Nedim ATİLLA
Sürdürülebilir dünya için umutlansak mı?
3 Ocak 2023 Salı

2023’e girildiği şu günlerde değişik alanlardaki “umut veren” gelişmeleri öğrenmeye çalışıyorum. Bunların başında da önce “sürdürülebilir dünyayı” önemseyenler geliyor. Aslında 2022’de gerçekleşen bazı olaylar karamsarlıktan biraz olsun uzaklaştırabilecek türden.

Bunlardan ilki 2022’de “Yenilenebilir enerji üretiminin rekor seviyelere ulaşması.” Deniyor ki 2025 yılına kadar yenilenebilir enerji en büyük küresel elektrik kaynağı olacak. Ukrayna’da yaşanan savaş ve bu yıl artan fosil yakıt fiyatları şüphesiz ülkeleri alternatif enerji kaynakları aramaya itti.  Rusya’nın doğalgazı kesmesinin ardından doğalgaz sıkıntısı çeken Avrupa Birliği, yenilenebilir enerji altyapısını büyütme çabalarını artırdı ve sonuç umut verici oldu. 2022’nin ikinci çeyreğinde, AB’nin enerji talebinin yüzde 43’ü yenilenebilir kaynaklardan geldi ve AB üyesi 19 ülke rekor rüzgâr ve güneş enerjisi üretimi gerçekleştirdi. Bazı ülkelerin enerji krizi sırasında (geçici olarak da olsa) kömüre döndüğü doğru olsa da son veriler 2022 Kasım ayında AB emisyonlarının en az 30 yılın en düşük değerine ulaştığını gösteriyor ve bu da bloğun iklimiyle ilgili endişelerin gerilediğini gösteriyor.

Ancak Avrupa yalnız değildi. Ekonomik büyümeleri büyük ölçüde kömür ve gazdan beslenen Çin, ABD ve Hindistan da net sıfır hedefleri ışığında alternatif enerji kaynaklarına geçiş taahhütlerinde büyük ilerleme kaydetti. Çin ve Hindistan’a bu konuda ne kadar güvenilebilir bilmiyoruz ama bu da iyi bir şey.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın son raporuna göre, küresel büyüme o kadar önemli ki, yenilenebilir enerji şu anda 2025’e kadar küresel elektrik üretiminin en büyük kaynağı olma yolunda ilerliyor ve 2027’ye kadar dünya, dünyadakinin iki katı kadar yenilenebilir kapasiteye sahip olacak.

Bir önemli ve değerli gelişme de ABD’nin 2022’de, ülke tarihindeki en büyük iklim yasasını onaylamış olması. Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kirletici ülkesi olan ABD’de ve nihayetinde tüm gezegen için daha yeşil bir geleceğin yolunu açtı bu yasa. Uzmanlar, 2030 yılına kadar ABD emisyonlarının 2005 seviyelerine göre yüzde 40 oranında azaltılacağını ve bunun da ülkeyi 2050 yılına kadar net sıfıra ulaşma taahhüdüne bir adım daha yaklaştıracağını öngörüyor.

AB YEŞİL MUTABAKATI ÖNCÜ VE ÖRNEK OLDU

2022 boyunca, Çin ve ABD’den sonra dünyanın üçüncü en büyük emisyon kaynağı olan Avrupa Birliği, küresel ısınmaya karşı mücadelede şüphesiz kendisini tartışılmaz bir lider olarak konumlandırdı. Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın bir parçası olarak, bloğun 2030 yılına kadar 1990 seviyelerine kıyasla karbon emisyonlarında yüzde 55 azalma ve yüzyılın ortasına kadar karbon nötrlüğüne yönelik iddialı hedeflerine doğru net bir yol belirleyen bir plan olarak, AB kapsamlı bir mevzuat geçirdi ve kabul etti.

Ekim ayında, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, 2035 yılına kadar tüm fosil yakıtlı araba ve kamyonet satışlarını fiilen yasaklayan bir anlaşmaya vardı; bu, ulaşım sektörünün bloğun toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 30’unu oluşturduğu ve neredeyse iki kullanılan yağın üçte biri. AB, fiilen dünyanın tamamen elektrikli olan ilk (ve şimdilik yalnızca) bölgesidir.

COP 27-COP 15

Kasım ayında Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde düzenlenen COP27 zirvesinin ana tartışma konularından biri, varlıklı ulusların savunmasız Küresel Güney’e sağlaması gereken mali destekti. Gelişmekte olan ülkeler, küresel ısınmaya küçük katkılarına rağmen, antropojenik iklim değişikliğinin neden olduğu en büyük ekonomik, sosyal ve kültürel kayıpları ve zararları yaşayan ülkelerdir.

Konferans, bu yıl Pakistan’daki yıkıcı sel gibi büyük felaketlerin tartışmayı yeniden alevlendirmesinin ardından COP tarihinde ilk kez kayıp ve hasar konusunu gündeme getiren bir anlaşma ile başladı. İki haftalık gergin müzakerelerin ardından nihai COP27 anlaşması, küresel ısınmaya karşı “özellikle savunmasız” olan gelişmekte olan ülkelerin fırtınalar ve seller gibi iklim değişikliği kaynaklı olayların acil maliyetlerini üstlenmelerine yardımcı olacak bir fon oluşturmak için uzun zamandır beklenen hükmü içeriyordu. Yoksul ülkeler için tarihi zafere rağmen, kimin, ne kadar ödeyeceği ve kimin yararlanacağına ilişkin ayrıntılar, bir geçiş komitesinin beklendiği gelecek yıla kadar kararlaştırılmayacak.

Yılın son umut veren gelişmesi ise COP15’te dünyanın biyolojik çeşitliliğini kurtarmak için kritik finansman sağlamayı kabul etmesi oldu. Aralık ayında, 195 ülkeden temsilciler, BM’nin Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Taraflar Konferansı (COP15) için Kanada’nın Montreal kentinde bir araya geldi. Burada müzakereciler, on yılın sonuna kadar biyoçeşitlilik kaybını durdurmak ve tersine çevirmek için küresel bir eylem planını güvence altına almakla görevlendirildi.

Müzakereciler, 2030 yılına kadar dünyadaki karaların, iç suların, kıyı bölgelerinin ve okyanusların en az yüzde 30’unu korumaya yönelik iddialı bir plan olan 30×30 hedefinin yanı sıra, hem özel sektörden hem de kamu sektöründen biyoçeşitlilik girişimleri için yılda 200 ABD Doları ayırma konusunda anlaştılar. Gelişmiş ülkeler ayrıca Küresel Çevre Aracı kapsamında oluşturulacak yeni bir biyoçeşitlilik fonu aracılığıyla yoksul ülkelere 2025’ten başlayarak yılda 25 milyar dolar ve on yılın sonunda 30 milyar dolar sağlamayı taahhüt ettiler.

Umutlanalım mı 2023 için? Yıl sonunda göreceğiz.

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Mehmet KARABEL
Mehmet KARABEL
Hayat dediğin dün başka bugün başka!
Dr. Hakan TARTAN
Dr. Hakan TARTAN
Bayram sorunlara nasıl geldi?
Nedim ATİLLA
Nedim ATİLLA
Hayaletin gölgesindeki Avrupa
Engin ÖNEN
Engin ÖNEN
Mahalle çok karıştı!
Tayfun MARO
Tayfun MARO
Yükselen trend; Ucuzluk
İhsan Özbelge ÖZDURAN
İhsan Özbelge ÖZDURAN
Bana bir masal anlat baba
Dr. Berna BRIDGE
Dr. Berna BRIDGE
İş ahlakı
Rifat ÖZER
Rifat ÖZER
İzmir'den…
Oytun NALBANTOĞLU
Oytun NALBANTOĞLU
Haziran 14!
Kemal ANADOL
Kemal ANADOL
Futbol ve siyaset...
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA EGE'DE SON SÖZ
GAZETE EGE'DE SONSÖZ
KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva