EGEDESONSÖZ – İzmir’de uzun yıllardır tartışma konusu olan Basmane Çukuru’na ilişkin yeni plan düzenlemesi geçtiğimiz ay askıya çıktı.
İsmet Kaptan Mahallesi’nde yer alan 1039 ada 8 parseli kapsayan düzenleme, Koruma Kurulu’nun Hilton Oteli’ni referans alarak belirlediği yükseklik kriterleri doğrultusunda hazırlandı. Yeni planla birlikte daha önce “Hmax: serbest” olarak tanımlanan yapılaşma hakkı sınırlandırılarak parsel için “Yençok: 84 metre” koşulu getirildi.
70-30 DAĞILIMI
Toplam 20 bin metrekare büyüklüğündeki parsel için hazırlanan plan notlarında, yapılaşma hakkının 104 bin metrekare inşaat alanı üzerinden düzenlendiği belirtildi. Bu alanın yüzde 30’unun Büyükşehir Belediyesi hizmet binası, yüzde 70’inin ise turizm-ticaret fonksiyonunda kullanılacağı ifade edildi.
ÇEKME MESAFELERİ DE DÜZENLENDİ
Plan kapsamında yapı yaklaşma mesafeleri de kademeli olarak yeniden belirlendi. 15,80 metre yüksekliğe kadar yol cephelerinden en az 5 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden 20 metre çekme mesafesi uygulanacak. Yükseklik arttıkça çekme mesafeleri de kademeli olarak yükselirken, 24,80 metre üzerindeki yapılarda yol cephelerinden en az 15 metre, 9 Eylül Meydanı cephesinden ise 80 metre mesafe zorunlu olacak.
Plan notlarında ayrıca bodrum katların otopark ve sığınak olarak kullanılması halinde çekme mesafesi aranmayacağı belirtildi. Ayrıca parselde yapılacak tüm projelerin, çevre yapılar ve tescilli yapılarla ilişkisini gösteren silüet, kesit ve avan projelerle birlikte Koruma Kurulu’na sunulacağı ve kurul onayı olmadan uygulamaya geçilemeyeceği vurgulandı.
BÜYÜK KISMI TMSF KONTROLÜNDE
Söz konusu parselin mülkiyet yapısında İzmir Büyükşehir Belediyesi ile özel şirketlerin ortaklığı bulunuyor. 20 bin 866 metrekarelik parselin 2 bin 304 metrekarelik hissesi İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne, 18 bin 565 metrekarelik hissesi ise EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. ve Güç Yapı İnşaat Turizm Mühendislik Gayrimenkul Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ait. Her iki şirketin de TMSF kontrolünde olduğu belirtildi.
PLANA İTİRAZ GELDİ
Askıya çıkan plana ise vatandaşlardan itiraz geldi. Kültürpark Platformu’nun çağrısıyla bir araya gelen İzmirliler planın iptali için İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne dilekçe verdi.
Askıya çıkan plan düzenlemesine ise itiraz geldi. Kültürpark Platformu’nun çağrısıyla bir araya gelen yurttaşlar, planın iptali talebiyle İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne dilekçe sundu.
Dilekçede, düzenlemenin şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olduğu savunularak, “Söz konusu plan değişikliği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26. maddesinde öngörülen nesnel, teknik ve bilimsel gerekçe şartını taşımamaktadır. Tamamı kamuya ait bir alanın eşdeğer alan ayrılmadan yüzde 70 oranında ticari kullanıma açılması kamu yararı ilkesine aykırıdır. Planlama sürecine kentlilerin ve meslek odalarının dahil edilmemesi demokratik ilkelere zarar vermektedir” ifadelerine yer verildi.
Dilekçede ayrıca düzenlemenin, Anayasa’nın sağlıklı çevrede yaşama hakkına ilişkin 56. maddesi ile kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin 63. maddesiyle çeliştiği iddia edildi.
Yapılan basın açıklamasında şu ifadelere yer verildi:
BASMANE ÇUKURU; KAMUYA, İZMİR'E VE İZMİRLİYE AİTTİR !...
BASMANE ARAZİSİNİN GELECEĞİ PİYASA BASKISIYLA ŞEKİLLENDİRİLEMEZ!
İzmir’in merkezinde yer alan, kentin en değerli kamusal alanlarından biri olan “Basmane Çukuru” olarak bilinen, 1039 ada 8 parsele ilişkin alınan plan kararları; başta kamu yararı olmak üzere kentin geleceğini, yürütülen tüm hukuki süreçleri, meslek odaları ve Kültürpark Platformu’nun uzun yıllardır ortaya koyduğu bilimsel ve teknik değerlendirmelerle, kamuyu yok sayan anlayışın yeni bir örneği olmuştur.
Basmane Çukuru arazisi; bir yanıyla doğal ve tarihi sit alanı olan Kültürpark’a bitişik, tarihsel, sosyal ve kamusal niteliği yüksek bir kent alanıdır. Arazi diğer yanıyla da, dünyanın en büyük tarihi açık hava çarşılarından biri olan, 17. yüzyıldan beri İzmir’in ticaret merkezi konumundaki Kemeraltı gibi kentsel ve arkeolojik Sit Alanı olan bir kültür mirasının yanındadır. Bu kentin çok değerli iki sit alanı ile mekânsal, tarihsel ve kamusal bir bütünlük içinde olan Basmane Çukuru yüzyıllardır İzmir’in kent hafızasında, Ermeni Hastanesi, Otobüs Terminali ve ESHOT Garajı gibi kamusal amaçlarla kullanılmıştır.
Basmane Arazisine ilişkin en temel sorun, kamuya ait böylesine önemli bir alanın ayrıcalıklı imar hakları ve sermaye odaklı kararlarla yıllardır bir rant ve pazarlık unsuruna dönüştürülmesidir. Bu yaklaşım, yalnızca kent bütününü değil; kentin altyapı kalitesini, ulaşım sistemini, toplumsal yaşamını ve planlamanın eşitlik ilkesini de açık biçimde zedelemektedir.
Alanın yeniden bedelsiz olarak kamu mülkiyetine geçmesine ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından geçmiş dönemde başlatılmış olan hukuksal süreç kamunun lehine devam ederken ve kamunun açık mülkiyet hakkı ortadayken yapılan söz konusu plan değişikliğinin bilimsel ve teknik bir gerekçeye dayanmadığı, kamu yararını öncelemediği ve rant baskısından kaynaklandığı açıktır.
Alanda öngörülen yoğunluk, kent merkezinin ulaşım ve altyapısı üzerinde ciddi yük oluşturacak bu yük de kamusal kaynaklar harcanarak çözülmeye çalışılacaktır. Kamu kaynaklarının yoğunluk artıran, parçacıl plan kararlarının kaçınılmaz sonuçlarını telafi etmek için kullanılması ise kamuyu zarara uğratacaktır.
Basmane Arazisi; İzmir’in ulaşım akslarının kesiştiği, tarihsel katmanlarının buluştuğu, kolektif belleğinde önemli yer tutan bir mekândır. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve Meclis Üyelerinin; İzmirlinin kent hakkına saygı göstermelerini, geri dönülmez adımlar atmamalarını, araziyi yeniden kamu mülkiyetine geçirmelerini, çevresi ile olan mekânsal bütünlüğü korumalarını, buna uygun planlanmalarını, buna uygun planlamalarını, yıllardır devam eden bu soruna kamusal yaklaşım göstermelerini ve bu kent suçuna son vermelerini istiyoruz.
Basmane arazisinin kentlinin ihtiyacını karşılayacak ve Kültürpark ile yeniden bütünleşecek şekilde kamusal kullanımları esas alan planlama kararlarıyla değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kamuoyunda uzun yıllardır tartışma konusu olan bu alanda; yakın dönemde Eski Buca Cezaevi alanı için gösterilen kamusal hassasiyetin Basmane Arazisi için de gösterilmesi gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz.
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi üyelerini ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nı; kamu yararını esas alan, katılımcı, şeffaf ve bilimsel bir süreç yürütmeye, bu alanın yeniden kamusal niteliğiyle kente kazandırılması konusunda sorumluluk almaya davet ediyoruz.
KÜLTÜRPARK PLATFORMU
Basmane Çukuru kamunundur.
Basmane Çukurunda kent suçu işleniyor…
