Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Kapitalizmin Türkiye’yi getirdiği nokta ne?
20 Haziran 2024 Perşembe

Mahfi Eğilmez   kaleme aldığı “Küresel Finans Krizi (Piyasa Ekonomisinin Eleştirisi)” adlı kitabında, Türkiye’de yaşanan ekonomik krizin süreciyle ilgili varsayımları, “Dip Kuramı” ile açıklanmaya çalışılıyordu.

Anımsatma yarar var.

Dip Kuramı Ne?

Kapitalist ekonomide yaşanan  krizin belirli aşamalarında kimi uzmanlar “dibe vurulduğunu, çıkışın başlayacağını” savlarlar. Dipten kastedilen şey; deniz, göl yada havuz gibi su birikintilerinin en alt noktasıdır. Suya batmış kişi dibe ulaştığında, ayaklarını yere vurarak aldığı güçle su üstüne çıkabilir.

Krizden çıkışı buna göre açıklayan ekonomistler, başlıca dört olasılık üzerinde dururlar;

Birinci olasılık; hızla dibe giden ve dibe vurduğunda da hızla yukarı çıkan bir kişi gibi ekonomilerin krizleri hızla atlatmasıdır. Buna V dibi toparlanma deniliyor. Ekonomik kriz, belirli bir bölge ya da alt sektörle sınırlı olarak ortaya çıkmışsa durum böyle olabilir.

İkinci olasılık da; dip derin ve daha yayvan, hatta bataklık olabilir. Bu durumda, dibe vuran kişinin su üstüne çıkması kolay olmayabilir. Dipte kalma uzun olabilir ve yardıma gereksinme ortaya çıkabilir. Buna U tipi toparlanma adı verilir. Ekonomik kriz, ülke çapında ya da bütün sektörleri kapsayacak biçimde olursa, aynen kişinin bir yardımla dışarı çıkarılması gibi ekonomiye dıştan destek gerekebilir.

Üçüncü olasılık; dibin girintili çıkıntılı olmasıdır. Kişi dibe vurduğunda hafif bir sıçrama yapabilir. Ancak tekrar dibe düşebilir. İnişli çıkışlı bir seyir vardır. Kurtuluş için yardıma gerek duyulur, ancak dipten çıkmak kolay değildir. Buna çift V dip deniliyor.

Dördüncü olasılık ise; dibe vuran kişinin su üstüne çıkmasının oldukça uzun zaman alacağı şeklinde ifade edilen ekonomik krizdir. Buna da L tipi dip deniliyor.Sonuç ekonomik çöküş olabilir.

***

Türkiye de bir süre Mehmet Şimşek yönetimiyle kapitalizmin özüne hiç dokunmaksızın dipten çıkmaya çalışıyor.

Neler yapılıyor?

Sıcak para girişi için gerekli ortam sağlanıyor

Kamucu ekonomistler;”sıcak para(Hot money)ile yabancı tasarruf sahipleri belli bir süre için  gereksinim duy­madıkları birikimlerini ulusal parasına yüksek oranda faiz veren ülkemizdeki yatırımlarda kullanmaya başladılar.

Ellerin­deki dövizi, ülkemizin  parasına çevirerek Hazine bonosuna, Borsa’daki bir hisse senedine  ya da bir banka hesabına yatırıyorlar. Böylece  Türkiye’ye  sıcak para girmiş oldu. Döviz girişi,kurları olması gereken düzeyin altında tuttu ve bir süre ulusal paramız değerlendi.

Konunun bam teli burada başlayacak gibi gözüküyor. Yabancı tasarrufçuların, parasına  gereksinme duyduğun­da  ya da siyasi ve ekonomik istikrarsızlık ortaya çıktığı takdirde yatırımını dövize çevirerek parasını kendi ülkesine götürme olasılığı yüksek gibi gözüküyor .

Bu kez döviz kurları, olması gerekenin üs­tüne çıkabilir. Kurlardaki bu iniş çıkışlar ekonomik dengesizliklere ve enflasyon oranının yükselmesine yol açabilir. Sıcak paranın girişiyle ulusal paranın değer­lenmesi ihracatçıların ve turizmcilerin kazancını azaltır.

Ancak daha ötesi,Ülke çok daha yüksek düzeyde merkez ülkelerin siyasi,sosyal ve ekonomik denetimine girebilir ” diyorlar.

Bırakınız kamucu ekonomistleri ,uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Kıdemli Direktörü Frank Gill gibi  kapitalist babalar  bile  sıcak paranın 2025'te Türkiye'yi terk edebileceğini belirtiyorlar(Bakınız: Haber Merkezi Sözcü Gazetesi.10 Haziran 2024 )

Emeği ile geçinenlerin ücretleri enflasyonun altında tutuluyor

Ücretler artırılmadığı için emek kesiminin alım gücü düşmüş durumda.Enflasyonun bedelini de çok geniş  anlamıyla emek kesiminin  ödediği çıplak bir gerçek olarak ortada. 10 bin TL ile geçinmeye çalışan  emekli, asgari ücretli, çay ve buğday üreticileri ve borçlarını ödeyemeyen dünya kadar insan var. 

İnsanlar,değil ay sonunu,yarını bile planlayamıyor.

Adaletsiz bir vergi düzeni uygulanıyor

Vergilerin büyük bir çoğunluğu dolaylı vergilerden alınıyor,bu oran yüzde 70’e erişmiş durumda.Bu şu anlama geliyor,fabrikatör ile işçi aynı düzeyde vergi ödüyor. Bir başka deyişle yoksul kesimlerden varsıl kesimlere kaynak aktarımı  yapılıyor.

Tarımsal üretim için aile işgücü temelinde küçük ve orta ölçekli tarım işletmeleri yeterince desteklenmiyor

Bunun sonucu olarak tarımsal üretim kişi başına artmadığı için ülke kırmızı etten tahıl ve baklagil ürünlerine değin ithalatçı bir ülke durumuna düşmüş, tarımda bağımsızlık yitirilmiş.Para kazanamayan çiftçiler tarımsal üretimden vazgeçmeye başlamışlar. Tarım kesimi,gençlerin kente göç etmesiyle yaşlı sayılan insanlara kalmış.

Yoksullar için sadaka ekonomisi uygulanıyor

Sadaka ekonomisi sonunda yoksulluk öyle bir aşamaya gelmiş ki bırakınız ucuz ekmek ve et kuyruklarını, yerel örgütler halk lokantaları açmış. Kimileri buna “dayanışmanın erdemi” diyor. Elbette güzel.Ancak bu durum, bir yandan geldiğimiz bu noktanın  ne kadar katlanılmaz  ve utanılması gereken bir görünüm olduğunu göstermiyor mu?

Şimdi geldiğimiz noktada sorulacak soru şu?

Acaba bu durum dışa bağımlı bir kapitalist ekonominin sonucu olabilir mi?

Bu kapsamda şimdiKapitalist sistemin tekelleşmeyi, tefeciliği, manipülasyonu, üretim, emek ve ticaretten daha çok,paradan para kazanmayı ödüllendirdiğini, fakiri daha da fakirleştirdiğini, zalimi güçlendirdiğini, bu sistemin dertlere  derman olamayacağını, insanlığa refah, huzur ve adalet getirmeyeceğini söylesem ne dersiniz?

Bu olumsuz durumdan kamu ağırlıklı bir ekonomiyle çıkış yolları aramak gerekli değil mi?

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
Toplam 1 yorum var, 1 adet görüntüleniyor. Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
İbrahim İşsever. 22 Haziran 2024 Cumartesi 15:32

Kamucu ekonomi modelini reddetmek mümkün değil. Kapitalist sistem için söylenenler 1960 dan beri aynı. Ama bu söylem sahipleri ORTAYA BİR PROJE, PROGRAM, ÖRGÜTLENME BİÇİMİ KOYMADI. DÜNYADA TEKEL OLMUŞ FİNANS,TEKNOLOJİ MERKEZLERİNİ NASIL AŞACAĞINI, EN BÜYÜK HARCAMA KALEMİ ENERJİ YÜKÜNÜN NASIL HAFİFLETİLECEĞİNİ DİLE GETİREN YOK. SADECE İLERİCİGERİCİ, DEMOKRATANTİDEMOKRAT, AHMETMEHMET,VS. TARTIŞMASI DURUM BUGÜN DE DEĞİŞMİŞ DEĞİL. MEYDAN,İŞBİRLİKÇİ, YAĞMACI KADROLARA BIRAKILMIŞ DURUMDA. TÜRK İNSANININ ÇALIŞKANLIĞI SAYESİNDE 60 YILDIR ORTALAMA % 5 KALKINMA HIZI SAĞLIYORUZ. BİR TESELLİ.

Yorumu oyla      1      0  
FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Mehmet KARABEL
Mehmet KARABEL
Despina ve ötesi…
Engin ÖNEN
Engin ÖNEN
Çeşme ve Bodrum neden daha pahalı?
Ender ALDANMAZ
Ender ALDANMAZ
İZBAN kullananlara kötü bir haberim var!
Rifat ÖZER
Rifat ÖZER
Dönemi biterken Ekrem Bulgun…
Tayfun MARO
Tayfun MARO
İnsanlığın kendisi mesele iken…
Nedim ATİLLA
Nedim ATİLLA
Sanatımızın çok büyük ustasını kaybettik
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Bu dünyadan Çetin Yetkin Hoca geçti
Ayda ÖZEREN
Ayda ÖZEREN
Keşke bir kedi sevmiş olsaydınız…
Kemal ANADOL
Kemal ANADOL
Hepiniz oradaydınız!
Hanzade ÜNUZ
Hanzade ÜNUZ
100 yıl sonra bile korkutuyor
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA EGE'DE SON SÖZ
GAZETE EGE'DE SONSÖZ
KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva