Metehan UD/ EGEDESONSÖZ – Balçova’da 1970’li yıllarda dar gelirli vatandaşlara yönelik başlatılan arsa tahsis uygulaması kapsamında hak sahibi olduklarını belirten vatandaşlar, yıllardır çözülemeyen tapu sorunuyla ilgili yeni bir hukuki sürecin başlatılacağını açıkladı. Balçova Tapusuz Arsa Mağdurları, 3 Ağustos Pazartesi günü İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunacaklarını duyurdu.
Balçova Arsa Mağdurları adına yapılan açıklamada, 1970-1971 yıllarında Balçova Belediyesi tarafından yürütülen arsa tahsis uygulaması kapsamında binlerce vatandaşın, kendilerine 300 metrekare arsa tahsis edileceği yönündeki taahhüt üzerine ödeme yaptığı belirtildi.
Açıklamada, süreç içerisinde bazı hak sahiplerinin tapularına kavuştuğu, ancak yaklaşık 3 bin 500 kişinin aradan geçen 50 yılı aşkın süreye rağmen tapularını alamadığı ifade edildi.
“GEREKLİ ADIMLAR ATILMADI” İDDİASI
Mağdurlar, bugüne kadar yaptıkları idari başvurular ve hukuki girişimlerden kalıcı bir sonuç alamadıklarını savunurken, Balçova Belediyesi ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin geçmiş dönemlerde sorunun çözümü için gerekli adımları atmadığını öne sürdü.
Dernek tarafından yapılan açıklamada, 1992 yılında Balçova Belediyesi’nin yeniden kurulmasından günümüze kadar görev yapan belediye yöneticilerinin arsa tahsisi sürecine ilişkin işlemlerinin incelendiği belirtilerek, mağduriyetin giderilmesine yönelik gerekli idari ve hukuki girişimlerin yapılmadığına ilişkin bilgi ve belgelere ulaşıldığı iddia edildi.
BELGELER VE PARSELLER İNCELENECEK
Açıklamada, suç duyurusunun kapsamında özellikle arsa tahsis sürecine ilişkin resmi kayıt ve belgelerin durumu, dağıtıma konu bazı taşınmazlar üzerinde gerçekleştirilen işlemler, hak sahiplerine verilmesi gereken arsaların farklı amaçlarla kullanılıp kullanılmadığı ve taşınmazların devrine ilişkin idari süreçlerin araştırılmasının talep edileceği kaydedildi.
Mağdurlar ayrıca, belediye başkanları ve sorumlu yöneticilerin hak sahiplerinin mağduriyetinin giderilmesi için gerekli hukuki yolları kullanıp kullanmadığının da yargı tarafından değerlendirilmesini istedi.
MAĞDURİYET GİDERİLSİN ÇAĞRISI
Balçova Tapusuz Arsa Mağdurları adına açıklama yapan BAMSES Derneği Başkanı A. Ruhi Eroğlu, amaçlarının geçmişten bugüne yaşanan sürecin tüm yönleriyle araştırılması olduğunu belirterek yargı tarafından mağduriyetin giderilmesi çağrısında bulundu.
Başkan Eroğlu’nun açıklaması şu şekilde:
BALÇOVA ARSA MAĞDURLARININ ADALET ARAYIŞI YENİ BİR AŞAMAYA GİRİYOR
1970-1971 yıllarında Balçova Belediyesinin başlattığı arsa tahsis uygulaması kapsamında binlerce vatandaş, belediyenin her hak sahibine 300 m² arsa tahsis edileceği taahhüdüne güvenerek ödeme yapmıştır. Bu süreçte bir kısım hak sahibi tapularına kavuşurken, yaklaşık 3.500 hak sahibi aradan geçen 50 yılı aşkın süreye rağmen tapularını alamamış ve mağduriyetleri bugüne kadar giderilememiştir.
Balçova Arsa Mağdurları olarak yıllardır hukuki yollarla ve idari başvurularla sorunun çözümü için mücadele ediyoruz. Ancak bugüne kadar yapılan girişimlerden kalıcı bir sonuç alınamamış, mağduriyetimiz devam etmiştir.
Derneğimiz tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında ulaşılan bilgi ve belgeler ışığında, 1992 yılında Balçova Belediyesinin yeniden kurulmasından günümüze kadar görev yapan Balçova Belediyesi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi yöneticilerinin, arsa tahsisi sürecine ilişkin işlem ve uygulamaları ayrıntılı biçimde incelenmiştir.
Bu incelemeler sonucunda, hak sahiplerinin mağduriyetinin giderilmesine yönelik gerekli idari ve hukuki girişimlerin Belediye yöneticileri tarafından yapılmadığına dair çok sayıda bilgi ve belgeye ulaşılmıştır. Ayrıca kamuoyunun ve yargı mercilerinin değerlendirmesine sunulması gereken birçok hukuksuz ve usulsüz işlemin ve görev ihmallerinin bulunduğu da tespit edilmiştir.
Bunlar arasında özellikle;
1-Arsa tahsis sürecine ilişkin bazı resmi kayıt ve belgelerin akıbeti,
2-Dağıtıma konu bazı parseller üzerinde Belediyelerin gerçekleştirdiği hak sahipleri aleyhine tasarruflar,
3-Hak sahiplerine tahsis edilmesi gereken taşınmazların farklı amaçlarla kullanılması,
4-Dağıtıma konu taşınmazların devri ve korunmasına ilişkin idari işlemler,
5-Hak sahiplerinin mağduriyetinin giderilmesi için belediye başkanlarının ve sorumlu yöneticilerinin gerekli idari ve hukuki yolları kullanıp kullanmadıkları gibi hususların bağımsız yargı organları tarafından araştırılmasının gerektiğine inanıyoruz.
Bu nedenle dernek yönetimimiz öncülüğünde, 1992 yılından itibaren görev yapan ve olaylarda sorumluluğu bulunduğu değerlendirilen Balçova Belediyesi ile İzmir Büyükşehir Belediyesi yöneticileri ve ilgili kamu görevlileri hakkında, elde bulunan bilgi ve belgeler doğrultusunda 3 Ağustos Pazartesi günü Balçova Tapusuz Arsa Mağdurları tarafından İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına kapsamlı bir suç duyurusunda bulunulacaktır.
Amacımız; yarım asrı aşkın süredir devam eden bu mağduriyetin bütün yönleriyle araştırılması, sorumlulukların bağımsız yargı tarafından ortaya çıkarılması ve hak sahiplerinin mağduriyetinin sonlandırılmasıdır. Saygılarımızla kamuoyunun bilgisine sunulur.
İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Mekânsal Planlama Şube Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve daha önce askıya çıkarılan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliği ile 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu'nun ardından, bu kez 1/1000 ölçekli Balçova Arsaları Uygulama İmar Planı Revizyonu ve İlavesi de askıya çıkarıldı.
Plan, 8 Temmuz-6 Ağustos 2026 tarihleri arasında Balçova Belediyesi'nin internet sitesi ile İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ilan panosunda vatandaşların incelemesine sunulacak. Askı süresi boyunca plana itiraz edilebilecek. Mevzuat gereği askı süresi içerisinde yapılan itirazlarda 30 günlük zımni ret süresinin ardından, askıdan iniş tarihini takip eden günden itibaren 60 günlük dava açma süresi başlayacak.
PLANDAN DETAYLAR
Batı Plan isimli planlama şirketi tarafından hazırlanan imar planlarına göre; yaklaşık 1,1 milyon metrekarelik planlama sahasının 628 bin metrekarelik kısmı şahıslara aitken geri kalanı ise İzmir Büyükşehir Belediyesi, Balçova Belediyesi ve Maliye Hazinesi’ne ait. Planlama sahasında 16 bin 176 kişinin yaşaması planlanıyor.
Planlama sahasının 54,9 hektarlık kısmı ticaret konut alanı ve 2,4 hektarlık kısmı ticaret alanı ilan edilirken belediye hizmet alanı 3,1 hektardan 0,5 hektara, ağaçlandırılacak alan 34,7 hektardan 2,5 hektara indirildi. 4 hektarlık ormanlık alanı da ve 21,5 hektarlık karayolları yol kenarı koruma kuşağı da kaldırıldı.
Yine plana göre “ticaret” ve “ticaret-konut “ alanlarının büyük bir kısmı için 0,90 emsal ve 6 kata kadar yapılaşma hakkı tanındı ancak bazı “ticaret” ve “ticaret-konut” alanlarında ise üretimin kamu ve veya kamu ortakları eli gerçekleşmesi halinde yapılaşma koşulları da değişikliğe gidilecek. Bu durumda emsal 1,50’a çıkacakken kat sınırı ise 10 kata kadar çıkarılabilecek.
İmar planlarında bu yapılaşma koşulları ile ilgili “Düzenleme Sahası 1 içerisinde üretimin kamu ve/veya kamu ortaklıkları eli ile gerçekleştirilmesi halinde ticaret ve ticaret-konut alanlarında yapılaşma koşulu "E=1.40" olacaktır. Bu emsalin kullanılabilmesi için kat yüksekliğini proje bütünlüğü gözetilerek 10 kata kadar arttırmaya belediyesi yetkili olup, bu hakların kullanılabilmesi için tek ada tek parsel olarak ada bazında uygulama yapılması zorunludur” ifadeleri yer aldı.
Düzenlemelerde kentsel çalışma alanlarına ilişkin tanımlar da geniş şekilde yer aldı. “Ticaret alanı” için yapılan tanımda; iş merkezleri, ofisler, bankalar, alışveriş merkezleri, konaklama tesisleri, kültürel ve sosyal tesisler ile yeme-içme ve eğlence alanlarının yer alabileceği belirtildi. Bu alanlarda konut kullanımına izin verilmediği vurgulandı.
“Ticaret-konut alanı” için ise ticaret ve konutun birlikte yer alabileceği, ancak konut oranının en fazla %75 olabileceği düzenlendi. Ayrıca bu alanlarda parsel büyüklüğü ve ifraz koşullarına ilişkin teknik sınırlamalar da plan notlarında yer aldı. Buna göre, minimum 5 bin bin metrekare altı parsellerde ise minimum parsel büyüklüğünün yüzde 10 altına kadar yapılaşma izni verilmesinde ilçe belediyesi yetkili kılındı.
Plan raporuna göre, uygulama imar planının tam kapasiteyle hayata geçirilmesi halinde planlama alanında 11 bin 195 kişinin yaşayacağı öngörüldü.
SÜREÇ HAKKINDA
İzmir’in Balçova ilçesindeki arsa mağdurları, Türkiye tarihindeki en uzun süren hak ihlallerinden biri için üç nesildir adalet arayışında.
1969 yılında İzmir’in Balçova Belediyesi kaçak yapılaşmayı önlemek amacıyla hazineye ait 3 ada 1187 parsel 69 bin metrekarelik mera arazisini satın aldı. Belediye parselasyonunu yaptığı araziden metrekaresi 10 liradan 300 metrekare arsa tahsisleri yapacağı vaadi ile binlerce vatandaştan 3 biner lira para tahsil etti. İlk etapta 364 bin metrekarelik kısımdan noter kura çekilişi ile bin 93 kişiye arsa tapularını verdi.
Ardından 1187 parselin kalan kısmı için 18 Aralık 1971 tarihinde noter kura çekilişi yaparak 438 kişiye daha arsa tahsis belgelerini verdi fakat bu kişilere arsa tapularını vermedi.
Balçova Belediyesi bu satışların ardından toplamda 2 milyon 300 bin metrekarelik 3 ada 1188 parsel no’lu mera arazisinden de arsa tahsisi yapacağı taahhüdü ile 4 bin civarında vatandaştan 3'er bin lira tahsil etti ve bir kısmına noter kura çekilişleri ile tahsis belgeleri dağıttı. Balçova Belediyesi vatandaşlardan tahsil ettiği milyonlarca lira ile Balçova Barajını tamamladı, Teleferik Tesislerini ve Büyük Balçova Oteli’ni inşa etti. Ancak 4 bin civarında vatandaşa taahhüt ettiği arsa tapularını vermedi.
O dönem yaşanan 1980 darbesi sonrasında Balçova Belediyesi kapatılarak tüm taşınmazları İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne geçti. 1992 yılında Balçova Belediyesi'nin tekrar kurulmasının ardından o dönem ki 3030 Sayılı Büyükşehir Belediyesi yasası kapsamında taşınmazların tamamının tekrar Balçova Belediyesi'ne devri gerekirken ancak küçük bir kısmı Balçova Belediyesi’ne devredildi. Binlerce vatandaşa arsa tapularının verileceği parsellerin büyük kısmı Balçova Belediyesi tarafından Büyükşehir Belediyesi'ne bırakıldı. Bu işlemle 4 bin civarında hak sahibi arsa tapularını alamadılar ve iki Belediyenin mal paylaşımına girmeleri nedeniyle Balçova Arsa Mağdurları sorunu yaratılmış oldu.