EGEDESONSÖZ - İzmir’in Çeşme ilçesi Alaçatı Mahallesi Tatlıcak mevkisinde, Yazıcı Turizm Marmaris İşletmeleri A.Ş. tarafından planlanan yat limanı, çekek yeri, 9 odalı otel ve deniz feneri projesiyle ilgili ÇED süreci yeniden tartışma konusu oldu. Projenin 241 milyon 500 bin TL’lik yatırım bedeliyle hayata geçirilmesi hedeflenirken, sahada yapılacak dip tarama, dalgakıran ve yüzer iskele uygulamaları da çevresel risk tartışmalarını büyüttü.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki İnceleme Değerlendirme Komisyonu’nuna sunulan itiraz dilekçesinde, halkın katılım sürecinin daha önce protestolar nedeniyle iptal edildiği hatırlatıldı. Çeşme Çevre Derneği, sürecin “halkın görüşü alınmadan ilerletildiğini” öne sürdü.
Dilekçede en dikkat çeken başlık, kıyı alanlarının özel kullanımına açılması iddiası oldu. Alaçatı kıyılarının kamusal niteliğinin korunması gerektiği vurgulanarak, projenin Anayasa’nın kıyıların kamu yararına kullanımı ilkesine ve Kıyı Kanunu’na aykırı olduğu savunuldu.
Ekolojik etkilere ilişkin bölümde ise özellikle dip tarama faaliyetlerinin deniz tabanında geri dönüşsüz tahribat yaratacağı, akıntı rejimlerinin değişeceği ve bölgedeki biyolojik çeşitliliğin zarar göreceği ifade edildi. Çeşme’nin mevcut turizm ve su sporları kimliğinin de risk altında olduğu belirtildi.
İtiraz metninde ayrıca Çeşme’de artan turizm baskısı, kıyı yapılaşması ve altyapı yüküne dikkat çekilerek, projenin “kümülatif çevresel etki değerlendirmesi yapılmadan” hazırlandığı ileri sürüldü. Bu durumun ÇED raporunun bilimsel bütünlüğünü zayıflattığı savunuldu.
Proje sahasının tapuda “tarla” vasfında olması ve imar planı eksiklikleri de dilekçede yer aldı. Buna karşın ÇED dosyasında plan açıklamalarına yer verilmesinin hukuki tartışma yarattığı belirtildi.
Proje sahibi şirketin bağlı olduğu Serkan Yazıcı ise daha önce Marmaris Belediye Başkanlığı için AK Parti’den aday olmuştu. Yazıcı’nın sahibi olduğu otel grubuna ilişkin geçmişteki siyasi ve ticari bağlantılar da yerel tartışmalarda sıkça gündeme geliyor.
Çeşme Çevre Derneği, tüm bu gerekçelerle projeye “ÇED olumsuz” kararı verilmesini talep ederken, aksi durumda bölgedeki ekolojik ve toplumsal dengede telafisi mümkün olmayan zararlar oluşacağı uyarısında bulundu.
ÇED TOPLANTISI YAPTIRILMAMIŞTI
Projenin halkın katılımı toplantısı Çeşmelilerin tepkisine neden olmuştu. Çeşme Kent Konseyi, Çeşme Çevre Derneği ve çeşitli dernek ve sendikaların üyeleri projeye itiraz ederek karşı çıkmıştı. Protestolar üzerine toplantı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilileri, toplantının yapılamadığını resmî tutanak altına alarak toplantıyı iptal etmişti.
PROJE HAKKINDA
Alaçatı Mahallesi sınırlarında kalan 3 parselde 9 odalı otel, çekek yeri, sosyal ve idari tesisler, deniz feneri inşa edilecek. Ayrıca denize 1893 metrekare genişliğinde dalgakıran ve 1292 metrekare genişliğinde yüzer iskele inşa edilecek. Ayrıca yat limanı için deniz dip taraması da yapılacak. Limana 15-50 metre uzunluğunda 47 yat yanaşabilecek. Projenin toplam maliyeti ise 241 milyon 500 bin TL olacak.
BİNLİK PLANLARI BULUNMUYOR
Proje alanı, 1/100.000 Ölçekli İzmir-Manisa Çevre Düzeni Planı’na göre ‘Turizm Tesis Alanı’ sınırlarında kalıyor ancak Çeşme Belediyesi’nin e-imar sayfasında yer alan bilgilere göre parsellerin binlik imar planları bulunmuyor. Ayrıca parseller tapu kayıtlarında ise ‘tarla’ olarak kayıtlı. Öte yandan ÇED dosyasında binlik ve 5 binlik plan açıklama raporu olduğu da görüldü. Planların yakın zamanda askıya çıkması bekleniyor. Parseller ise şirket sahibi Serkan Yazıcı’ya aitken deniz alanının kullanımı için Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile kira sözleşmesi imzalandı. ÇED dosyasında kiralama miktarının üstünün kapatıldığı görüldü.
AK PARTİ’DEN ADAY OLMUŞTU
Serkan Yazıcı ise 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında gündem olmuştu. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 15 Temmuz darbe girişimi gecesi bulunduğu ve darbecilerin kurşunlarının hedefi olan Muğla’nın Marmaris ilçesinde bulunduğu Grand Yazıcı Turban Otel iş insanı Serkan Yazıcı’ya ait. Yazıcı, 2019’daki yerel seçimlerde AK Parti’nin Marmaris belediye başkan adayı olmuştu.
Dilekçe şu şekilde:
Konu: Çeşme İlçesi Alaçatı Mahallesi Tatlıcak Mevkii'nde Planlanan Yat Limanı, Çekek Yeri ve Dip Tarama Projesi Nihai ÇED Raporuna Kapsamlı İtiraz
Sayın Yetkili,
İzmir ili, Çeşme ilçesi, Alaçatı Mahallesi Tatlıcak mevkiinde (270 ada 1, 2, 3 numaralı parseller ve 270 ada 3 numaralı parselin önündeki deniz alanında) Yazıcı Turizm Marmaris İşletmeleri A.Ş. tarafından gerçekleştirilmek istenen Yat Limanı (Otel Dahil), Çekek Yeri ve Dip Tarama projesi ile ilgili ÇED Raporu tarafımızca incelenmiştir.
Söz konusu projeye ilişkin itirazlarımız yalnızca teknik değil; aynı zamanda sosyal, çevresel ve hukuki temellere dayanmaktadır.
1. HALKIN AÇIK VE SÜREKLİ KARŞI DURUŞU
Bu proje Çeşme halkı tarafından daha önce defalarca reddedilmiştir.
• Halkın Katılımı Toplantıları halk tarafından protesto edilmiş,
• Toplantılar boykot edilmiş,
• Bu nedenle süreç sağlıklı şekilde yürütülememiş ve toplantılar iptal edilmiştir.
Bu durum açıkça ortadadır:
➡ Halk bu projeyi istememektedir.
➡ ÇED sürecinin en temel unsuru olan 'halkın katılımı' fiilen ortadan kalkmıştır.
Şimdi ise aynı proje, Bakanlık kanalıyla halkın görüşü alınmadan yeniden gündeme taşınmaktadır. Halk katılımı süreçlerini etkisizleştirerek projeyi onaylatmaya yönelik bu yaklaşım hukuken kabul edilemez.
➡ Bu haliyle süreç hukuken sakatlanmıştır.
2. KIYI VE DENİZ ALANLARININ ÖZEL SEKTÖRE TAHSİSİNE KARŞIYIZ
Proje kapsamında kullanılmak istenen alan:
• Çeşme'nin en nadide kıyı şeridini kapsamakta,
• Kamusal deniz ve kıyı alanlarını içermekte,
• Yerel halkın erişim hakkına tabi ortak miras niteliği taşımaktadır.
Bu alanların:
➡ Özel bir turizm şirketine tahsis edilmesi,
➡ Kamu yararından çıkarılarak ticari bir marina ve otel kompleksine dönüştürülmesi,
kabul edilemez. Bu durum:
• Anayasa'nın 43. maddesinde düzenlenen kıyıların kamuya açık tutulması ilkesine,
• 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun kıyı alanlarını koruma amacına,
• Anayasa'nın 56. maddesindeki sağlıklı çevrede yaşama hakkına ve kamu yararı ilkesine,
açıkça aykırıdır.
3. ALAÇATI VE ÇEŞMENİN EKOLOJİK KİMLİĞİNE ONARILMAZ ZARAR
Alaçatı kıyıları ve Tatlıcak bölgesi:
• Uluslararası düzeyde tanınan doğal güzelliği ile Çeşme'nin marka değerini oluşturmaktadır,
• Sörf ve su sporları turizmiyle özgün bir ekosisteme ev sahipliği yapmaktadır,
• Hassas deniz biyoçeşitliliği barındırmaktadır.
Bu proje ile:
• Doğal kıyı çizgisi bozulacak,
• Dip tarama faaliyetiyle deniz tabanı ve flora zarar görecek,
• Deniz canlılarının yaşam ortamı tahrip edilecek,
• Bölgenin turistik ve ekolojik kimliği geri dönüşsüz biçimde yok edilecektir.
➡ Bu etkiler geri dönüşü olmayan ekolojik tahribat niteliği taşımaktadır.
4. DENİZ KİRLİLİĞİ VE ÇEVRE KRİZİ
Çeşme bugün ciddi bir çevre ve su sorunu ile karşı karşıyadır.
Bu projeyle:
• Marina işletmesi kaynaklı yakıt, yağ ve atık su kirliliği deniz ekosistemine zarar verecek,
• Yat trafiğinin artmasıyla akustik kirlilik ve deniz canlıları üzerindeki baskı yoğunlaşacak,
• Kıyı çizgisinin değişmesiyle yerel akıntı rejimleri ve kum hareketleri bozulacaktır.
➡ Kıyı ekosistemi zaten kırılgan olan bu bölgede bu tür yatırımlar planlama ilkelerine aykırıdır.
5. KÜMÜLATİF ETKİLERİN GÖZ ARDI EDİLMESİ
Çeşme'de:
• Yoğun kıyı yapılaşması,
• Kontrol edilemeyen turizm baskısı,
• Enerji ve altyapı projeleri,
zaten ciddi bir çevresel yük oluşturmaktadır.
➡ Bu proje bu yükü daha da artıracaktır.
Ancak ÇED raporunda bu birikimli etkiler bütüncül ve bilimsel bir yaklaşımla değerlendirilmemiştir. Kümülatif etkilerin göz ardı edilmesi, raporun nesnel bir çevre değerlendirmesi olmaktan çıkmasına neden olmaktadır.
6. KAMU YARARI BULUNMAMAKTADIR
Tüm bu veriler ışığında bu proje:
• Halkın açık iradesine aykırıdır,
• Kamusal kıyı ve deniz alanlarını özel çıkara hizmet ettirecektir,
• Doğal ve ekolojik dengeye onarılamaz zarar verecektir,
• Çeşme'nin toplumsal ve çevresel sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir.
➡ Dolayısıyla bu proje kamu yararı taşımamaktadır.
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda belirtilen nedenlerle;
İzmir ili, Çeşme ilçesi, Alaçatı Mahallesi Tatlıcak mevkiinde Yazıcı Turizm Marmaris İşletmeleri A.Ş. tarafından planlanmakta olan Yat Limanı (Otel Dahil), Çekek Yeri ve Dip Tarama projesine ilişkin Nihai ÇED Raporuna itiraz ediyoruz.
Proje hakkında "ÇED OLUMSUZ" kararı verilmesini talep ediyoruz.
Aksi halde telafisi mümkün olmayan çevresel, ekolojik, kıyısal ve toplumsal zararların kaçınılmaz olarak oluşacağı açıktır.
Saygılarımızla,
Çeşme Çevre Derneği adına
Dr. Ahmet Güler
Başkan