Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – Gemi sökümünün çevreye ve işçi sağlığına etkileri kamuoyunda tartışmalara neden olan Aliağa Gemi Söküm Tesisleri ile ilgili yeni bir gelişme yaşandı.
Tesisleri işleten Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği faaliyet alanı artışı için yeniden başvuruda bulundu.
Proje tanıtım dosyasını inceleyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çevresel etki değerlendirme süreci başlatıldığını duyurdu.
Başvuru dosyasında yer alan teknik olmayan özete göre, uzun yıllardır faaliyet gösteren gemi söküm tesislerinin kullandığı alanın, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafına doğru genişletilmesi hedefleniyor
Dernek geçtiğimiz yıl da başvuru yapmıştı ancak ÇED sürecini durdurmuştu. Durdurmanın gerekçesi ise imar planlarında yapılması planlanan revizyon gösterilmişti.
Proje tanıtım dosyasında şu ifadeler yer aldı:
ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında değerlendirilen ve geçmişten günümüze yürütülen gemi söküm faaliyetleri, kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunan parseller2 ile kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaki devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar dahilinde gerçekleştirilmektedir. Kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunan parseller ise APAŞ Petrol A.Ş. uhdesinde olup Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği üyesi firmalar tarafından kira sözleşmeleri ve/veya satış protokolleri kapsamında kullanılmaktadır
Gemi söküm faaliyetinin sürdürüldüğü alanda akıntılar sonucunda yıllar içerisinde kıyı bölgesi rüsübat ile dolması nedeniyle kullanım alanları meydana gelmiştir. İşbu rapora konu faaliyet kapsamında, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaki bu alanların da kullanımı ile alan artışı söz konusu olmuştur. Alan artışına konu kısımda, atıkla kontamine olmamış metal atıklar vb. atıklar, halat vb. sabit olmayan donanımlar ile tesis araç parkının geçici olarak bekletildiği alanlar bulunmaktadır. Tesislerin kapasitesinde ise herhangi bir değişiklik olmayacaktır.
Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği üyesi olan gemi geri dönüşüm firmaları tarafından planlanan alan artışı kapsamındaki işbu rapora konu faaliyetlerin çevresel etkilerinin kümülatif olarak değerlendirilmesine yönelik entegre proje olarak ÇED Başvuru Dosyası hazırlanıp sunulması hususunda Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ÇED Yönetmeliği kapsamında başvuruda bulunulmuştur. Bu kapsamda temin edilen kurum görüşünde, gemi söküm alanlarının aynı mevkiide ve bitişik nizamda olması sebebiyle proje sahibi Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği olmak üzere, mer'i ÇED Yönetmeliği'nin 8. Maddesi kapsamında hazırlananacak ÇED Başvuru Dosyasının çevrimiçi ÇED süreci yönetim sistemi (e-ÇED) üzerinden sunulmasının uygun görüldüğü belirtildiğinden (Bkz. Ek-VII-5.1), 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği EK-III Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatı esas alınarak ÇED Başvuru Dosyası hazırlanmıştır.
SAYI DÜŞTÜ
Öte yandan proje tanıtım dosyasında yer alan yıl bazında sökülen gemi istatistiklerinde düşüş yaşandığı görüldü. 2012'de 281 olan gemi sayısı 2022'de 86'ya kadar düştü. 2023'ün ilk 10 ayında ise 45 gemi söküldü.
1977 yılında çalışmalarına başlayan Aliağa Gemi Söküm Bölgesi o dönemin mevzuatından kaynaklı hem ÇED hem de Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinden muaf durumda.
RAPORLARA YANSIDI
Gemi sökümünün neden olduğu çevre kirliliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlatılan Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin 'Aliağa Bölgesi Toprak ve Bitki Kirliliği Sonuç Raporu' ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı'nın: 'İzmir İli Aliağa İlçesi Çevre Durum Tespiti Projesi Sonuç Raporu'na da yansımıştı.