EGEDESONSÖZ – Çevre ve işçi sağlığına etkileri nedeniyle sık sık tartışmaların odağında yer alan Aliağa Gemi Söküm Tesisleri'nin kapasite artışına yönelik yeni başvurusu için Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci yeniden başlatıldı.
Tesisleri işleten Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği, faaliyet alanının genişletilmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na yeniden başvurdu.
Proje kapsamında uzun yıllardır faaliyet gösteren gemi söküm tesislerinin kullandığı alanın, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafına doğru genişletilmesi planlanıyor.
YERİ VE SAATİ BELLİ OLDU!
Bakanlık tarafından yapılan duyuruya göre, proje hakkında halkı bilgilendirmek ve görüşlerini almak amacıyla Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı Toplantısı 23 Haziran 2026 tarihinde saat 11.00'de Aliağa Belediyesi Konferans Salonu ve bahçesinde gerçekleştirilecek.
ÇED süreci tamamlanıncaya kadar projeye ilişkin görüş ve öneriler, İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile Bakanlığa iletilebilecek.
GEÇEN YIL SÜREÇ DURDURULMUŞTU
Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği, aynı proje için geçtiğimiz yıl da başvuruda bulunmuş ancak ÇED süreci durdurulmuştu. Sürecin durdurulmasına gerekçe olarak bölgedeki imar planlarında yapılması planlanan revizyonlar gösterilmişti.
Yeni başvuruyla birlikte, Aliağa'daki gemi söküm faaliyetlerinin genişletilmesine ilişkin tartışmaların yeniden gündeme gelmesi bekleniyor. Özellikle çevre örgütleri ve meslek odaları, tesislerin çevresel etkileri ile işçi sağlığı ve güvenliği konusunda uzun süredir çeşitli eleştirilerde bulunuyor.
Duyuru şu şekilde:
İzmir İli, Aliağa İlçesi, Atatürk Mahallesi, Arapçiftliği (K17-B3; 58,85 Ha) Mevkii Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği tarafından yapılması planlanan" Gemi Söküm ve Gemi Geri Dönüşümü Faaliyeti Alan Artışı" Projesi hakkında, 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği ÇED Genel Formatı (Ek-3) çerçevesinde hazırlanan ve Bakanlığımıza sunulan dosya ile ilgili ÇED Yönetmeliği’nin 8. maddesi gereğince ÇED Süreci başlatılmış ve ÇED Yönetmeliği’nin 9. maddesi gereğince ÇED sürecine halkın katılımını sağlamak, halkı proje hakkında bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacıyla 23/06/2026 tarihinde saat:11.:00’de İlimiz, Aliağa ilçesi ,Kültür Mahallesi Lozan Cad. No: 47 adresinde Aliağa Belediyesi Konferans Salonu ve Önü/Bahçesinde Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı toplantısı Valiliğimiz (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) tarafından yapılacak olup ÇED süreci tamamlanana kadar projeye ilişkin görüş ve öneriler Valiliğimize (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) veya Bakanlığımıza verilebilecektir.
Halkımıza ilanen duyurulur.
SAYI DÜŞTÜ
Öte yandan proje tanıtım dosyasında yer alan yıl bazında sökülen gemi istatistiklerinde düşüş yaşandığı görüldü. 2012'de 281 olan gemi sayısı 2022'de 86'ya kadar düştü. 2023'ün ilk 10 ayında ise 45 gemi söküldü.
1977 yılında çalışmalarına başlayan Aliağa Gemi Söküm Bölgesi o dönemin mevzuatından kaynaklı hem ÇED hem de Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinden muaf durumda.
RAPORLARA YANSIDI
Gemi sökümünün neden olduğu çevre kirliliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlatılan Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin 'Aliağa Bölgesi Toprak ve Bitki Kirliliği Sonuç Raporu' ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı'nın: 'İzmir İli Aliağa İlçesi Çevre Durum Tespiti Projesi Sonuç Raporu'na da yansımıştı.
Proje tanıtım dosyasında şu ifadeler yer aldı:
ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında değerlendirilen ve geçmişten günümüze yürütülen gemi söküm faaliyetleri, kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunan parseller2 ile kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaki devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar dahilinde gerçekleştirilmektedir. Kıyı kenar çizgisinin kara tarafında bulunan parseller ise APAŞ Petrol A.Ş. uhdesinde olup Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği üyesi firmalar tarafından kira sözleşmeleri ve/veya satış protokolleri kapsamında kullanılmaktadır
Gemi söküm faaliyetinin sürdürüldüğü alanda akıntılar sonucunda yıllar içerisinde kıyı bölgesi rüsübat ile dolması nedeniyle kullanım alanları meydana gelmiştir. İşbu rapora konu faaliyet kapsamında, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaki bu alanların da kullanımı ile alan artışı söz konusu olmuştur. Alan artışına konu kısımda, atıkla kontamine olmamış metal atıklar vb. atıklar, halat vb. sabit olmayan donanımlar ile tesis araç parkının geçici olarak bekletildiği alanlar bulunmaktadır. Tesislerin kapasitesinde ise herhangi bir değişiklik olmayacaktır.
Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği üyesi olan gemi geri dönüşüm firmaları tarafından planlanan alan artışı kapsamındaki işbu rapora konu faaliyetlerin çevresel etkilerinin kümülatif olarak değerlendirilmesine yönelik entegre proje olarak ÇED Başvuru Dosyası hazırlanıp sunulması hususunda Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na ÇED Yönetmeliği kapsamında başvuruda bulunulmuştur. Bu kapsamda temin edilen kurum görüşünde, gemi söküm alanlarının aynı mevkiide ve bitişik nizamda olması sebebiyle proje sahibi Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği olmak üzere, mer'i ÇED Yönetmeliği'nin 8. Maddesi kapsamında hazırlananacak ÇED Başvuru Dosyasının çevrimiçi ÇED süreci yönetim sistemi (e-ÇED) üzerinden sunulmasının uygun görüldüğü belirtildiğinden (Bkz. Ek-VII-5.1), 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği EK-III Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatı esas alınarak ÇED Başvuru Dosyası hazırlanmıştır.