EGEDESONSÖZ - İzmir’de kamuoyunda “Basmane Çukuru” olarak bilinen alanla ilgili tartışmalar yeniden alevlendi. Kültürpark Platformu, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay ve belediye meclis üyelerine çağrıda bulunarak, Basmane arazisine ilişkin imzalanan protokolün geri çekilmesini istedi.
Platform tarafından yapılan açıklamada, söz konusu arazinin geçmişte Ermeni Hastanesi, otobüs terminali ve ESHOT garajı olarak kamusal amaçlarla kullanıldığı hatırlatıldı. Uzun yıllar “çukur” olarak kalan ve son yıllarda üzeri doldurulan alanın, tarihi İzmir Agora manzarasına komşu olduğu, Kültürpark ve Kemeraltı Çarşısı ile mekânsal bütünlük taşıdığı vurgulandı.
Açıklamada, arazinin mülkiyetine ilişkin hukuki sürecin sürdüğü, 2022 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından açılan davada bilirkişi raporunun tapunun belediyeye ait olması gerektiği yönünde görüş bildirdiği ifade edildi. Buna rağmen belediye meclisinin verdiği yetki doğrultusunda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ile bir protokol imzalandığı hatırlatıldı.
Platform, söz konusu protokolle arazinin yüzde 70’lik kısmının TMSF’ye devredileceğini, kalan yüzde 30’luk bölümde ise kültürel alan yapılmasının öngörüldüğünü belirtti. Protokol kapsamında 21 dönümlük alanda 84 metre yüksekliğinde yapılaşma hakkı tanındığını ileri süren platform temsilcileri, kent merkezinde gökdelen yapılmasına karşı olduklarını açıkladı.
Açıklamada, yoğun yapılaşmanın mevcut ulaşım ve altyapı sorunlarını artıracağı, hava kalitesi ve tarihi siluet üzerinde olumsuz etki yaratacağı savunuldu. Bölgenin ticari projelerle dönüştürülmesinin “kent suçu” niteliği taşıdığı görüşü dile getirildi.
Platform, hukuki süreç belediye lehine ilerlerken kamusal bir haktan feragat edilmemesi gerektiğini belirterek, belediyenin protokol içeriğini şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşması çağrısında bulundu. Alanın tamamen kamu mülkiyetine geçirilmesi ve Kültürpark ile Kemeraltı arasındaki mekânsal bütünlüğün korunması gerektiği ifade edildi.
Açıklama, “Basmane Çukuru kamunundur” ve “Basmane Çukuru’nda kent suçu işleniyor” ifadeleriyle son buldu.
Açıklamanın tamamı şu şekilde:
İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI VE MECLİS ÜYELERİNİ
TARİHSEL SORUMLULUKLARINI YERİNE GETİRMEYE YÖNELİK ÇAĞRIDIR!
Basmane Çukuru olarak bilinen Basmane arazisi bir dönemin Ermeni Hastanesi, bir dönemin Otobüs Terminali ve ESHOT Otobüs Garajı gibi hep kamusal alan olarak kullanıldı. Uzun yıllar çukur halinde kalan, geçtiğimiz yıllarda üzeri doldurulan Basmane Arazisi; tarihi Agora manzarasına eşlik eden, Kültürpark ve Kemeraltı çarşısını çevreleyen bir konuma sahiptir. Kentin merkezinde ulaşım ve altyapı gibi sorunların yaşandığı bir bölgededir. Yıllardır, farklı kişi ya da kurumlar tarafından açılan davalar birbirini takip etmiş, son durum itibari ile 2022 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından açılmış olan ve halen süren davanın bilirkişi raporunda arazinin tapusunun belediyeye ait olması gerektiği belirtilmiştir.
İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin, Başkan Cemil Tugay'a verdiği yetkiyle TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) ile bir protokol imzalanmıştır. Bu kötü niyet protokolü ile arazinin %70'lik kısmı TMSF'ye devredilecek, kalan %30'luk kısmına da kültürel alanın inşa edileceği sözü verilmiştir. Bahse konu protokol ile Basmane arazisi pazarlık konusu edilmiş ve TMSF'ye 21 dönüm arazide, 84 metre yükseklikte yapı hakkı tanınmıştır.
KENTİN ORTASINA, KAMUSAL ALANA İNŞA EDİLECEK BİR GÖKDELEN İSTEMİYORUZ!
Basmane Arazisi her ne kadar bu "iyi niyet" protokolünün altına imzasını atanlar için "parsel" olarak görülse de bu arazi kamusal bir alandır. Kamusal alanların; kapalı kapılar ardında, bir takım borçlara karşılık, halkı değil sermayeyi gözeterek "hediye edilmesi" kent suçudur. Bu kent suçuna ortak olan, onay veren herkesi bu tarihsel hatadan dönmeye çağırıyoruz. Halkın oyu ile seçilerek yönetimlere gelen kişilerin kamusal alanları protokollerle sermayeye peşkeş çekme hakkı yoktur.
Araziye yönelik verilen 84 mt yapı izninin Basmane Meydanı çevresi açısından bir başlangıç olarak görüldüğünün farkındayız. Bu emsal karar ile bölgenin gökdelen, rezidans, AVM gibi beton yığınlarına çevrilmek istendiğinin, sermayenin karına kar katılmak istendiğini görüyoruz. Bu protokol ile kentin merkezinde oluşacak yoğun yapılaşmanın mevcut altyapı ve ulaşım sistemi üzerinde yaratacağı ağır yük, hava kalitesinde oluşacak bozulma ile tarihsel ve doğal sit alanı olan bölgede oluşacak siluet değişikliğinin sonuçları hiç düşünülmemektedir. Protokolün işletilmesi başta Basmane Arazisi, ardından Basmane bölgesinin, sonra da kentimizin kültüründen tarihine, esnafından yaşamına top yekûn bir saldırıdır. Kadınlar, çocuklar, engelliler başta olmak üzere tüm toplumsal kesimler İçin yaşanabilir kentler istenirken, rant ve talan ile beton yığınlarının içerisine hapsedilmiş yaşamlara mahkûm edilmeyi kabul etmiyoruz.
Belediye tarafından kamuoyunu tatmin edici bilgilendirmelerin yapılmasının tarihi bir sorumluluk olduğunu, gecikmiş de olsa şeffaflığın sağlanması gerektiğini alınan yanlış karardan hemen geri dönülmesini, hukuki süreç İzmir Büyükşehir Belediyesi lehine ilerlerken hiçbir yetkinin bu protokol biçiminde kullanılmamasını bir kez daha söylüyoruz. Kısaca diyoruz ki;
* Hukuki Durum: "Sözleşmenin geriye dönük feshi ve tapu iptal" davası devam ederken ve belediye lehine güçlü bir hukuki zemin oluşmuşken, kamusal bir haktan feragat edilmesinin kent suçundan başka bir açıklaması bulunmamaktadır. Bu duruma dair belediyenin şeffaflığı benimseyip halka açıklama yapma zorunluluğu bulunmaktadır.
* Kent Suçu: Tamamen ticari kullanımı esas alan düzenlemelerin, kent merkezindeki altyapı, ulaşım ve yaşam kalitesi sorunlarını derinleştireceği ve bunun bir "kent suçu" niteliği taşıdığı görüşündeyiz.
* Kamusal Bütünlük: Alanın Kültürpark ve Tarihi Kemeraltı Çarşısı ile olan mekânsal bütünlüğünün korunması, pazarlık konusu edilmeden yeniden tam kamu mülkiyetine geçmesi hayati önem taşımaktadır.
* Şeffaflık İlkesi: Kapalı kapılar ardında yürütülen görüşmelerin ve "niyet protokolü" içeriğinin, katılımcı ve şeffaf yönetim ilkeleri gereği kamuoyuyla paylaşılması gerekmektedir.
KÜLTÜRPARK PLATFORMU
