EGEDESONSÖZ - İzmir’de, Alsancak Tarihi Elektrik Fabrikası arazisine yönelik yeni imar kararı tartışma yarattı. Türkiye İşçi Partisi (TİP) İzmir İl Örgütü, Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla alanın “ticaret–turizm” ve “özel proje alanı” ilan edilmesine tepki gösterdi.
Parti tarafından yapılan yazılı açıklamada, söz konusu plan değişikliğinin İzmir’in tarihsel ve kamusal değerlerini tehdit ettiği savunularak, “İzmir’in endüstri mirasının en önemli simgelerinden biri olan bu alan, sermayenin yeni yatırım sahasına dönüştürülmek isteniyor” denildi.
Açıklamada, fabrikanın yalnızca bir arsa olmadığı vurgulanarak, “Burası İzmir’in sanayi tarihidir, işçi sınıfının emeğidir ve kentin modernleşme sürecinin tanığıdır” ifadelerine yer verildi.
TİP İzmir İl Örgütü, plan değişikliğiyle birlikte bölgenin yoğun yapılaşmaya açılmasının, kentin en değerli kamusal alanlarından birinin “piyasanın insafına bırakılması” anlamına geldiğini öne sürdü.
Fabrikanın geçmişte Elektrik Mühendisleri Odası tarafından da korunması gereken bir değer olarak gündeme getirildiği hatırlatılan açıklamada, yapının 1998 yılında “korunması gerekli kültür varlığı” olarak tescillendiğine dikkat çekildi.
Açıklamada ayrıca, dünyanın birçok kentinde eski sanayi yapılarının müze, kültür ve bilim merkezlerine dönüştürüldüğü örnekler hatırlatılarak, Havagazı Fabrikası örneği gösterildi.
Açıklama şu şekilde:
İZMİR’İN TARİHİ, RANTA TESLİM EDİLEMEZ
ALSANCAK TARİHİ ELEKTRİK FABRİKASI İZMİR HALKININDIR
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle İzmir’in endüstri mirasının en önemli simgelerinden biri olan Alsancak Tarihi Elektrik Fabrikası’nın bulunduğu alan için yeni bir imar kararı alındı. Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Umurbey Mahallesi’ndeki parseller “ticaret–turizm alanı” ve “özel proje alanı” olarak planlanırken bölgede yoğun yapılaşmanın önü açıldı.
Bu karar, İzmir’in tarihsel mirasının ve kamusal alanlarının sermayeye peşkeş çekilmesinin yeni bir adımıdır.
Bir zamanlar İzmir’in sokaklarını aydınlatan, sanayisini besleyen ve işçilerin emeğiyle çalışan Tarihi Elektrik Fabrikası bugün gökdelen projelerinin ve rant planlarının hedefi haline getirilmek istenmektedir.
Alsancak Elektrik Fabrikası yalnızca bir arsa değildir.
Bu alan İzmir’in sanayi tarihidir.
İşçi sınıfının emeğidir.
Kentin modernleşme sürecinin tanığıdır.
Limanı, demiryolu hattı ve üretim geçmişiyle birlikte İzmir’in emekçi hafızasının parçasıdır. Bugün yapılmak istenen ise bu tarihsel mirası korumak değil, onu sermayenin yeni yatırım alanına dönüştürmektir.
Resmî Gazete’de yayımlanan plan değişikliği ile bu alanın ticaret ve turizm projelerine açılması, İzmir’in en değerli kamusal alanlarından birinin piyasanın insafına bırakılması anlamına gelmektedir. Kentin belleği, kültürü ve ortak yaşam alanları bir kez daha rant politikalarının hedefi haline getirilmiştir.
Soruyoruz:
İzmir’in tarihsel bir sanayi mirası neden gökdelen projelerine teslim edilmek isteniyor?
Bu kentte yaşayan milyonların ortak varlığı neden birkaç yatırım projesinin konusu haline getiriliyor?
Kentlerin geleceği neden kapalı kapılar ardında hazırlanan kararlarla belirleniyor?
Bizim cevabımız nettir.
Alsancak Tarihi Elektrik Fabrikası sermayenin değil, İzmir halkının olmalıdır.
Bu alan beton kulelerle doldurulacak bir rant arsası değil; kentin kültürüne, bilimine ve ortak yaşamına kazandırılması gereken bir kamusal mirastır.
Nitekim Elektrik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi yıllar önce bu gerçeğe dikkat çekmişti. Fabrikanın arazisinin satışa çıkarılmasına karşı yapılan açıklamalarda yapının İzmir 1 No’lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 8 Ocak 1998 tarihli kararıyla “Korunması Gerekli Kültür Varlığı” olarak tescillendiği hatırlatılmıştı. Kurul kararında yapının tarihsel belge niteliği taşıdığı ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Bugün bu kararı hiçe sayan anlayış, İzmir’in tarihini rant projelerine dönüştürmeye çalışmaktadır.
Oysa dünyanın birçok kentinde eski sanayi yapıları müze, kültür merkezi, bilim merkezi ve kamusal park olarak yeniden hayat bulmaktadır.
İzmir’de Havagazı Fabrikası’nın yeniden halkla buluşması da bunun en büyük örneklerinden biridir. Bu tarihsel mirasın ticari projelere kurban edilmek istenmesi kabul edilemez.
Taleplerimiz açıktır:
• Tarihi Elektrik Fabrikası alanını ranta açan plan kararları derhal iptal edilmelidir.
• Alan kamusal mülkiyet altında korunmalı ve özelleştirme girişimlerinden vazgeçilmelidir.
• Elektrik Fabrikası İzmir halkının kullanımına açık bir endüstri mirası müzesi, kültür ve bilim merkezi olarak yeniden işlevlendirilmelidir.
• Bu alanın geleceği kapalı kapılar ardında değil, İzmir halkının ve meslek odalarının katılımıyla belirlenmelidir.
İzmir’in tarihini beton projelere dönüştürmeye çalışan bu anlayışı kabul etmiyoruz.
Kentler şirketlerin değil, o kentte yaşayan halkın ortak yaşam alanıdır.
Tarihi Elektrik Fabrikası’nı ranta teslim etmeyeceğiz.
İzmir’in hafızasını, emeğini ve kamusal alanlarını savunmaya devam edeceğiz. 17.03.2026
TÜRKİYE İŞÇİ PARTİSİ İZMİR İL ÖRGÜTÜ
