Filiz SEZER
Kültürel mirasa ketçap sıkmanın dayanılmaz kolaylığı
30 Haziran 2023 Cuma

Sıklıkla duymaya alıştığımız durumları kanıksar olduğumuzdan iklim/çevre aktivistlerinin müzelerdeki tablolara boya atma ve kendilerini tabloya yapıştırma yoluyla yaptıkları eylemler medyada eskisinden daha az vurgulu şekilde yer alıyor. Geçtiğimiz haftalarda İsveç Ulusal Müzesinde bulunan bir Monet tablosu da benzer bir eylemin nesnesi oldu. Aynı gün içinde müze yönetimi sergilenen tablonun üzerindeki koruyucu cam sayesinde zarar görmediğini açıkladı. Hiç kuşkusuz eylemciler de tablonun zarar görmeyeceğini biliyorlardı ve neyse ki kendilerine yöneltilen vandallık suçlamaları da eskisi kadar sert bir şekilde dile getirilmiyordu. Yapılan açıklamalar veya tepkiler genellikle sanat eserinin veya kültürel mirasın zarar görmesine yönelikti ki bu da yine aynı çevrelerin başka bir ikiyüzlülüğünü ortaya koyuyordu.

Anlı şanlı müzayede evlerinde yapılan açık arttırmalarda yapılan satışlarda özel koleksiyonlarda el değiştiren eserlerin de kamu erişimi kısıtlı olabilir ya da tamamen gözden kaybolabiliyor. Tıpkı bir Van Gogh tablosunun yapılan zincirleme satışlar sonrasında şu anda tamamen kaybolmuş olduğu gibi.

Van Gogh’un 1890‘daki ölümünden kısa bir süre önce yapmış olduğu Papatyalar ve Gelinciklerle Vazo isimli natürmort tablosu son olarak 2014 yılında Sotheby’s Müzayede Evinde yapılan açık arttırmada 61.8 milyon dolara Çinli bir alıcıya satıldı. Alıcı olarak önce ünlü bir film yapımcısı olan Wang Zhongjun olarak açıklansa da satıcı kuruma ödeme Karayipli bir paravan şirket tarafından yapıldı. Bugün ise alıcının kim olduğu tam olarak bilinmediği gibi tablonun da nerede olduğu belli değil; kamunun erişimine tamamen kapalı.

İşin aslı açık arttırmalarda adı açıklanmayan alıcılar arasında el değiştiren sanat eserlerinin gözden tamamen kaybolması ile küresel boyutta orantısız zenginleşen kişi sayısının artışı, sanat eserlerinin para aklama, vergi kaçırma gibi yasa dışı işlemlere alet edilmesi gibi etkenlerin arasındaki ilişkiyi tam olarak gösteren bir çalışmayı görmüş değilim. Burada da ispat etmem zor görünüyor. Ancak özel mülkiyet altındaki kültürel mirasın korunmasına yönelik düzenlemelerin de yapılması gerekliliği de apaçık bir şekilde karşımızda duruyor. Yani bir grup aktivistin koruyucu cam üzerinden eylem yapmasını büyük harflerle kınarken diyelim ki satın alıp yemek odamın duvarına astığım bir Monet tablosuna yanlışlıkla ketçap sıçratma ihtimalimi de gözden kaçırmamak gerekiyor. Yine de merak etmeyin ketçap kullanma olasılığım da Monet tablosu satın alabilmem kadar düşüktür.

Elbette ki özel mülkiyette bulunan sanat eserlerinin veya kültürel miras parçalarının dikkatle korunduğu ve hatta sergilenmesi için işbirliği yapıldığı çok sayıda örnek de var. Üstelik kültürel mirası koruma eğilimleri, özellikle sanat eserleri gibi anıtsal örneklerin dışındakiler için, bir kenarda tutup seyretmeye değil hayatın içinde tutabilmeye yöneliktir. Ben de bu yazıyı İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda Tarihle Yaşam Ödülü almış aile evinin bahçesinde yazıyorum.

Müzelerde sakladığımız (veya saklayamadığımız), hayatın içinde tutmaya çalıştığımız kültürel mirasımızı nasıl koruyacağımızı medyatik örnekler üzerinden ezberlenmiş cümlelerle yapmanın kolaylığına kapılmadan her şeyin üzerinden buldozerle geçen, ranta dayalı bir ekonomik düzeni temele koyarak tartışmamız gerekiyor.

 

NOTLAR:

Monet Tablosunun çalınmasına yönelik haberler için; https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/iklim-aktivistleri-fransiz-ressam-claude-monetnin-tablosuna-boyali-saldirida-bulundu-2091222

Kaybolan Van Gogh tablosu hakkında daha detaylı haberler için; The Mystery of the Disappearing van Gogh - The New York Times (nytimes.com)

Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
Nüvit TOKDEMİR
Nüvit TOKDEMİR
Endüstriyel futbol öğütüp yutuyor!
Muhittin AKBEL
Muhittin AKBEL
Bugün hepimiz çocuk olalım!
Mehmet KARABEL
Mehmet KARABEL
Statlara sığmayan 23 Nisanları özledik!
Engin ÖNEN
Engin ÖNEN
Görgüsüz açlık ve ikiyüzlü siyaset!
Nedim ATİLLA
Nedim ATİLLA
İlk Milli Bayramımız!
Fatih YAPAR
Fatih YAPAR
Gömleğin ilk düğmesini yanlış iliklemek!
Dr. Berna BRIDGE
Dr. Berna BRIDGE
Çok başarılı bir STK örneği: EÇEV
Cumhur BULUT
Cumhur BULUT
Bizim Yahudiler neden susuyor?
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI
CHP ne yaptı, ne yapmalı?
Hanzade ÜNUZ
Hanzade ÜNUZ
CHP'li ıstakozlar iş başında...
ÇOK OKUNANLAR
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA EGE'DE SON SÖZ
GAZETE EGE'DE SONSÖZ
KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva