Dün annemi TV başında oturmuş ağlarken gördüm. Gaziantep’’ten Kürtçe yayın yapan Dünya TV’’ adlı kanalda Xalı Cemil ez guneme (Cemil dayı bana yazıktır, bana kıyma) adlı şarkı söyleniyordu.
Şarkı bitti, 90 yaşlarındaki annemin gözyaşları dinmedi.
Çocukluğumdan beri bildiğim bu eserde, 14 yaşındaki kızın, 45 yaşındaki adamla, evlendirilme hikayesi anlatılır:
Cemil dayı, ben daha çocuğum..
Yeğenin, kızın say, öyle gör beni,
Daha anne sütü kokar bedenim,
Beni yok say,
Yoksulluk, cehalet kemiriyor geleceğimi..
8 Mart Dünya Kadınlar Gününü anmak isteyen okurlarıma ’“Xalı Cemil Ez Guneme’” şarkısını dinlemelerini öneririm.
Yazılısı yasaklı olduğundan, sözlü Kürt edebiyatında kadınlara, onların çektiği acılara dair binlerce eser vardır.
Annemin ağlama sebebini de çok sonradan öğrendim’…
13 yaşlarındaki yakın akrabası, oldukça yaşlı biriyle evlendirilmiş. Kızı alan tütün kaçakçısıymış, onu Suriye’’ye Kürt kasabalarından birine götürmüş, bir hafta sonra da kız evden kaçmış, Türkiye-Suriye sınırında mayınlı arazide dikenli tellerin ortasında parçalanmış bedeni bulunmuş.
Küçük yaşta evlendirilen kızların kadın olma öyküleri sarsıcı acılarla doludur.
Sosyolog Gülfer Coşkun ve Zeynep Demir tarafından kurulan bir ekip, Diyarbakır’’da 600 kadının evine misafir olmuş. Kendileriyle anket yapılmış.
Kadınların yüzde 51’’i 17 yaş ve altında evlendirilmiş.
Yüzde 62.4’’ ünün evlilikleri aileleri tarafından düzenlenmiş.
Her yüz kadından 48’’i yakın (kan bağı olan) akrabalarıyla evlenmeye mecbur edilmiş.
Kadınların yüzde 45,7’’si okur-yazar değil,
Araştırma sonucunda kadınların yüzde 92,1`nin ev kadını olduğu saptandı. (tamamen sosyal hayatın dışında)
Ailelerin yüzde 46,3`ü 150 TL`nin altında gelire sahip.
Kadınların yüzde 69.5`inin Diyarbakır`a göç sonucunda yerleştiği saptandı.
Göç edenlerin yüzde 30.4`ünün ekonomik, yüzde 30.3`ünün siyasi, yüzde 29.5`inin evlilik, yüzde 3.6`sının eğitim, yüzde 3.8`inin sosyo-kültürel (kan davası, ağalık sistemi ve benzeri), yüzde 2.4`ünün ise tayin..
Araştırma 5 Nisan Mahallesi ve çevresinde gerçekleşmiş.
Her yüz kadından 31 sürekli şiddete maruz kalıyor.
8 Mart Dünya Kadınlar Gününe bu tabloyla giriyoruz.
Honore de BALZAC ’“ Yoksulluğun hüküm sürdüğü yerde ne utanma kalır, ne suç, ne namus, ne de ruh’” demiş.