Sadece incir mi, Türkiye'de birçok tarım ürünü küresel iklim değişikliğinin tehditi altında. Geçen yıl Türkiye çapında kayısı, fındık, üzüm gibi ürünlerde yaşanan verim ve kalite kayıpları bize bunu fazlasıyla gösterdi zaten.
Bu yazıda inciri bekleyen tehlikeden bahsedeceğim. Aslında buna benzer bir yazıyı 4 Eylül'de, tam da incirin toplandığı dönemde, Milliyet Ege'deki köşemde yazmıştım. Ancak geçenlerde bir televizyon kanalının ana haberinde bu konunun işlendiğini görünce ve benim yazdıklarımın tekrarlandığını duyunca, bu konuda incir üreticisinin yüreğini rahatlatacak bir çalışmanın yapılmadığını gördüm. Dolayısıyla incir ağaçlarının yapraklanmaya başladığı bu günlerde böyle bir yazıyı kaleme almayı uygun buldum.
İncir neden önemli? Dünya incir üretiminin yüzde 6o'ını, ihracatının da 75'ini tek başına karşılayan Türkiye, incir üretimi ve ihracatı konusunda aslında rakipsiz.
İncir en çok Aydın sonra da İzmir'de üretiliyor. 258 yerleşim biriminde 20 bin ailenin geçim kaynağını oluşturuyor. Yani yaklaşık 100 bin kişiyi ilgilendiren bir sektör.
Üretilen incirin yaklaşık yüze 15'i iç piyasada tüketilirken, geri kalan yüzde 85'i ihraç ediliyor. Yani önemli oranda döviz girdisi sağlayan bir sektör.
Geçen yıl ilk başlarda incirde rekolte iyiydi ancak kalite iyi değildi. Sonradan rekolte de düştü. Üretici en çok yaprak dökülmesinden, incirin lekelenmesinden ve içinin boşalmasından şikayet etti.
Üreticiler ve Tariş yetkilileri bunun aşırı sıcaklıklar, hastalık ve zararlılardan kaynaklanabileceğini…
…ama kendilerince en önemli sebebin, jeotermal yatırımlarının artması nedeniyle bölgedeki nem oranının yükselmesi olduğunu…
…yine bu nedenle yer altındaki kükürdün açığa çıktığını ve bu kükürdün asit yağmuru şeklinde inciri olumsuz etkilediğini söylediler.
Bir de bölgede kurulan yeni barajlar var tabii ki. Bunlar da bölgenin iklimini değiştiriyorlar. Barajlardaki su buharlaşıyor ve nem olarak geri dönüyor. Bu da olgunlaştıktan sonra hiç nem istemeyen inciri lekeleyerek kalitesini bozuyor.
Bütün bu olumsuzlukların üzerine geçen yıl incir ağaçlarındaki sürgünlerde fazla miktarda olan meyvelerin birbirleriyle temas etmesi, ilek (incir daha küçükken ağaçlara asılan ve dölleme vazifesi gören erkek incir) asma döneminden sonra birçok meyvenin doğması da kalite kaybına sebep olmuştu.
İncirden geçinen yüz bin kişi şaşkındı. Konuştuğum incir üreticileri hayatlarında böyle bir şey görmediklerini söylüyorlardı.
Önümüzdeki incir döneminde de, üretim şartları değişmedikçe, köylülerin ayni sıkıntıyı yaşayacakları belli. Zaten son günlerde konunun tekrar ele alınması da bunu gösteriyor.
Aslında bütün bunların sebebi küresel iklim değişikliği. Bundan sonra Türkiye tarımında böyle sahnelerle çok karşılaşacağız. İklim değişikliği sonucu oluşan…
…aşırı yağışların neden olduğu seller, aşırı sıcaklıklar, değişik hastalıklar önünüzdeki yıllarda tarım ürünlerini daha fazla etkileyecek. Türkiye'nin tahıl, fındık, pamuk, üzüm ve incir üretimi azalacak.
Burada önemli olan bu olumsuzlukların, küresel iklim değişikliğinden kaynaklandığının köylülere ne hızla anlatılacağı. Şayet bunun üzerine gidilmeyip de, ürün deseni küresel ısınmaya göre ayarlanmazsa…
…bundan böyle Türkiye kaliteli incir üretemeyeceği gibi incirdeki dünya egemenliğini de yitirecek.
