EGEDESONSÖZ - Türkiye genelinde 115 sivil toplum kuruluşu, kent ve çevre davalarındaki yüksek maliyetleri gündeme taşıyan “Doğa İçin Adalet” kampanyasını başlattı.
Kampanya metninde, Anayasa’nın 56. maddesinde yer alan herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı ve devletin çevreyi koruma yükümlülüğü hatırlatıldı. Sivil toplum kuruluşları, kent ve çevre davalarında belirlenen yüksek bilirkişi ücretlerinin, vatandaşların hak arama sürecini zorlaştırdığını belirtiyor.
Kampanya ayrıca, halkın çevre kararlarına katılımını güvence altına alan Aarhus Sözleşmesine işaret ediyor. Türkiye’nin sözleşmeyi henüz imzalamadığı belirtilirken, uluslararası mahkemeler tarafından çevre hukukunun genel ilkeleri olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.
Kampanyaya destek veren kuruluşlar arasında barolar, dernekler ve meslek odaları bulunuyor. Aralarında EGEÇEP, Doğa Derneği, Çeşme Çevre Derneği, İkizköy Çevre Komitesi, İklim Adalet Koalisyonu ve Türk Tabipleri Birliği de yer alıyor.
Kampanya kapsamında bir basın açıklaması düzenlenecek:
⏰ Tarih ve Saat: 12 Kasım Çarşamba, 18.00
📍 Yer: Türkan Saylan Kültür Merkezi önü, Konak/İzmir
Kampanya metni ve imzacılar şu şekilde:
ŞİRKETLER İÇİN=> HAVA-SU-TOPRAKBEDAVA!
DOĞA SAVUNUCULARI İÇİN=>ADALETÇOK PAHALI!
Anayasa’nın 56. Maddesine göre “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.” Diğer yandan, 1972 Stockholm Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı Sonuç Deklarasyonunun 1.maddesinde “İnsanın bugünkü ve gelecek nesiller için çevreyi korumak ve geliştirmek için ciddi bir sorumluluğu olduğu” ifade edilmiştir.
Kent ve Çevre davaları; Anayasanın bu düzenlemesi ile güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı ile, çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önleme ödevinin gereği açılan davalardır. Bu davalar, sadece bugünkü kuşakların değil, gelecek kuşakların, insanlarla birlikte diğer canlıların yaşama haklarını, canlılarla etkileşim halinde olan cansız varlıkların, kısaca tüm ekosistemin varlığının korunması davalarıdır. O nedenle kamusal yönü olan davalardır.
Kent ve çevre hakkının korunmasına dair yürütülen davalarda son yıllarda, karşılanması mümkün olmayan astronomik bilirkişi ücretleri belirlenmektedir. Bilirkişilere ödenecek ücretler için üst sınır koyan bir yasal düzenleme olmadığı için, bilirkişi ücretlerinin hakimlerce sınırsız ve keyfi takdiri sonucunda, kamu görevi olan bilirkişilik görevi yüksek kazanç sağlayan bir işe dönüşmektedir. Daha da önemlisi, Anayasanın güvence altına aldığı hakkın korunması ve yüklediği ödevin yerine getirilmesi, imkânsız hale gelmektedir.
Bilgiye erişim ve karar süreçlerine katılımın yanı sıra, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının olmazsa olmaz unsurlarından birisi adalete erişim hakkıdır. Katlanılamaz ve karşılanamaz boyutlara ulaşan yargılama giderleri, hak arama özgürlüğü ve adalete erişim hakkının önünde en büyük engel halini almıştır.
Bu önemli soruna çözüm bulmak için; kenti, çevreyi ve doğayı korumak için çalışan örgüt, hareket, oluşum gibi tüm yapılara, yaşamı savunma sorumluluğunu taşıyan kişi ve kurumlara sesleniyoruz: Adalete erişim engelinin aşılması için birlikte bir kampanya örgütleyelim.
· Kent ve çevre hakkının korunmasına ilişkin davaların harç ve masrafları devlet tarafından karşılanmalıdır.
· “Çevresel Bilgiye Erişim, Karar Vermede Halkın Katılımı ve Yargıya Başvuru” konulu Aarhus Sözleşmesi, taraf olan bütün ülke yurttaşlarına bu hakkı tanımaktadır.
· Sözleşme Türkiye tarafından bir türlü imzalanmamıştır.Ancak Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve diğer uluslararası yargı mercileri tarafından uluslararası hukukun kabul ettiği çevre hukukunun genel ilkeleri olarak değerlendirilmektedir.
· Aarhus Sözleşmesi, halkın karar alma süreçlerinde, kararların uygulanması aşamasında ve kararların yargısal denetiminde aktif kılınmasını amaçlamaktadır, bu kapsamda bugünün kuşakları kadar gelecek kuşaklara karşı da çevrenin korunması ve geliştirilmesinin devletler için bir sorumluluk olduğunu vurgulamaktadır.
· Aarhus Sözleşmesi bir an önce imzalanmalı, kent ve çevre hakkının korunmasına ilişkin davaların harç ve masrafları devlet tarafından karşılanmalıdır.
DOĞA İÇİN ADALET KAMPANYASI
İmzacı kurumlar (son güncelleme 06.11.2025)
Kampanyaya imza vermek için:https://forms.gle/KUaT1rYTbrzkZpWt8
1. Adana Barosu
2. Adana Ekoloji Platformu
3. Akhisar Çevre Derneği
4. AKKOY Derneği
5. Arguvan Çevre Platformu
6. Ayvalık Tabiat Derneği
7. Ayvalık Tabiat Platformu
8. Bakırtepe Çevre Platformu
9. Batı Karadeniz Çevre Gönüllüleri
10. Belediye İş Sendikası Eskişehir Şubesi
11. Boyabat Çevre Derneği
12. Birleşik Taşımacılık Sendikası Eskişehir şubesi
13. BURÇEP (Burhaniye Çevre Platformu)
14. Burhaniye Çevre Derneği
15. Bursa Su Kollektifi
16. Caferli Güzelleştirme ve Dayanışma Derneği
17. Çağdaş Gazeteciler Derneği Eskişehir Şubesi
18. Çeşme Çevre Derneği
19. Dağ Taş Aş Bizim Platformu, Yeşilüzümlü, Fethiye
20. Dalyan Turizm Kültür ve Çevre Koruma Derneği
21. Deniz Yıldızı Kadın Dayanışma Derneği
22. Deri Tekstil ve Kundura İşçileri Derneği
23. Devrimci Emekliler Sendikası Samsun Şubesi
24. DİDİM Derneği
25. DİSK Eskişehir Bölge Temsilciliği
26. DİSK Emekli Sen Eskişehir şubesi
27. Doğa Derneği
28. Doya Yaşam Platformu
29. Dünya Mirası Adalar
30. Edirne Çevre Gönülleri Derneği
31. Ege Barış ve İletişim Derneği
32. Ege Su Çalışma Grubu
33. EGEÇEP (Ege Çevre ve Kültür Platformu)
34. Eğitim Sen Eskişehir Şubesi
35. Ekoloji Birliği
36. Ekoloji Kolektifi Derneği
37. Ekoloji ve Sosyal Gelişim Derneği
38. Emekliler Dayanışma Sendikası
39. EMO Eskişehir Şubesi
40. Eskişehir Ekoloji Derneği
41. Eskişehir Bisikletli Ulaşım Platformu
42. Eskişehir Çevre Derneği
43. Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu
44. Eskişehir Filistin ile Dayanışma Platformu
45. Eskişehir Kuryeler Birliği Derneği
46. Eskişehir Küçük Millet Meclisi
47. Eskişehir Tüm Bel-Sen
48. Eskişehir-Bilecik Tabip Odası
49. Fırtına Vadisi Yok Olmasın Platformu
50. FOÇEP Foça Çevre Platformu
51. GÜLDER Güzelbahçe Çevre Kültür ve Dayanışma Derneği
52. Güllük Körfezi Koruma Platformu
53. Haklar ve Araştırmalar Derneği
54. İASOS Çevre ve Kültür Varlıklarını Koruma ve Yaşatma Derneği
55. İkizköy Çevre Komitesi
56. İklim Adalet Koalisyonu
57. İmece Dostluk Dayanışma Derneği
58. İnsan Hakları Derneği Adana Şubesi
59. İZÇEP (İzmir Çevre Gönüllüleri Platformu)
60. İzmir Halkevleri
61. İzmir Müzisyenler Derneği
62. İzmir Tabip Odası
63. Karaburun Sivil İnisiyatif
64. Karaburun Yerel Fok Komitesi
65. KARDOK-DER
66. Karya Kültür Dergisi
67. Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği
68. KEÇİ Kültür Ekoloji Çevre ve İletişim Derneği
69. Kent Politikaları Derneği
70. Kıyı Hareketleri Dayanışma Ağı
71. Koza Kadın Derneği
72. Kuşadası Çevre Platformu
73. Kuşadası Kent Dayanışması
74. Maden Mühendisleri Odası Samsun İl Temsilciliği
75. Mandalya Çevre Platformu
76. Memleket Sevdalıları Derneği
77. Mimarlar Odası Muğla Şubesi
78. MUÇEP Merkez İlçe (Menteşe)
79. MUÇEP Muğla Çevre Platformu
80. Muğla Kadın Dayanışma ve Danışma Derneği
81. Muğla Su İnisiyatifi
82. Öğretmen Sendikası Eskişehir
83. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği Ekoloji Komisyonu
84. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği Hakkari Şubesi
85. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği Urfa Şubesi
86. Polen Ekoloji Derneği
87. Proje Evi Kooperatifi
88. Samsun Çevre Platformu
89. Samsun Tarım Orkam-Sen
90. Sandrası Koruma Platformu
91. Seferi Keçi Kültürevi ve Dergi
92. SES Eskişehir Şubesi
93. Sinop Çevre Dostları Derneği
94. Sinop Kent Hakları Derneği
95. Sinop Kent Konseyi Ekoloji Meclisi
96. Sinop Nükleer Karşıtı Platform
97. Sinop Nükleer Karşıtı Platform Derneği
98. Siirt Barosu
99. Söke Çevre Platformu (Söke Çep)
100. Tarım Orkam-Sen Genel Merkezi
101. Terme Çevre platformu
102. TMMOB Adana
103.TMMOB Eskişehir İKK
104.Turgutlu Çevre Derneği
105. Tüm Emekliler Sendikası Eskişehir Şubesi
106.Türk Tabipleri Birliği
107. Van Barosu
108. Van Çevre Derneği ÇEVDER
109. Vegan Eskişehir Topluluğu
110. Yalova Platformu
111. Yaşam Bellek Özgürlük Derneği
112. Zilan Ekoloji Platformu
113. Ziraat Mühendisleri Odası Samsun Şubesi
114. Zonguldak Çevre Koruma Derneği
115. Zonguldak Kültür ve Eğitim Vakfı
