu anda İzmir Arkeoloji Müzesinin depolarındaki kilitler, maalesef paslanmış durumda. Anadolu uygarlığının o güzelim tarihi eserleri, depolara konulduğu ilk günden beri gün ışığına çıkmayı ve insanlarla buluşmayı bekliyor. Antik çağın en önemli sağlık yurdu Allianoi'yi, Yortanlı barajının suları altında kimler bıraktı? Şimdi bütün bu gerçekler ortadayken ve herkes tarafından biliniyorken bu tür süslü sözlerle kendi iddiamıza kimleri inandırabileceğimizi düşünüyoruz ki.
Hemen belirtmek gerekir ki, hem 2015 sürecinde hem de 2020 sürecinde bir peri masalı gibi kentin önüne konulan EXPO adaylığı, yerel dinamikleri, sivil inisiyatifi, üniversiteleri ve kentin tüm katmanlarını harekete geçirmeden asla kazanılabilecek bir organizasyon değildir. Hele hele kamu görevlileri aracılığıyla bu işin organizasyonunu yürütmek en baştan yenilgiyi kabullenmek anlamına gelir.
Bu hafta içerisinde BIE genel sekreteri Vicente Gonzales Loscertales kentimize geldi. Tıpkı 2015 adaylık sürecinde olduğu gibi İzmir'e övgü dolu sözler yağdırdı. BIE Genel Sekreterinin programını izleyen gazeteciler ve medya mensupları bu güzel sözlerden çok etkilenmiş olacaklar ki dün ve bugün kendi yayın organlarında daha şimdiden İzmir'in EXPO 2020 adaylığını kazandığını ilan etmiş gibiler. Oysa aynı BIE Genel Sekreteri, EXPO adayı olan diğer dört kente de gittiğinde, o kentler için de benzer sözler sarf etmiş. Üstelik İzmir için söylediklerinden çok daha övücü cümleler kullanmış. Şimdi bunları nereden bildiğimiz sorusu aklınıza takılabilir. Basit bir taramayla aday kentlerin EXPO web sitelerine ve o kentlerin belediye siteleriyle, yerel medyalarındaki haberlere baktığımızda durum bütün çıplaklığı ile ortaya çıkmaktadır. İsterseniz sözü fazla uzatmadan BIE Genel Sekreterinin bu dört kentin EXPO 2020 adaylığı ile ilgili söylediklerine bir bakalım. İngilizce olarak yayınlanmış bu açıklamaları şimdi sizlere Türkçe tercümeleriyle birlikte sunuyorum.
Dubai için,
UAE Vice President, Prime Minister and Ruler of Dubai His Highness Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum received the Secretary General of BIE, Vicente Gonzalez Loscertales, at Zabeel Palace in February. BIE Secretary General Vicente Gonzalez Loscertales said he was impressed with the qualitative progress he had seen in the UAE in terms of integrated infrastructure of transportation, telecommunications, conferences, exhibitions, and shopping malls in addition to the other facilities that make Dubai a modern tourist destination. He said the UAE has world class standards [...] especially in the aviation and mass transit sectors.
BIE Genel Sekreteri Vicente Gonzalez Loscertales'in Şubat ayında BAE Başkan Vekili, Başbakanı ve Dubai Emiri HH Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum'a Zabeel Sarayı'nda gerçekleştirdiği ziyarette Dubai'yi modern bir turist durağına dönüştüren tesislerin yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri'nde tanık olduğu ulaşım, telekominikasyon, konferans, sergi ve alışveriş merkezlerindeki niteliksel ilerlemeden oldukça etkilendiğini belirterek Birleşik Arap Emirlikleri'nin özellikle hava ve kara ulaşımında dünya standartlarında olduğuna değinmiştir.
Yine Dubai için;
Foreign Minister Abdullah bin Zayed received Secretary General of BIE. [...] During the visit Loscertales said the UAE had managed to succeed since its participation at World Expos over the last four decades, adding that its participation proved that the country occupies an important position in the world expos map. He lauded the Dubai infrastructure, which qualifies the city to be one of the tough competitors to host Expo 2020.
Dış İşleri Bakanı Abdullah bin Zayed'e gerçekleştirdiği ziyarette [...] Loscertales, Birleşik Arap Emirliklerinin özellikle 40 yılı aşkın bir süredir Dünya EXPO'larına olan katılımından elde ettiği başarılara değinerek, bu yönüyle dünya EXPOlar haritasında oldukça önemli bir yere sahip olduğunu belirtti. Dubai'yi EXPO 2020 için sıkı rakiplerden biri haline getiren altyapısına da övgüler yağdırdı.
Tayland, Ayutthaya için;
13 January 2011 – The Bureau of International Expositions general secretary, Vincente Gonzales Loscertales visited Ayutthaya province to inspect the readiness of the province to bid for World Expo 2020. [...] During the visit BIE general secretary Vincente Gonzales Loscertales said Thailand presented several advantages in the bid process including its food culture, history and tourism infrastructure. Mr Loscertales said if Thailand was selected, the country would reap significant economic benefits, [...] 'I don't think the political situation will damage the expo project. I think the future of Thailand will be brighter in 2020,' he said.
13 Ocak 2011- BIE Genel Sekreteri Vincente Gonzales Loscertales, EXPO 2020 süreci kapsamında hazırlıklarını incelemek üzere Ayutthaya'yı ziyaret etti. [...] Ziyarette BIE Genel Sekreteri Vincente Gonzales Loscertales, Tayland'ın, teklif sürecinde öne çıkardığı yemek kültürü, tarihi ve turizm altyapısından oluşan pek çok avantaja sahip olduğunu belirtti. Tayland'ın seçilmesi halinde ülkenin ciddi ekonomik faydalar elde edeceğine değinen Loscertales, [...] 'Politik durumunun expo projesine zarar vereceğini düşünmüyorum. Bence Tayland'ın geleceği 2020'de daha parlak olacak' dedi.
Rusya Ekaterinburg için;
During his visit to Ekaterinburg, BIE Secretary General Vicente Gonzalez Loscertales gave a number of interviews to the local media, sharing his viewpoints. Here is an extract from his conversations with the media:
— Mr. Loscertales, in what ways does Ekaterinburg seem a strong fit for holding EXPO-2020?
— The size of the city of Ekaterinburg is absolutely appropriate to host a world exhibition in the year 2020. Ekaterinburg is a city with a significant intellectual and cultural potential.
BIE Genel Sekreteri Vicente Gonzalez Loscertales, Ekaterinburg ziyareti sırasında yerel medyaya birçok röportaj vererek görüşlerini paylaşmıştır. Aşağıda medyaya verdiği röportajdan bir kesit bulunmaktadır:
— 'Sizce Ekaterinburg, hangi açıdan EXPO 2020'ye ev sahipliği yapmaya uygun bir kenttir' sorusuna Ekaterinburg'un konum ve büyüklük itibariyle 2020 yılında bir dünya sergisine evsahipliği yapmaya oldukça uygun bir kent olduğu şeklinde cevap vererek Ekaterinburg'un önemli entellektüel ve kültürel potansiyele sahip bir şehir olduğunu da sözlerine eklemiştir.
Brezilya, Sao Paolo için;
May 24, 2012- São Paulo received recently a visit of the Secretary General for the BIE Vicente Loscertales, for the Seminar 'Expo 2020: Opportunities and Perspectives', which took place at the City Hall, had the presence of the Mayor of São Paulo and the Governor of the State of São Paulo. [...] The Secretary General spoke at the event affirming: 'Brazil has a lot of influence and importance in the world today, besides being at a very favorable economic momentum. São Paulo is a great global metropolis. All of these elements can attribute a strong character to the national project, which should be supported by all of the institutions and sectors of the country'.
24 Mayıs 2012 tarihinde Sao Paolo Belediye Başkanı ve Valisinin katılımıyla Belediye Sarayında gerçekleştirilen EXPO 2020: Opportunities and Perspectives adlı seminere katılan BIE Genel Sekreteri Vicente Loscertales konuşmasında, [...] Brezilya'nın bugün olumlu bir ekonomik ivme göstermesinin yanı sıra dünya üzerinde önemli bir etki ve öneme sahip olduğunu ifade etmiştir. São Paulo'nun ise büyük küresel bir metropolis olduğunu belirterek tüm bu etmenlerin, ülkenin bütün kuruluş ve sektörlerinin de desteğiyle böylesi ulusal bir projeyi güçlendireceğini sözlerine eklemiştir.
Ve Türkiye, İzmir için;
'İzmir'in şansı çok yüksek'
…
Objektif olarak söylüyorum, İzmir diğer adaylara göre daha iyi bir durumda...
Organizasyon için diğer aday kentlerin durumunu da değerlendiren Loscertales, Sao Paulo ve Ekaterinburg'un süreci iyi götürdüğünü, Tayland'ın ise EXPO alanı olarak öngördüğü yerin sel suları altında kalması nedeniyle sıkıntı yaşadığını, yine Dubai'nin küçük bir ülke olması nedeniyle konaklama konusunda sıkıntılar yaşayabileceğini ifade etti.
Görüldüğü gibi BIE Genel Sekreteri, her gittiği kentte nabza göre şerbet vermeyi ihmal etmemiş… Şimdi bu konuşmalardan doğru sonuçlar çıkarma zamanıdır. Expo 2020 adaylık sürecinde daha kat etmemiz gereken çok yol ve mesafe olduğu akıllardan asla çıkarılmamalıdır. BIE Genel Sekreterinin aday kentlerde yapmış olduğu diplomatik içerikli konuşmaları doğru analiz ederek; başarı için 4 milyon İzmirlinin, sürece katılımını ve heyecanını devreye sokarak; bunun İzmirlinin sahip çıkacağı bir İzmir projesi olması gerektiğini unutmamak gerekir.
