Maliye ev sahiplerinin peşine düştü. beyannameleri kendisi hazırladı

Maliye Bakanlığı kira gelirleri olan ev sahiplerini sıkı takibe aldı. Tapu, sigorta, banka ve PTT kayıtlarını incelemesi sonucunda, 2010 yılı itibariyle devlete verilen 827 bin kira vergisi beyannamesin de, 460 bin beyannamenin elde edilen gelirin altında beyan edildiğini belirledi. 1/11/2008 tarihinden itibaren konutlarda, her bir konut için aylık 500 TL ve üzerinde kira geliri elde edenlerin, kiraya ilişkin tahsilatlarını banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunluluğu getirilmişti. İşyerlerinde ise kira bedeline bakılmaksızın banka ve PTT aracılığı ile yapılarak tevsik edilmesi gerekiyor. Ancak, yapılan denetim ve incelemeler sonucunda mükelleflerin yaklaşık yarısının kira bedellerini 500 TL altında beyan ederek tevsik zorunluluğundan kaçtığını veya hiç beyan etmediğini tespit etti. Bunun üzerine yeni bir uygulama başlatan maliye, yaklaşık 1 milyon 200 bin mükellefin beyannamesini otomatik olarak hazırlayıp adreslerine posta ile gönderdi.

2011 yılında kira geliri elde edenlerin, 2012 yılı Mart ayının 1 inci gününden 25 inci günü akşamına kadar Gayri Menkul Sermaye İradı (GMSİ) beyannamelerini vermeleri gerekiyor. Tahakkuk eden vergiler de 31 Mart ve 31 Temmuz olmak üzere iki eşit taksitte ödenebilecek.

18/02/2012 tarih ve 28208 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 414 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile Maliye Bakanlığı, kira geliri elde edenleri 'beyanname düzenleme zahmetinden kurtararak' kendisi düzenledi ve 'kabul ediyorsanız onaylayın değilse düzeltin' dedi.

Söz konusu yeni düzenlemeye göre, mükelleflere ilişkin banka, tapu, sigorta şirketleri gibi üçüncü taraflardan elde edilen bilgiler kullanılarak GMSİ beyannameleri Gelir İdaresi Başkanlığı(GİB) tarafından otomatik olarak doldurup, mükelleflerin onayına sunulacak. Önceden hazırlanmış GMSİ beyannamesinin mükellef tarafından elektronik ortamda onaylanması ile beraber vergiye ilişkin tahakkuk işlemleri otomatik olarak gerçekleştirilecek ve tahakkuk fişi aynı anda elektronik ortamda mükellefe iletilecektir.

Mükelleflerin sisteme giriş yapabilmeleri için, İnternet Vergi Dairesi (İVD) şifrelerini kullanmaları veya kendileri için hazırlanmış güvenlik sorularını cevaplamaları gerekiyor. İVD şifresi bulunmayan mükellefler, 'sadece gayrimenkul sermaye iradı geliri elde eden gerçek kişiler için internet hizmetleri kullanım başvuru formu' ile herhangi bir vergi dairesine bizzat başvurarak kullanıcı adı, şifre ve parola alabilirler. Şifre ve parolanın kullanılmasından doğabilecek hata ve yanlışlıkların sorumluluğu konut sahiplerine ait olduğu için dikkat etmeleri ve başkalarına kullandırmamaları gerekiyor.

Bu arada vergi idaresi 60 yaşını doldurmuş mükellefler ile yaşlılığı, sakatlığı veya hastalığı nedeniyle vergi dairesine gelemeyecek durumda olan engelli mükellefleri de düşünmüş. Bu durumda olan mükellefler, 444 0 189 Vergi İletişim Merkezini (VİMER) de arayarak randevu almaları durumunda, görevlendirilen memurlar evlerine gelip beyannamelerinin doldurulmasında kendilerine yardımcı olacaklar.

Sadece konut kira geliri elde edenler için, 2.800 TL'yi aşması halinde beyanname vermek zorunlu. Şayet kira geliri işyerinden kaynaklanıyorsa, beyanname verme zorunluluğu için kira gelirinin 23.000 TL'yi aşması gerekiyor.

Kira gelirlerinin konut ve işyeri kiralarından meydana gelmesi durumunda, toplam kira geliri dikkate alınır. Konut kira istisnası olan 2.800 TL düşüldükten sonra bulunan rakam 23.000 TL'yi geçiyorsa her iki gelir içinde beyanname verilir. İstisna sınırının altında kalması durumunda sadece konut kira gelirleri için beyanname verilir.

(Kira Geliri Beyan edilmez veya eksik beyan edilirse bu istisnadan yararlanılamaz)
İşyeri kira geliri elde edenlerden, Brüt kira geliri 23.000 TL'yi aşanlar

Dövizli tahsil edilen kira bedelleri, tahsil günündeki T.C. Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru esas alınarak TL'ye çevrilir. Belirlenen Döviz'in TCMB' da karşılığı yoksa Maliye Bakanlığı'nın belirlediği değerleme kuru ile değerlenir.

Kardeşin kira vermeden oturduğu konut

Konutların bedelsiz olarak ya da emsaline göre düşük bedele başkalarına kiraya verilmesi durumunda, emlak değerinin yüzde 5'i yıllık 'emsal kira' bedeli olarak kabul edilerek vergi uygulanır. Ancak, mal sahiplerinin, çocuklarının, anne, balarının ve kardeşlerinin ikametine tahsis edilmesi, (her bir yakınına en fazla bir konut tahsis edilmesi şartı ile) veya mal sahibi ile akrabalarının aynı evde oturması halinde emsal kira bedeli uygulanmaz.

Boş kalan gayrimenkulün korunması amacıyla bedelsiz olarak başkasının kullanımına bırakılması halinde de emsal kira bedeli uygulanmaz.

Kira gelirlerinden indirilebilecek giderler nelerdir?

Kira gelirlerinin beyanında; gerçek gider yöntemi veya götürü gider yönteminden birisi tercih edilir. Hangi yöntem seçilmişse tüm kira gelirleri için aynı yöntem uygulanmak zorundadır. Ancak, götürü gider yönteminin seçilmesi durumunda, iki yıl boyunca gerçek gider yöntemine geçilemez.

Gerçek gider yönteminde;

Belgelerini beyannameye eklemek şartıyla, aydınlatma, ısıtma, su, asansör, sigorta, tadilat, kredi faiz, emlak, vergi, resim, harç, şerefiye ve amortisman giderleri ve kira ile oturulan konutun kira bedelleri ile elde edilen konutun elde edildiği yıldan itibaren 5 yıl süre ile satın alma bedelinin yüzde 5'i vergiden düşülebilir ( Gerçek giderlerden vergiden istisna edilen tutara isabet eden kısım gider olarak indirilemez).

Götürü gider yönteminde;

Brüt kira gelirinden 2.800 TL istisna tutarı düşüldükten sonra kalan kısma yüzde 25 oranında götürü gider indirimi yapılarak vergi hesaplanır.

Ayrıca beyanname üzerinden Gelir Vergisi Kanunun (GVK) 89. maddesinde sayılan aşağıdaki giderleri indirebilirsiniz;

· Türkiye'de yapılması, belge ile ispatlanması ve beyan edilen safi gelirin yüzde 10'unu aşması şatı ile kişinin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ait, yapılan eğitim ve sağlık harcamaları,

· Asgari ücretin yıllık tutarını ve safi iradın yüzde 10'unu aşmamak kaydıyla,
kişinin kendisine, eşine ve küçük çocuklarına ait bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları (şahıs sigorta primleri için bu oran yüzde 5),

· Okul, sağlık tesisi ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak)
kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu ile çocuk yuvası, yetiştirme yurdu,
huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için yapılan bağış ve yardımların tamamı,

Vergiden indirilebilir.

Cezalar
Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan edilir ya da vergi dairesi tarafından tespit edilirse, 2.800 TL'lik istisnadan yararlanılamaz, ayrıca iki kat birinci derece usulsüzlük cezası uygulanarak, takdir komisyonunca konutun bulunduğu yerin ortalamalarına göre emsal kira belirlenerek hesaplanan gelir vergisi üzerinden ayrıca vergi zıyaı cezası kesilir.

Ayrıca, 01/11/2008 tarihinden itibaren getirilen zorunluluklara uymayanlara kesilecek ceza; birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında 1.000 TL'den, ikinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler hakkında 500 TL'den, bunların dışında kalanlar hakkında da 250 TL'den az olmamak üzere her bir işlem için bu işleme konu tutarın yüzde 5'idir (Vuk Md. 355).

Teknoloji hayatımızın her alanına girdi hatta girmekten öte nüfuz etti; nimetleri olduğu kadar külfetleri de var, tartışılır… Gelir İdaresinin sahip olduğu elektronik alt yapıyı kullanarak beyanname göndermesi ve beyanname kabul etmesine diyecek sözümüz yok. Ancak, elektronik ortamda beyanname gönderme işi uzmanlık ister, tecrübe ister. Kaldı ki, meslek mensupları bile beyanname hazırlarken ve elektronik ortamda gönderirken zorlanabiliyor. Hal böyle iken, her mükellefe şifre parola verip beyanname göndermelerini istemek beraberinde hataları da getirecektir diye düşünüyorum. Vergi dairelerinin telefonu yardım isteyen mükellefler tarafından kilitlenecektir…