Metehan UD / EGEDESONSÖZ – İtalya merkezli Cementir Holding’e ait beton üretim firması Çimentaş, İzmir’in Menderes ilçesinde açmayı planladığı kalker ocağı projesi ile ilgili Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinden ikinci kez veto aldı. Bakanlığın kararında, proje alanının ve çevresinin hassas ekolojik ve tarımsal yapısı öne çıkarıldı. Özellikle bölgede bulunan zeytinliklerin korunması, ÇED sürecinin sonlandırılmasında etkili oldu.
ÇİMENTAŞ, ilk projede Bakanlık tarafından mevzuata aykırılık gerekçesiyle durdurulmuş ve projenin ÇED süreci iptal edilmişti. Bunun üzerine şirket, aynı ruhsat sahası için yeni bir Proje Tanıtım Dosyası (PTD) hazırlayarak Bakanlığa sunmuştu. Yeni PTD’de, yıllık üretim kapasitesi 2 milyon tondan 1 milyon tona düşürülmüş, ÇED alanı ise daraltılmıştı. Yeni projede, 81,31 hektarlık ruhsat alanı içinde 22,77 hektarlık bir ÇED alanı belirlenmiş; bunun 22,25 hektarı ocak sahası, 0,52 hektarı ise bitkisel toprak depolama alanı olarak planlanmıştı. Faaliyet sırasında dinamit kullanımının söz konusu olacağı da raporlanmıştı.
Ancak İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün yaptığı detaylı inceleme, projenin uygulanabilirliğine ilişkin ciddi sorunlar ortaya koydu. İnceleme raporunda, proje alanı ve çevresinde 3 kilometre mesafe içinde zeytinliklerin bulunduğu tespit edildi. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılatılması Hakkında Kanun’un 20. maddesi gereği, zeytinlik sahaları içinde veya yakınında, zeytinyağı fabrikaları hariç, zeytinliklerin gelişimine zarar verecek, toz ve duman çıkaracak tesisler kurulamayacağı belirtildi. Bu nedenle II-A Grubu Kalker Ocağı projesinin sahaya uygun olmadığı vurgulandı.
Bakanlık tarafından verilen resmi yazıda, söz konusu ÇED sürecinin 29 Temmuz 2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ÇED Yönetmeliği’nin 5. maddesi 2 (a) bendi uyarınca sonlandırıldığı ve iptal/iade edildiği ifade edildi. Yazıda, proje kapsamında herhangi bir faaliyette bulunulmaması gerektiği de açıkça belirtildi.
ÇİMENTAŞ’ın projeyi yeniden hayata geçirme çabaları, bölgedeki ekolojik hassasiyetler ve tarımsal alanların korunması gerekçesiyle bu kez de sonuçsuz kaldı.
Bakanlığın görüş yazısında aşağıdaki ifadeler yer aldı:
İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün ilgi (b) yazısında "…proje alanı ve çevresinde yapılan incelemede, proje alanı çevresindeki 3 km. mesafe içinde zeytinlik alanların bulunduğu tespit edilmiştir. 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattrılıması Hakkında Kanunun 20. Maddesinde yer alan "Zeytinlik sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 km. mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve genaratif gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez" hüküm gereği, II-A Grubu Kalker Ocağı projesi uygun bulunmamıştır." denilmiştir.
Bu doğrultuda, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından verilmiş olan kurum görüşü uyarınca, söz konusu projeye ilişkin ÇED süreci, 29.07.2022 tarih ve 31907 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği'nin 5. maddesi 2 (a) bendi gereği sonlandırılarak iptal/iade edilmiştir. Proje ile ilgili herhangi bir faaliyette bulunulmaması gerekmektedir.